Hoofdletsel na een verkeersongeval

Hoe kan hoofdletsel bij een verkeersongeval ontstaan?

Tijdens een verkeersongeval kunnen grote krachten op het lichaam en hoofd werken. Hoofdletsel kan bijvoorbeeld ontstaan wanneer:

• je hoofd tegen een ruit, hoofdsteun, dashboard, deur of ander onderdeel van een voertuig komt
• je als fietser, bromfietser, motorrijder of voetganger op het wegdek valt
• je wordt geraakt door een voertuig of voorwerp
• je uit of van een voertuig valt
• het hoofd door de botsing zeer abrupt beweegt
• meerdere botsingen kort na elkaar plaatsvinden

Of daardoor daadwerkelijk letsel aan het hoofd of de hersenen is ontstaan, kan niet betrouwbaar worden vastgesteld op basis van het ongevalsmechanisme alleen. Daarvoor kan medische beoordeling nodig zijn.

Welke klachten kunnen na een klap op het hoofd voorkomen?

Na een val of klap op het hoofd kunnen verschillende klachten ontstaan. Thuisarts noemt onder meer hoofdpijn, duizeligheid en misselijkheid. In de dagen of weken daarna kunnen ook klachten voorkomen zoals nekpijn, wazig zien, problemen met herinneren of concentreren, slaapproblemen en gevoeligheid voor licht of geluid. Mogelijke klachten zijn bijvoorbeeld:

• hoofdpijn
• duizeligheid
• misselijkheid
• wazig zien
• vermoeidheid
• nekpijn
• moeite met concentreren
• problemen met het geheugen
• gevoeligheid voor licht
• gevoeligheid voor geluid
• slaapproblemen
• sneller geïrriteerd of emotioneel zijn

Deze symptomen zeggen op zichzelf niet welk letsel aanwezig is. Verschillende aandoeningen kunnen vergelijkbare klachten veroorzaken. Gebruik een online klachtenlijst daarom niet om zelf een diagnose te stellen.

Wanneer moet je na hoofdletsel medische hulp zoeken?

Bij hoofdletsel is het belangrijk om alert te zijn op signalen die snelle medische beoordeling noodzakelijk kunnen maken. Thuisarts adviseert na een harde val of klap op het hoofd vaak direct medische hulp te zoeken en in ieder geval de eerste 24 uur goed op verergerende klachten te letten. Waarschuwingssignalen na een klap op het hoofd zijn onder andere:

• steeds erger wordende of ernstige hoofdpijn
• herhaald overgeven
• toenemende sufheid
• verwardheid
• niet goed reageren
• bewusteloosheid
• geheugenverlies

Deze signalen worden onder andere genoemd door Thuisarts en de Hersenstichting bij hoofd- en hersenletsel. Ook andere symptomen of omstandigheden kunnen reden zijn om direct een arts te bellen. Twijfel je na een verkeersongeval over de ernst van een klap op het hoofd? Neem contact op met een huisarts, huisartsen-spoedpost of andere passende medische hulpverlener. Bij een acute levensbedreigende situatie bel je 112.

Geen zichtbare wond betekent niet automatisch dat er niets aan de hand is

Na een ongeval kan de aandacht sterk uitgaan naar zichtbare verwondingen. Bij hoofdletsel hoeft echter niet altijd sprake te zijn van:

• een wond
• een bloeding
• een blauwe plek
• een zichtbare zwelling

Omgekeerd betekent een wond of blauwe plek op het hoofd ook niet automatisch dat er ernstig hersenletsel aanwezig is. De ernst kan daarom niet betrouwbaar aan het uiterlijk van het hoofd worden afgelezen. Wanneer er medische redenen zijn voor onderzoek, moet een zorgverlener bepalen wat nodig is.

Kunnen klachten pas later ontstaan?

Ja. Na een klap of val op het hoofd kunnen klachten direct aanwezig zijn, maar sommige klachten worden pas later duidelijk. Thuisarts vermeldt dat in de eerste dagen of weken na een klap op het hoofd onder andere hoofdpijn, nekpijn, duizeligheid, misselijkheid, wazig zien en problemen met concentreren of herinneren kunnen voorkomen. Daarom is het verstandig veranderingen na het verkeersongeval serieus te nemen. Noteer bijvoorbeeld:

• wanneer het ongeval plaatsvond
• of je je hoofd hebt gestoten
• wanneer je voor het eerst klachten merkte
• welke klachten dat waren
• of de klachten toenemen of verminderen
• of er nieuwe klachten bijkomen

Nieuwe of toenemende klachten kunnen reden zijn om alsnog medische hulp te zoeken. Lees ook de pagina over later klachten na een ongeval.

Is hoofdletsel hetzelfde als een hersenschudding?

Nee. Hoofdletsel is een brede omschrijving voor letsel dat ontstaat door een klap, botsing of andere kracht op het hoofd. Een hersenschudding is een specifieke medische diagnose binnen het bredere onderwerp hoofd- en hersenletsel. Er kunnen daarnaast andere vormen van letsel optreden.

Het is daarom niet verstandig om op basis van symptomen of informatie op internet zelf te concluderen dat je een hersenschudding, hersenkneuzing of ander hersenletsel hebt. De Hersenstichting maakt eveneens onderscheid tussen bijvoorbeeld hersenschudding en hersenkneuzing. Een zorgverlener kan beoordelen wat in jouw situatie medisch aan de hand kan zijn en of verder onderzoek nodig is. Lees meer op de pagina over hersenschudding na een verkeersongeval.

Wat is traumatisch hersenletsel?

Wanneer hersenen beschadigd raken door een kracht van buitenaf wordt gesproken over traumatisch hersenletsel. Dat kan bijvoorbeeld ontstaan door een val, botsing, slag of klap tegen het hoofd, of een verkeersongeval. De ernst en gevolgen kunnen sterk verschillen. De Hersenstichting beschrijft traumatisch hersenletsel als hersenletsel dat ontstaat door een oorzaak buiten het lichaam, bijvoorbeeld door een val of verkeersongeluk.

Niet iedere klap op het hoofd betekent dat iemand traumatisch hersenletsel heeft. Die conclusie hoort bij medische beoordeling.

Wat als je niet bewusteloos bent geweest?

Niet bewusteloos zijn geweest betekent niet automatisch dat er geen klachten of hoofdletsel kunnen zijn. Bewusteloosheid is één mogelijk verschijnsel, maar er kunnen ook klachten bestaan zonder bewustzijnsverlies. Let daarom ook op andere veranderingen, zoals:

• hoofdpijn
• misselijkheid
• duizeligheid
• problemen met geheugen of concentratie
• veranderingen in gedrag of alertheid
• problemen met zien
• overgevoeligheid voor licht of geluid

De medische betekenis daarvan hangt af van de gehele situatie.

Wat als je je het ongeval niet goed herinnert?

Geheugenproblemen rond een ongeval kunnen medisch relevant zijn. Wanneer je na een klap op het hoofd stukken van het ongeval niet meer weet, verward bent of andere geheugenproblemen ervaart, vermeld dit dan bij een zorgverlener. Geheugenverlies wordt door medische informatiebronnen genoemd als een belangrijk mogelijk verschijnsel bij ernstiger hoofd- of hersenletsel. Probeer ontbrekende herinneringen niet zelf af te dwingen of aan te vullen, maar beschrijf feitelijk wat je je wel en niet herinnert.

Aanhoudende klachten na hoofdletsel

Niet alle klachten verdwijnen onmiddellijk. Volgens Thuisarts kunnen mensen na een klap of val op het hoofd soms langer klachten houden, bijvoorbeeld duizeligheid, vermoeidheid of hoofdpijn. Langdurige klachten kunnen ook invloed hebben op werk, studie en deelname aan het gezinsleven. Bij aanhoudende klachten is het verstandig deze met een huisarts of andere behandelaar te bespreken.

Een website kan niet beoordelen waarom jouw klachten blijven bestaan, welke behandeling nodig is, hoe snel je zult herstellen of of een klacht blijvend is.

Gevolgen voor het dagelijks leven

Hoofdklachten kunnen afhankelijk van hun aard en ernst invloed hebben op veel dagelijkse activiteiten. Je kunt bijvoorbeeld moeite ervaren met:

• autorijden
• fietsen
• lezen
• werken achter een beeldscherm
• studeren
• gesprekken volgen
• drukke omgevingen
• sporten
• slapen
• zorgen voor kinderen
• huishoudelijke werkzaamheden
• sociale activiteiten

Bij klachten zoals vermoeidheid, concentratieproblemen of overgevoeligheid voor prikkels zijn de gevolgen voor anderen soms minder zichtbaar. Dat maakt ze niet automatisch minder relevant.

Hoofdletsel en werk of studie

Na hoofdletsel kunnen klachten invloed hebben op werk of opleiding. Voorbeelden zijn:

• minder lang kunnen concentreren
• moeite met beeldschermwerk
• sneller vermoeid raken
• moeite met drukte of geluid
• problemen met geheugen
• tijdelijk minder uren kunnen werken
• bepaalde fysieke werkzaamheden niet kunnen uitvoeren

Wanneer klachten werk of studie beïnvloeden, bespreek de medische situatie met de daarvoor aangewezen zorgverleners en professionals. Leg feitelijk vast welke beperkingen daadwerkelijk optreden.

Wat kun je zelf bijhouden?

Een eenvoudig overzicht kan helpen wanneer je klachten zich gedurende meerdere dagen of weken ontwikkelen. Denk bijvoorbeeld aan het noteren van:

• ongeval: datum en korte omschrijving
• klap op hoofd: wat je je hiervan herinnert
• eerste klachten: wanneer ze begonnen
• klachtenverloop: verbetering, verslechtering of nieuwe klachten
• zorgcontact: huisarts, ziekenhuis of andere zorgverlener
• onderzoek: alleen feitelijk noteren wat is uitgevoerd
• dagelijks leven: concrete activiteiten die moeilijker gaan
• werk/studie: verzuim of aanpassingen
• kosten: relevante uitgaven door het ongeval

Probeer medische conclusies niet zelf aan deze notities toe te voegen. Het doel is het verloop feitelijk vastleggen.

Eerst medische beoordeling, daarna de juridische gevolgen

Hoofdletsel kan grote gevolgen hebben. Daardoor ontstaat begrijpelijkerwijs soms snel de vraag naar aansprakelijkheid of schadevergoeding. De juiste volgorde is echter:

• medische veiligheid: zoek medische hulp wanneer dat nodig is
• onderzoek en herstel: volg het advies van behandelende zorgverleners en houd veranderingen in klachten in de gaten
• praktische vastlegging: bewaar relevante informatie over ongeval, klachten, behandelingen, beperkingen en kosten
• aansprakelijkheid: beoordeel daarna wie juridisch verantwoordelijk kan zijn voor het verkeersongeval
• schade: wanneer iemand anders aansprakelijk is, kan worden onderzocht welke schade door het ongeval is veroorzaakt en kan worden verhaald

Kun je schadevergoeding krijgen bij hoofdletsel?

Als een andere partij aansprakelijk is voor een verkeersongeval en je daardoor letselschade lijdt, kan schadevergoeding mogelijk zijn. ANWB vermeldt dat recht op schadevergoeding bij een aanrijding afhankelijk is van aansprakelijkheid van een ander. Bij letsel kunnen verschillende materiële en immateriële schadeposten aan de orde zijn. Bij hoofdletsel kan afhankelijk van de omstandigheden bijvoorbeeld worden gekeken naar:

• medische kosten
• reiskosten
• inkomensverlies
• studievertraging
• huishoudelijke hulp
• noodzakelijke ondersteuning
• andere aantoonbare kosten
• eventuele toekomstige schade
• smartengeld

Niet iedere schadepost is in iedere situatie van toepassing.

Waarom is het verband tussen ongeval en klachten belangrijk?

Voor een letselschadeclaim is niet alleen relevant dat klachten bestaan. Ook moet worden beoordeeld of er voldoende verband bestaat tussen het verkeersongeval, het letsel of de klachten en de schade. Dit wordt het causaal verband genoemd. Daarbij kunnen bijvoorbeeld relevant zijn:

• hoe het ongeval plaatsvond
• of het hoofd werd geraakt
• wanneer klachten ontstonden
• hoe klachten zich ontwikkelden
• medische beoordelingen
• behandelingen
• eventuele klachten vóór het ongeval
• beperkingen na het ongeval

Dat is geen eenvoudige optelsom. Medische en juridische causaliteit zijn bovendien niet precies hetzelfde en moeten zorgvuldig uit elkaar worden gehouden.

Wat als klachten niet zichtbaar zijn op een scan?

Niet alle klachten na hoofdletsel kunnen door een bezoeker zelf worden gekoppeld aan wat op een scan of ander onderzoek wel of niet zichtbaar is. Ook de betekenis van een CT-scan, MRI-scan of ander medisch onderzoek moet worden beoordeeld door een bevoegde zorgverlener.

Geen afwijking op een onderzoek is geen basis om zelf te concluderen dat klachten niet bestaan. Maar klachten zijn op zichzelf ook geen bewijs dat er een specifieke hersenbeschadiging aanwezig is. Voor zowel medische zorg als een eventuele letselschadezaak moet de informatie in samenhang worden beoordeeld.

Wat als je vóór het ongeval al hoofdpijn of andere klachten had?

Eerdere klachten zijn relevant, maar betekenen niet automatisch dat nieuwe klachten niet door een ongeval beïnvloed kunnen zijn. Er kan bijvoorbeeld onderscheid nodig zijn tussen:

• klachten vóór het ongeval
• de ernst daarvan vóór het ongeval
• nieuwe klachten na het ongeval
• een eventuele verergering
• veranderingen in functioneren

Wees hierover duidelijk tegenover behandelaars en andere deskundigen. Een goede beoordeling is gebaat bij een zo volledig mogelijk beeld van de situatie vóór én na het verkeersongeval.

Wanneer kan de schade definitief worden vastgesteld?

Bij hoofdletsel kan het herstelverloop tijd kosten. Wanneer nog onduidelijk is hoe klachten zich ontwikkelen, kan het moeilijk zijn om toekomstige gevolgen betrouwbaar vast te stellen. Een definitieve letselschaderegeling vindt daarom niet noodzakelijk direct na het ongeval plaats.

Afhankelijk van aansprakelijkheid en de omstandigheden kunnen tijdens een letselschadetraject wel voorschotten aan de orde zijn, terwijl later wordt gekeken naar de uiteindelijke schade. Er bestaat geen algemene termijn die voor ieder geval passend is.

Welke informatie kun je bewaren?

Wanneer hoofdletsel mogelijk tot letselschade leidt, kan goede documentatie belangrijk zijn. Bewaar waar relevant:

• het aanrijdingsformulier
• foto's van het ongeval
• foto's van zichtbare verwondingen
• gegevens van betrokken verkeersdeelnemers
• getuigengegevens
• politiegegevens indien van toepassing
• correspondentie met verzekeraars
• afspraken met zorgverleners
• relevante facturen
• reiskosten
• gegevens over werkverzuim
• informatie over aangepast werk
• informatie over studievertraging
• kosten van hulp of ondersteuning
• een feitelijk overzicht van klachten en beperkingen

ANWB adviseert bij het verhalen van schade eveneens bewijs en gegevens van onder andere de tegenpartij en getuigen te verzamelen.