Aansprakelijkheid afgewezen na een verkeersongeval: wat nu?

Wat betekent het als aansprakelijkheid wordt afgewezen?

Een afwijzing betekent dat de wederpartij of diens verzekeraar niet accepteert dat zij op de aangevoerde grond verplicht is uw schade te vergoeden. Daarvoor kunnen verschillende redenen worden genoemd.

• volgens de verzekeraar maakte de eigen verzekerde geen verkeersfout
• de verzekeraar stelt dat u zelf de verkeersfout maakte
• partijen verschillen van mening over de toedracht
• er is volgens de verzekeraar onvoldoende bewijs
• er wordt gesteld dat een andere partij aansprakelijk is
• de verzekeraar beroept zich op eigen schuld
• de aansprakelijkheid wordt niet betwist, maar het verband met bepaalde schade wel

Die situaties moeten juridisch van elkaar worden onderscheiden.

Is een afwijzing van de verzekeraar definitief?

Niet noodzakelijk. Een verzekeraar beoordeelt de aansprakelijkheid op basis van de beschikbare feiten, verklaringen, verkeersregels en bewijsstukken. Dat standpunt kan worden betwist. Nieuwe informatie kan bovendien aanleiding geven tot een nieuwe beoordeling, bijvoorbeeld een getuigenverklaring, dashcambeelden, aanvullende foto's, politiegegevens, camerabeelden of een betere reconstructie van de verkeerssituatie.

U moet een afwijzing daarom niet verwarren met een rechterlijke uitspraak: afwijzing door een verzekeraar is niet hetzelfde als dat een rechter heeft bepaald dat niemand aansprakelijk is.

Waarom kan een verzekeraar aansprakelijkheid afwijzen?

Een aansprakelijkheidsclaim moet juridisch en feitelijk voldoende kunnen worden onderbouwd. Bij veel verkeersongevallen gaat het uiteindelijk om drie hoofdvragen: welke verkeersregel gold, wat er feitelijk gebeurde en of de gestelde verkeersfout de schade heeft veroorzaakt. Een verzekeraar kan op ieder van deze onderdelen een andere visie hebben.

Reden 1 — De verzekeraar betwist de verkeersfout

Stelt u dat de andere bestuurder geen voorrang verleende, terwijl de andere bestuurder juist stelt zelf voorrang te hebben gehad? Dan moet worden vastgesteld welke verkeersregel daadwerkelijk gold. Daarvoor kunnen relevant zijn: verkeersborden, haaientanden, verkeerslichten, wegmarkering, plaatselijke inrichting en de rijrichting van beide voertuigen. Een juridische conclusie is alleen zo sterk als de feiten waarop deze is gebaseerd.

Reden 2 — De toedracht is volgens de verzekeraar niet bewezen

Dit komt vaak voor wanneer betrokkenen verschillende verklaringen afleggen, bijvoorbeeld over wie door rood reed of wie plotseling van rijstrook wisselde. Wanneer onafhankelijk bewijs ontbreekt, kan het moeilijk zijn vast te stellen welke versie juist is. Dat betekent niet noodzakelijk dat uw verklaring onwaar is; het betekent dat de bewijspositie mogelijk onvoldoende is.

Reden 3 — De verzekeraar vindt dat u zelf de verkeersfout maakte

De wederpartij kan stellen dat niet haar verzekerde, maar u aansprakelijk bent, bijvoorbeeld omdat u volgens de verzekeraar geen voorrang verleende, door rood reed, van rijstrook wisselde, achterop reed, onveilig afsloeg of een bijzondere manoeuvre uitvoerde. Controleer in zo'n situatie niet alleen de conclusie van de verzekeraar, maar ook welke verkeersregel daarvoor wordt aangevoerd.

Reden 4 — Er wordt eigen schuld aangevoerd

Dit is iets anders dan volledige afwijzing. De verzekeraar kan bijvoorbeeld erkennen dat de andere bestuurder een verkeersfout maakte, maar stellen dat u zelf eveneens aan het ontstaan van de schade heeft bijgedragen, bijvoorbeeld doordat de andere bestuurder geen voorrang verleende terwijl u volgens de verzekeraar aanzienlijk te hard reed. Een standpunt als "wij erkennen 60% aansprakelijkheid" is juridisch iets anders dan "wij wijzen aansprakelijkheid volledig af".

Reden 5 — Er wordt geen causaal verband gezien

Soms lijkt het alsof aansprakelijkheid wordt afgewezen, terwijl het werkelijke geschil ergens anders ligt. Bijvoorbeeld: "Wij erkennen aansprakelijkheid voor de botsing, maar wij erkennen niet dat uw huidige rugklachten door dit ongeval zijn veroorzaakt." Dan is de aansprakelijkheid voor het ongeval niet afgewezen; het geschil gaat over het causale verband tussen ongeval en klachten. Dat onderscheid is essentieel.

Reden 6 — Een specifieke schadepost wordt afgewezen

Ook dat is niet hetzelfde als afwijzing van aansprakelijkheid. De verzekeraar kan aansprakelijkheid erkennen, maar bijvoorbeeld stellen dat bepaalde kosten niet noodzakelijk waren, een factuur onvoldoende is onderbouwd, inkomensverlies niet is aangetoond of een uitgave niet door het ongeval is veroorzaakt. Dan gaat het over de omvang van de schade, niet over de oorspronkelijke aansprakelijkheidsvraag. Zie hiervoor ook Schadevergoeding claimen.

Controleer eerst: wat wordt precies afgewezen?

• Wordt aansprakelijkheid voor het ongeval afgewezen?
• Wordt alleen een percentage betwist?
• Wordt het causale verband met klachten betwist?
• Wordt alleen een bepaalde schadepost afgewezen?

Zonder dit onderscheid kunt u op het verkeerde probleem reageren.

Moet een verzekeraar uitleggen waarom aansprakelijkheid wordt afgewezen?

Bij een zorgvuldige letselschaderegeling hoort dat duidelijk wordt gemaakt welk standpunt wordt ingenomen en waarop dat is gebaseerd. De Gedragscode Behandeling Letselschade legt nadruk op een zorgvuldige, transparante schaderegeling en op het zoveel mogelijk in overleg oplossen van geschillen. Vraag daarom bij een onduidelijke afwijzing om een concrete toelichting op de feiten, de verkeersregel en het bewijs waarop de afwijzing is gebaseerd.

Lees de afwijzingsbrief stap voor stap

• de feitelijke lezing: wat zegt de verzekeraar dat er is gebeurd?
• de verkeersregel: welke regel wordt toegepast?
• het bewijs: welke documenten of verklaringen worden gebruikt?
• de conclusie: waarom leidt dat volgens de verzekeraar tot afwijzing?
• eventueel ontbrekende informatie: geeft de verzekeraar aan welk bewijs ontbreekt?

Op die manier kunt u beoordelen waar het werkelijke geschil zit.

Wat als de verzekeraar de situatie verkeerd beschrijft?

Corrigeer feitelijke fouten zo concreet mogelijk. Verwijs daarbij naar bewijsstukken, bijvoorbeeld: "In uw brief staat dat ik vanuit de zijweg kwam. Uit het schadeformulier en foto 3 blijkt dat ik op de doorgaande weg reed." Een feitelijke correctie is sterker dan alleen een tegengestelde conclusie.

Wat als het schadeformulier verkeerd wordt uitgelegd?

Controleer aangekruiste vakjes, de situatieschets, opmerkingen, handtekeningen, de plaats van de voertuigen en de aangegeven rijrichting. Een schadeformulier is belangrijk bewijs, maar moet samen met de overige omstandigheden worden gelezen. Als een vakje per ongeluk verkeerd is aangekruist, leg dan uit waarom en welke andere gegevens uw lezing ondersteunen.

Een handtekening onder een schadeformulier is belangrijk, maar betekent niet automatisch dat iedere mogelijke juridische conclusie over aansprakelijkheid daarmee vaststaat. Het formulier bevat vooral feitelijke informatie over de toedracht. Maak daarom onderscheid tussen feiten erkennen en juridische aansprakelijkheid erkennen.

Wie moet aansprakelijkheid bewijzen?

Als hoofdregel geldt in een civiele procedure dat degene die zich beroept op rechtsgevolgen van door hem gestelde feiten die feiten moet bewijzen wanneer ze voldoende worden betwist, tenzij een bijzondere regel anders bepaalt. Voor een verkeersslachtoffer betekent dit niet dat in iedere zaak exact dezelfde bewijsregels gelden; bij een ongeval tussen een motorvoertuig en een fietser of voetganger kunnen bijvoorbeeld bijzondere beschermingsregels van belang zijn. Ga daarom niet automatisch uit van "de verzekeraar moet maar bewijzen dat ik ongelijk heb", maar breng uw eigen bewijspositie zorgvuldig in kaart.

Welk bewijs kan helpen na een afwijzing?

• Europees schadeformulier
• foto's van de voertuigen
• foto's van de verkeerssituatie
• getuigenverklaringen
• dashcambeelden
• camerabeelden
• politiegegevens
• voertuigschade
• verkeersborden en haaientanden
• wegmarkering en locatiegegevens
• correspondentie direct na het ongeval

Niet ieder bewijsstuk heeft in iedere zaak dezelfde waarde; de combinatie is belangrijk. Meer hierover leest u op Bewijs verzamelen na een ongeval.

Kunnen foto's alsnog belangrijk worden?

Ja. Een foto kan bijvoorbeeld laten zien waar haaientanden stonden, welke rijstroken aanwezig waren, hoe het zicht was, waar voertuigen beschadigd zijn en wat de vermoedelijke rijroutes waren. Maak onderscheid tussen schadefoto's en situatiefoto's; voor de aansprakelijkheidsvraag zijn situatiefoto's vaak minstens zo belangrijk.

Zijn getuigen nog bruikbaar na een afwijzing?

Ja. Heeft iemand het ongeval daadwerkelijk gezien, vraag dan om een zo concreet mogelijke verklaring: naam, contactgegevens, waar de getuige stond, wat hij of zij daadwerkelijk zag en welke verkeersbewegingen werden waargenomen. Een onafhankelijke getuige kan vooral belangrijk zijn wanneer beide bestuurders een tegengestelde verklaring geven.

Heeft u nog geen getuigengegevens? Controleer of u direct na het ongeval telefoonnummers heeft opgeslagen, berichten heeft ontvangen of contact had met omstanders. Ook kan soms worden onderzocht of bedrijven, woningen of openbare locaties in de omgeving camera's hadden. Wacht met camerabeelden niet onnodig lang: beelden kunnen worden overschreven.

Kunnen dashcambeelden of politiegegevens de afwijzing veranderen?

Dashcambeelden kunnen bijvoorbeeld duidelijk maken welke bestuurder van rijstrook wisselde, welke kleur een verkeerslicht had of welke afstand bestond. Bewaar het originele bestand; een kort fragment zonder de voorafgaande verkeerssituatie kan minder informatief zijn dan de volledige relevante opname.

Politiegegevens kunnen zeer nuttig zijn, maar zijn niet automatisch beslissend. Hun betekenis hangt af van wat daadwerkelijk is onderzocht en vastgelegd, bijvoorbeeld of betrokkenen of getuigen zijn gehoord en of de verkeerssituatie is onderzocht.

Kan voertuigschade laten zien wie aansprakelijk is?

Schadebeelden kunnen helpen bij de reconstructie, bijvoorbeeld voorzijde tegen achterzijde, voorzijde tegen zijkant, schade links of rechts en de hoogte en richting van contactsporen. Maar schade aan de voertuigen vertelt niet altijd welke verkeersregel gold. Combineer technische aanwijzingen daarom met de verkeerssituatie.

Wat als er helemaal geen onafhankelijk bewijs is?

Dan kan de zaak moeilijker worden. Wanneer beide partijen een tegengestelde verklaring geven en geen aanvullend bewijs beschikbaar is, kan onzeker blijven wat er precies is gebeurd. Dat betekent niet automatisch dat de verzekeraar gelijk heeft, maar ook niet dat uw eigen verklaring vanzelf voldoende is. De bewijspositie moet realistisch worden beoordeeld.

Kunt u reageren op de afwijzing?

Ja. Een inhoudelijke reactie kan zinvol zijn wanneer u concrete argumenten of aanvullend bewijs heeft. Een goede reactie bevat bijvoorbeeld de datum en het kenmerk van de afwijzing, het onderdeel waarmee u het oneens bent, de feitelijke correctie, de relevante verkeersregel, verwijzing naar bewijsstukken en een verzoek om herbeoordeling. Vermijd een lange emotionele discussie die niet ingaat op de reden van afwijzing.

Moet u de verzekeraar vragen de zaak opnieuw te beoordelen?

Dat kan een logische vervolgstap zijn wanneer de verzekeraar feiten verkeerd heeft begrepen, relevant bewijs niet is meegenomen, nieuw bewijs beschikbaar is of de juridische redenering mogelijk onjuist is. Vraag om een gemotiveerde herbeoordeling, niet alleen om "nog eens te kijken".

Wat als de verzekeraar bij zijn standpunt blijft?

Dan zijn verschillende vervolgroutes denkbaar, afhankelijk van de zaak: nadere correspondentie, verdere bewijsvergaring, onderhandeling, een geschilprocedure of uiteindelijk een civiele procedure. Niet iedere afgewezen aansprakelijkheidsclaim hoeft direct voor de rechter te eindigen; de Gedragscode Behandeling Letselschade stimuleert partijen juist om geschillen waar mogelijk in overleg op te lossen.

Moet u meteen naar de rechter?

Nee. Een procedure kan soms noodzakelijk worden, maar is niet automatisch de eerste stap na iedere afwijzing. Controleer eerst of duidelijk is waarom is afgewezen, of al het relevante bewijs bekend is, of een feitelijke fout kan worden hersteld, of aanvullend bewijs bestaat en of het werkelijk om aansprakelijkheid gaat of eigenlijk om causaliteit of schade. Pas daarna kan worden beoordeeld welke vervolgstap proportioneel is.

Een rechter kan onder meer beoordelen welke feiten voldoende vaststaan, welke verkeersregels van toepassing waren, of een verkeersdeelnemer onrechtmatig handelde, of dat toerekenbaar is, of daardoor schade ontstond en of sprake is van eigen schuld. Artikel 6:162 BW vormt een belangrijke algemene wettelijke basis voor aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad.

Wat als beide partijen een verkeersfout maakten?

Dan hoeft de uitkomst niet noodzakelijk alles-of-niets te zijn. Het kan zijn dat beide gedragingen hebben bijgedragen aan het ontstaan van de schade, waardoor een verdeling aan de orde kan komen. Een volledige afwijzing door de verzekeraar is in zo'n situatie dus niet automatisch de enige mogelijke juridische uitkomst.

Wat als u achterop bent gereden?

Bij achterop-aanrijdingen kan afstand houden een belangrijk uitgangspunt zijn, maar de precieze toedracht blijft relevant, bijvoorbeeld wanneer wordt gesteld dat de voorste auto plotseling van rijstrook wisselde of achteruitreed. Gebruik hiervoor de gespecialiseerde pagina's Aansprakelijkheid bij een achterop-aanrijding en Achterop aangereden.

Wat als het ongeval op een kruispunt of rotonde gebeurde?

Controleer dan gelijkwaardigheid, verkeerslichten, voorrangsborden, haaientanden, afslaande bewegingen, rijrichting en de voorrangsregels bij oprijden en verlaten van de rotonde. Zie Aanrijding op een kruispunt en Aanrijding op een rotonde.

Wat als het om een kettingbotsing gaat?

Dan kan discussie ontstaan over meerdere botsmomenten en meerdere mogelijke veroorzakers. Een afwijzing door één verzekeraar betekent niet automatisch dat geen enkele andere partij aansprakelijk kan zijn. Zie Kettingbotsing.

Wat als een fietser of voetganger betrokken is?

Bij een botsing tussen een motorvoertuig en een fietser of voetganger gelden bijzondere civielrechtelijke beschermingsregels. Daarom mag een gewone verkeersfout van de fietser of voetganger niet zonder meer worden vertaald naar "die was zelf fout, dus krijgt niets". Gebruik voor de verdere beoordeling Fietser aangereden door auto en Voetganger aangereden.

Wat als aansprakelijkheid eerst werd erkend en later wordt afgewezen?

Dat is een wezenlijk andere situatie. Wanneer eerder een duidelijke erkenning van aansprakelijkheid is gedaan, kan die erkenning juridische gevolgen hebben. Ga dan niet alleen opnieuw discussiëren over de oorspronkelijke verkeerssituatie, maar controleer de exacte erkenningsbrief, eventuele voorbehouden, de latere afwijzing en waarom het standpunt wordt gewijzigd.

Wat als alleen uw letselschade wordt afgewezen?

Controleer dan of de verzekeraar werkelijk de aansprakelijkheid betwist of alleen het verband tussen ongeval en letsel, bijvoorbeeld: "Wij erkennen de botsing, maar niet dat de langdurige nekklachten hierdoor zijn veroorzaakt." Dat is een causaliteitsgeschil.

Wat als u al medische kosten heeft gemaakt?

Bewaar deze kosten ook als aansprakelijkheid nog wordt betwist, bijvoorbeeld eigen risico, medicatie, fysiotherapie voor zover niet vergoed, reiskosten en hulpmiddelen. Een lopende aansprakelijkheidsdiscussie is geen reden om bewijs van uw schade niet bij te houden. Zie Kosten bijhouden na een ongeval.

Moet u stoppen met medische behandeling zolang aansprakelijkheid wordt betwist?

Nee. Medische zorg moet worden bepaald door uw gezondheid en medische noodzaak, niet door de aansprakelijkheidsdiscussie met een verzekeraar. Heeft u klachten waarvoor medische beoordeling nodig is, laat die dan beoordelen en wacht niet op een aansprakelijkheidsbeslissing.

Wat als de verzekeraar zegt dat uw klachten niet bij het ongeval passen of te laat zijn gemeld?

Dan gaat het mogelijk om medische of juridische causaliteit: kunnen deze klachten juridisch voldoende met het ongeval in verband worden gebracht? Een late melding kan in een bewijsdiscussie relevant worden, maar betekent niet automatisch dat causaal verband onmogelijk is. Belangrijk kunnen zijn wanneer klachten begonnen, wanneer medische hulp is gezocht, welke klachten zijn vastgelegd en het verloop daarna. Zie Later klachten na een ongeval.

Bewijs bewaren en een tijdlijn maken

Bewaar minimaal alle correspondentie, de afwijzingsbrief, het schadeformulier, foto's, video's, getuigengegevens, medische en financiële bewijsstukken, politiegegevens en uw eigen tijdlijn van het ongeval. Bewaar ook de originele bestanden, niet alleen screenshots of verkleinde kopieën.

Een tijdlijn kan helpen om een complexe zaak overzichtelijk te maken: wanneer vond het ongeval plaats, wanneer is het schadeformulier ingevuld, wanneer is medische hulp gezocht, wanneer is de verzekeraar geïnformeerd, wanneer zijn getuigenverklaringen en aanvullend bewijs ontvangen, en wanneer is de aansprakelijkheid afgewezen. Zo wordt zichtbaar welke informatie wanneer beschikbaar was.

Zeven vragen na een afwijzing

• Wat wordt precies afgewezen: aansprakelijkheid, causaliteit of een schadepost?
• Welke reden geeft de verzekeraar?
• Welke verkeersregel gebruikt de verzekeraar?
• Welke feiten worden aangenomen?
• Welk bewijs ondersteunt die feiten?
• Welk tegenbewijs of aanvullend bewijs bestaat?
• Is herbeoordeling of verdere juridische beoordeling zinvol?

Deze vragen zijn belangrijker dan onmiddellijk reageren met "ik accepteer de afwijzing niet".

Veelgemaakte fouten na afwijzing

• denken dat de zaak automatisch voorbij is: een verzekeraar geeft een standpunt, geen rechterlijk eindvonnis
• alleen emotioneel reageren in plaats van op feiten, verkeersregels en bewijs
• niet controleren wat werkelijk wordt afgewezen: aansprakelijkheid, causaliteit en schade zijn verschillende onderwerpen
• nieuw bewijs niet verzamelen, terwijl een afwijzing juist duidelijk kan maken welk bewijs ontbreekt
• camerabeelden te laat proberen te verkrijgen: beelden kunnen snel worden overschreven
• denken dat politieaanwezigheid aansprakelijkheid automatisch bewijst
• medische behandeling uitstellen vanwege het geschil, terwijl gezondheid voorop staat
• alleen de conclusie van de verzekeraar bestrijden in plaats van de onderliggende redenering te analyseren

Praktisch stappenplan bij afgewezen aansprakelijkheid

• lees de volledige afwijzingsbrief
• bepaal wat precies wordt betwist
• controleer de feitelijke beschrijving
• controleer de toegepaste verkeersregels
• inventariseer bestaand bewijs
• zoek waar mogelijk aanvullend bewijs
• reageer inhoudelijk en concreet
• vraag zo nodig om gemotiveerde herbeoordeling
• blijf schade en medische gevolgen documenteren
• laat een blijvend geschil zo nodig verder beoordelen

Dit is geen garantie dat aansprakelijkheid alsnog wordt erkend. Het doel is dat de zaak op basis van de juiste feiten en het relevante bewijs wordt beoordeeld.

De kern: een afwijzing moet worden geanalyseerd, niet alleen bestreden

Een afwijzing van aansprakelijkheid kan teleurstellend zijn, maar de nuttigste vervolgvraag is waarom wordt afgewezen, vervolgens of de feitelijke en juridische onderbouwing daarvan klopt, en ten slotte welk bewijs het geschil kan verduidelijken. De juiste volgorde is: afwijzing lezen, geschilpunt bepalen, bewijs controleren, eventueel aanvullen, gemotiveerd reageren en zo nodig verdere beoordeling laten plaatsvinden.

Een verzekeraar die aansprakelijkheid afwijst heeft daarmee een juridisch standpunt ingenomen. Of dat standpunt uiteindelijk standhoudt, hangt af van de feiten, de toepasselijke regels en het bewijs. Voor het algemene aansprakelijkheidskader kunt u terecht bij Wie is aansprakelijk bij een verkeersongeval?