Stappenplan na een verkeersongeval

Stap 1 — Zorg voor veiligheid en medische hulp

Direct na het ongeval staat veiligheid voorop. Controleer eerst:

• of iemand gewond is
• of er direct gevaar bestaat
• of voertuigen een gevaar voor ander verkeer vormen
• of hulpdiensten nodig zijn

Bij gewonden of een acute noodsituatie belt u 112. Probeer uzelf en anderen waar mogelijk in veiligheid te brengen zonder extra risico te nemen. Begin pas daarna met het vastleggen van informatie over het ongeval. Voor een directe actielijst voor de eerste minuten en uren kunt u de pagina over wat te doen na een aanrijding raadplegen.

Stap 2 — Leg de ongevalssituatie vast

Wanneer dat veilig mogelijk is, is het verstandig de situatie vast te leggen voordat belangrijke details verdwijnen. Maak bijvoorbeeld foto's van:

• de positie van voertuigen
• voertuigschade
• kentekens
• wegmarkeringen
• verkeersborden
• verkeerslichten
• de rijbaan
• eventuele obstakels
• zichtomstandigheden
• andere relevante kenmerken

Foto's kunnen later belangrijk zijn wanneer discussie ontstaat over de toedracht. De situatie ter plaatse kan snel veranderen; leg daarom vast wat redelijkerwijs en veilig kan.

Stap 3 — Verzamel gegevens

Wissel gegevens uit met andere betrokkenen. Noteer zoveel mogelijk:

• naam
• adres
• telefoonnummer
• e-mailadres
• kenteken
• merk en type voertuig
• verzekeraar
• verzekeringsgegevens

Controleer het kenteken zelf. Maak desgewenst foto's van relevante gegevens, mits daar geen veiligheids- of privacyproblemen door ontstaan.

Zijn er getuigen? Vraag dan om hun contactgegevens. Getuigen kunnen later belangrijk zijn wanneer partijen verschillend verklaren over het ongeval.

Stap 4 — Vul het schadeformulier in

Leg de aanrijding zo nauwkeurig mogelijk vast via het Europees Schadeformulier of een daarvoor beschikbare digitale methode. Noteer feitelijk:

• datum
• tijd
• plaats
• betrokken voertuigen
• verzekeringsgegevens
• zichtbare schade
• verkeerssituatie
• relevante omstandigheden

Maak een duidelijke situatieschets. Lees het formulier voordat u het ondertekent en bewaar zelf een kopie. Het schadeformulier is belangrijk bewijs, maar bepaalt niet zelfstandig wie uiteindelijk juridisch aansprakelijk is.

Stap 5 — Meld het ongeval

Meld het ongeval zo snel mogelijk bij uw verzekeraar volgens de procedure in uw polis. Slachtofferhulp Nederland adviseert schade na een verkeersongeval zo snel mogelijk te melden en noemt daarbij als richtsnoer bij voorkeur binnen drie dagen.

Stuur relevante informatie mee, zoals:

• schadeformulier
• foto's
• gegevens van de tegenpartij
• gegevens van getuigen
• eventueel beschikbare politie-informatie

Controleer voor uw eigen situatie altijd de polisvoorwaarden en instructies van de verzekeraar.

Stap 6 — Laat letsel en klachten beoordelen

Lichamelijke of psychische klachten zijn niet altijd direct na het ongeval duidelijk. Krijgt u later bijvoorbeeld:

• nekpijn
• rugpijn
• hoofdpijn
• duizeligheid
• bewegingsklachten
• angst of andere psychische klachten

neem deze dan serieus en zoek zo nodig passende medische hulp.

Medische beoordeling is in de eerste plaats belangrijk voor uw gezondheid. De medische tijdlijn kan daarnaast later relevant zijn wanneer moet worden beoordeeld of klachten met het ongeval samenhangen.

Stap 7 — Bewaar al het relevante bewijs

Vanaf dit moment ontstaat vaak steeds meer informatie over het ongeval en de gevolgen. Bewaar daarom gestructureerd informatie over het ongeval zelf, zoals:

• foto's
• schadeformulier
• getuigengegevens
• politiegegevens
• correspondentie met verzekeraars

Bewaar daarnaast informatie over uw gezondheid, zoals:

• medische afspraken
• behandelingen
• medicijnen
• relevante correspondentie

En over uw financiële schade, zoals:

• bonnetjes
• facturen
• declaraties
• reparatieoffertes
• reiskosten
• looninformatie
• informatie over gemiste inkomsten

De Letselschade Raad benadrukt dat voor schadevergoeding aannemelijk moet worden gemaakt dat schade is geleden én dat die schade een gevolg is van het ongeval.

Stap 8 — Onderzoek wie aansprakelijk is

Nu de eerste praktische zaken zijn geregeld, kan de aansprakelijkheidsvraag worden beoordeeld. Daarvoor moet worden gekeken naar:

• de toedracht
• verkeersregels
• verkeersfouten
• verklaringen van betrokkenen
• getuigen
• foto's
• eventuele camerabeelden
• andere bewijsmiddelen

Bij fietsers, voetgangers en kinderen kunnen bijzondere beschermingsregels gelden. Bij sommige ongevallen hebben beide partijen mogelijk aan de schade bijgedragen. Daarom kan aansprakelijkheid niet altijd worden bepaald met één simpele verkeersregel.

Stap 9 — Stel de aansprakelijke partij aansprakelijk

Wanneer u meent dat een andere partij aansprakelijk is voor uw schade, kan aansprakelijkstelling nodig zijn. Daarbij wordt in hoofdlijnen vastgelegd:

• welk ongeval is gebeurd
• wanneer en waar
• welke partijen betrokken waren
• waarom de andere partij aansprakelijk wordt gehouden
• welke schade is ontstaan
• dat mogelijk nog aanvullende schade zal volgen
• welk bewijs beschikbaar is

Bij motorvoertuigen verloopt de schadeafhandeling vaak via een aansprakelijkheidsverzekeraar. De Gedragscode Behandeling Letselschade vermeldt dat een verzekeraar na ontvangst van een aansprakelijkstelling het onderzoek naar de aansprakelijkheid moet starten en de ontvangst schriftelijk bevestigt.

Stap 10 — Breng uw schade in kaart

Zodra duidelijker wordt welke gevolgen het ongeval heeft, kunt u de schade systematisch inventariseren. Denk aan:

• schade aan voertuig of eigendommen
• medische kosten
• reiskosten
• hulpmiddelen
• huishoudelijke hulp
• inkomensverlies
• verlies van arbeidsvermogen
• andere noodzakelijke kosten
• bij letsel mogelijk smartengeld

De Letselschade Raad beschrijft het uitgangspunt dat schadevergoeding passend moet zijn en de benadeelde voor zover mogelijk in de financiële situatie zonder ongeval moet brengen. Niet iedere schadepost kan worden geschat zonder onderbouwing; bewijs is daarom belangrijk.

Stap 11 — Houd uw schade gedurende het herstel bij

Schade-inventarisatie is niet een eenmalige handeling. Tijdens herstel kunnen nieuwe gevolgen ontstaan. Bijvoorbeeld:

• extra medische kosten
• meer behandelingen
• langer ziekteverzuim
• verlies van opdrachten
• extra hulp thuis
• veranderingen in herstel

Houd daarom gedurende de afhandeling een overzicht bij, bijvoorbeeld met een eenvoudige lijst per gebeurtenis, kosten of gevolgen en bijbehorend bewijsstuk. Zo voorkomt u dat informatie later opnieuw moet worden gereconstrueerd.

Stap 12 — Vraag zo nodig een voorschot

Bij letselschade kan de schadeafhandeling langer duren terwijl kosten en inkomensverlies al doorlopen. Wanneer aansprakelijkheid is erkend en voldoende duidelijk is dat bepaalde schade voor vergoeding in aanmerking komt, kunnen tussentijdse voorschotten worden betaald.

De Letselschade Raad geeft aan dat voorschotten tijdens de schadebehandeling kunnen voorkomen en dat deze uiteindelijk worden verrekend met de definitieve schadevergoeding. Een voorschot is een tussentijdse betaling die onderdeel is van de uiteindelijke schadevergoeding, geen extra vergoeding daarbovenop.

Stap 13 — Volg uw herstel

Bij letselschade is het belangrijk onderscheid te maken tussen de juridische schadeafhandeling en uw medische herstel. Uw gezondheid staat voorop.

Volg medisch advies dat bij uw situatie past en houd relevante ontwikkelingen bij. Bijvoorbeeld:

• verdwijnen klachten
• blijven klachten gelijk
• worden beperkingen groter
• kunt u weer werken
• heeft u nog hulp nodig

Deze ontwikkeling kan uiteindelijk invloed hebben op de beoordeling van toekomstige schade.

Stap 14 — Kijk naar gevolgen voor werk en inkomen

Heeft het ongeval gevolgen voor uw werk? Leg dan tijdig vast:

• ziekteverzuim
• minder gewerkte uren
• gemist loon
• gemiste opdrachten
• wijzigingen in werkzaamheden
• eventuele arbeidsongeschiktheid

Bij werknemers kan looninformatie relevant zijn. Bij zelfstandigen of ondernemers kan onder meer financiële administratie nodig zijn om de hypothetische situatie zonder ongeval te vergelijken met de werkelijke situatie na het ongeval.

Stap 15 — Beoordeel toekomstige schade

Bij langdurig of blijvend letsel kan niet alleen de reeds ontstane schade belangrijk zijn. Ook toekomstige gevolgen kunnen een rol spelen. Denk aan:

• toekomstig inkomensverlies
• langdurige hulp
• toekomstige medische kosten
• hulpmiddelen
• blijvende beperkingen

Daarom is een snelle definitieve regeling niet altijd verstandig wanneer nog onvoldoende duidelijk is hoe het herstel zal verlopen.

Stap 16 — Laat de schadevergoeding vaststellen

Wanneer aansprakelijkheid en schade voldoende duidelijk zijn, kan worden bepaald welke schadevergoeding passend is. Een letselschadevergoeding kan uit meerdere schadeposten bestaan. Er bestaat geen universeel bedrag per soort letsel; de beoordeling moet aansluiten op de daadwerkelijke gevolgen voor het slachtoffer.

Stap 17 — Controleer of alle schade is meegenomen

Voordat een zaak definitief wordt afgesloten, is het verstandig te controleren of alle relevante onderdelen zijn beoordeeld. Denk bijvoorbeeld aan:

• medische kosten
• reiskosten
• voertuig- en eigendomsschade
• inkomensverlies
• huishoudelijke hulp
• toekomstige kosten
• smartengeld
• eerder betaalde voorschotten

Bij letselschade van enige omvang moet daarnaast worden bekeken of toekomstige gevolgen voldoende duidelijk zijn.

Stap 18 — Definitieve afwikkeling

De laatste fase is de eindafwikkeling. Een definitieve regeling wordt doorgaans pas verantwoord wanneer de gevolgen voldoende duidelijk zijn; bij letselschade wordt daarbij vaak gekeken naar een medische eindtoestand. Eerder betaalde voorschotten worden op de uiteindelijke vergoeding in mindering gebracht.

Dat betekent niet dat iedere zaak altijd moet wachten op volledige genezing. De juiste afwikkeling hangt af van de omstandigheden, de mate van onzekerheid en de afspraken die worden gemaakt. Bij een definitieve regeling moet duidelijk zijn welke gevolgen wel en niet zijn meegenomen.

Wanneer is deskundige hulp verstandig?

Niet iedere schadezaak vereist gespecialiseerde juridische begeleiding. Deskundige hulp kan vooral relevant zijn wanneer:

• aansprakelijkheid wordt betwist
• ernstig letsel bestaat
• klachten langdurig aanhouden
• medische causaliteit ter discussie staat
• aanzienlijke inkomensschade ontstaat
• u ondernemer of zelfstandige bent
• toekomstige schade belangrijk is
• meerdere aansprakelijke partijen betrokken zijn
• de schadeafhandeling vastloopt

Slachtofferhulp Nederland wijst erop dat gespecialiseerde rechtshulp onder meer kan helpen bij de aansprakelijkstelling, schade-inventarisatie en discussie met verzekeraars.

Wat als de situatie afwijkt?

Niet ieder verkeersongeval volgt dit standaardtraject. Extra aandacht kan nodig zijn wanneer:

• de tegenpartij onbekend is
• de tegenpartij niet verzekerd is
• iemand is doorgereden
• het ongeval in het buitenland gebeurde
• het ongeval tijdens werk plaatsvond
• een kind betrokken is
• u passagier was
• slecht wegdek een rol speelde

Voor deze bijzondere situaties zijn afzonderlijke informatiepagina's beschikbaar.

Documentenchecklist

Het kan helpen om één dossier of digitale map te maken. Bewaar daarin bijvoorbeeld gegevens over het ongeval, zoals:

• schadeformulier
• foto's
• getuigengegevens
• kentekens
• politie-informatie

Gegevens over de verzekering, zoals:

• schademelding
• polisgegevens
• correspondentie

Medische gegevens, zoals:

• afspraken
• behandelingen
• relevante kosten

Financiële gegevens, zoals:

• bonnetjes
• facturen
• reiskosten
• loonstroken
• jaarcijfers
• bewijs van gemiste inkomsten

En juridische gegevens, zoals:

• aansprakelijkstelling
• reactie verzekeraar
• voorschotbetalingen
• schadeoverzichten
• eventuele eindregeling

Het hele proces samengevat

Een verkeersongeval kent grofweg vier fasen.

• Fase 1 — direct na het ongeval: veiligheid, hulpdiensten, foto's, gegevens en schadeformulier.
• Fase 2 — eerste dagen: verzekeraar informeren, klachten medisch laten beoordelen en bewijs bewaren.
• Fase 3 — schadeafhandeling: aansprakelijkheid vaststellen, schade inventariseren, herstel volgen en waar nodig voorschotten regelen.
• Fase 4 — eindafwikkeling: wanneer de gevolgen voldoende duidelijk zijn, wordt de uiteindelijke schadevergoeding vastgesteld en de zaak afgesloten.

Door het proces in deze fasen op te delen, houdt u beter overzicht over wat al geregeld is en welke vragen nog openstaan.