Aansprakelijkheid bij een verkeersongeval

Wanneer is aansprakelijkheid duidelijk en wanneer niet?

Soms is de aansprakelijkheid relatief duidelijk. Bijvoorbeeld wanneer een bestuurder een voorrangsfout maakt. In andere situaties zijn meerdere partijen betrokken, spreken verklaringen elkaar tegen of hebben beide verkeersdeelnemers aan het ontstaan van het ongeval bijgedragen.

Ook maakt het verschil welke verkeersdeelnemers bij het ongeval betrokken waren. Bij een aanrijding tussen een motorrijtuig en een fietser of voetganger kunnen bijzondere wettelijke regels gelden.

Op deze pagina leest u hoe aansprakelijkheid na een verkeersongeval in hoofdlijnen wordt beoordeeld en welke onderwerpen daarbij belangrijk zijn.

Wat betekent aansprakelijkheid bij een verkeersongeval?

Aansprakelijkheid gaat over de vraag wie juridisch verantwoordelijk is voor de schade die door het verkeersongeval is ontstaan. Dat is niet altijd hetzelfde als de vraag wie volgens betrokkenen “schuld” heeft aan het ongeval.

Voor de civielrechtelijke schadeafhandeling moet worden onderzocht:

• hoe het ongeval is ontstaan
• welke verkeersregels van toepassing waren
• of een verkeersdeelnemer een fout heeft gemaakt
• of die fout tot het ongeval en de schade heeft geleid
• of ook de andere verkeersdeelnemer aan het ontstaan van de schade heeft bijgedragen
• welk bewijs beschikbaar is

Wanneer iemand aansprakelijk is, kan de benadeelde onder voorwaarden de schade die door het ongeval is veroorzaakt op die partij of diens verzekeraar verhalen. Wilt u de achterliggende wettelijke regels en juridische begrippen nalezen? Dan kunt u ook terecht in de juridische kennisbank.

Aansprakelijkheidsvragen in hoofdlijnen

In veel situaties begint de beoordeling met de vraag welke verkeersdeelnemer een verkeersfout heeft gemaakt. Denk bijvoorbeeld aan geen voorrang verlenen, door rood rijden, onvoldoende afstand houden, onveilig inhalen, invoegen of afslaan, of het overtreden van een andere verkeersregel.

Een verkeersfout betekent echter niet dat iedere aansprakelijkheidsvraag automatisch is opgelost. Ook de omstandigheden van het ongeval en het verband tussen de gedraging en de ontstane schade zijn belangrijk.

Deze pagina geeft het overzicht van de onderwerpen die daarbij spelen. Een uitgebreide juridische uitwerking van de vraag wie aansprakelijk is en hoe die vraag wordt beoordeeld, vindt u op wie is aansprakelijk bij een verkeersongeval.

Welke verkeersregels spelen een rol?

Welke verkeersregels belangrijk zijn, hangt af van het soort ongeval. Bij een kruispuntaanrijding kan bijvoorbeeld de voorrang centraal staan. Bij een achterop-aanrijding kunnen de afstand tot de voorligger en de mogelijkheid om tijdig te stoppen belangrijk zijn.

Op een rotonde moet onder meer worden gekeken naar de plaatselijke verkeerstekens en naar de manier waarop de betrokken verkeersdeelnemers de rotonde opreden, gebruikten of verlieten.

Daarom is het verstandig aansprakelijkheid niet uitsluitend te beoordelen aan de hand van één algemene regel. De feitelijke verkeerssituatie blijft belangrijk. Voor specifieke ongevalssituaties vindt u op Verkeersongevallen.nl afzonderlijke informatiepagina’s.

Hoe bewijst u aansprakelijkheid?

Wanneer partijen het niet eens zijn over de toedracht van het ongeval, kan bewijs een belangrijke rol spelen. Relevant kunnen bijvoorbeeld zijn:

• het ingevulde schadeformulier
• foto’s van de ongevalslocatie
• foto’s van de schade aan voertuigen
• contactgegevens en verklaringen van getuigen
• dashcambeelden
• andere camerabeelden
• correspondentie tussen betrokken partijen
• politiegegevens wanneer de politie bij het ongeval betrokken was
• de positie en beschadigingen van de betrokken voertuigen

Probeer daarom zo snel mogelijk na een ongeval relevante informatie veilig te stellen. Wanneer het veilig mogelijk is, kunnen foto’s van de situatie vóór het verplaatsen van de voertuigen waardevol zijn.

Bepaalt de politie wie aansprakelijk is?

Niet bij iedere aanrijding komt de politie ter plaatse. De politie bepaalt bij de gewone civielrechtelijke schadeafhandeling bovendien niet wie de schade uiteindelijk moet vergoeden.

De politie kan bij bepaalde verkeersongevallen wel onderzoek doen naar de toedracht en informatie vastleggen. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren bij ernstige ongevallen of wanneer sprake is van omstandigheden waarbij politieoptreden nodig is.

Voor de schadeafhandeling wordt de aansprakelijkheidsvraag vervolgens beoordeeld aan de hand van de beschikbare feiten, verklaringen, verkeersregels en het overige bewijs. Een proces-verbaal of andere politie-informatie kan daarbij relevant bewijs vormen, maar de civielrechtelijke aansprakelijkheidsvraag is daarmee niet automatisch beslist.

Wat als beide partijen een fout hebben gemaakt?

Een verkeersongeval hoeft niet altijd volledig aan één partij te zijn toe te rekenen. Het kan voorkomen dat de ene verkeersdeelnemer een fout heeft gemaakt, maar dat het gedrag van de andere verkeersdeelnemer eveneens heeft bijgedragen aan het ontstaan of de omvang van de schade.

Dan kan sprake zijn van eigen schuld of een verdeling van de schade. De uiteindelijke verdeling is afhankelijk van de omstandigheden. Het is daarom te eenvoudig om zonder onderzoek bijvoorbeeld automatisch te stellen dat iedere partij de helft van de schade moet dragen.

Fietsers en voetgangers

Voor een ongeval tussen een motorrijtuig en een fietser of voetganger gelden bijzondere regels. Fietsers en voetgangers zijn kwetsbare verkeersdeelnemers. De Wegenverkeerswet bevat daarom een bijzondere aansprakelijkheidsregeling voor situaties waarin een motorrijtuig betrokken is bij schade aan personen of zaken die niet met dat motorrijtuig worden vervoerd.

Dat betekent niet dat de uitkomst van iedere aanrijding met een fietser of voetganger hetzelfde is. Onder andere de leeftijd van het slachtoffer, het verkeersgedrag van de betrokken partijen en de precieze omstandigheden van het ongeval kunnen van belang zijn. Deze regeling en de daarop gebaseerde juridische uitgangspunten behandelen we afzonderlijk.

Aansprakelijkheid bij een achterop-aanrijding

Bij een achterop-aanrijding wordt vaak snel aangenomen dat de achterste bestuurder aansprakelijk is. Zo’n algemene conclusie is te eenvoudig.

Bij de beoordeling spelen onder andere de verkeerssituatie, de afstand tussen de voertuigen, het rijgedrag en de reden waarom het voorste voertuig afremde of stilstond een rol. Daarom moet ook bij een ogenschijnlijk duidelijke achterop-aanrijding naar de concrete omstandigheden worden gekeken.

Aansprakelijkheid op een kruispunt

Bij een aanrijding op een kruispunt is vaak de vraag welke bestuurder voorrang had. Maar ook andere omstandigheden kunnen relevant zijn. Denk aan verkeerslichten, haaientanden, verkeersborden, de rijrichting van beide voertuigen en eventuele afslaande bewegingen.

Foto’s van de verkeerssituatie en verklaringen van getuigen kunnen daarom belangrijk zijn.

Aansprakelijkheid op een rotonde

Ook bij een rotonde is niet één aansprakelijkheidsregel op iedere situatie toepasbaar. De voorrangssituatie kan per rotonde verschillen. Daarnaast kan een botsing bijvoorbeeld plaatsvinden bij het oprijden van de rotonde, tijdens het wisselen van rijstrook of bij het verlaten ervan.

De plaatselijke verkeerstekens en de precieze verkeersbewegingen zijn daarom belangrijk.

Wat als de tegenpartij aansprakelijkheid niet erkent?

Het kan gebeuren dat de andere verkeersdeelnemer of diens verzekeraar een andere lezing van het ongeval heeft. Aansprakelijkheid kan bijvoorbeeld worden betwist omdat:

• partijen verschillend verklaren over de toedracht
• onvoldoende bewijs beschikbaar is
• discussie bestaat over een verkeersregel
• wordt gesteld dat u zelf aan het ongeval heeft bijgedragen
• discussie bestaat over het verband tussen het ongeval en de schade

Een afwijzing betekent daarom niet automatisch dat vaststaat dat u geen recht op schadevergoeding heeft. Andersom betekent het aansprakelijk stellen van een ander ook niet automatisch dat aansprakelijkheid vaststaat. De onderbouwing en het beschikbare bewijs zijn belangrijk.

Hoe stelt u de tegenpartij aansprakelijk?

Wanneer u meent dat een andere partij verantwoordelijk is voor het ongeval en uw schade, kan die partij aansprakelijk worden gesteld. Bij een verkeersongeval waarbij een motorvoertuig betrokken is, verloopt de schadeafhandeling in veel gevallen via een verzekeraar.

Een aansprakelijkstelling bevat in ieder geval voldoende informatie om duidelijk te maken:

• welk ongeval heeft plaatsgevonden
• wanneer en waar het ongeval gebeurde
• wie erbij betrokken waren
• waarom u de andere partij aansprakelijk houdt
• welke schade is ontstaan of mogelijk nog ontstaat
• welk bewijs beschikbaar is

Bewaar zelf een kopie van relevante correspondentie en documenten.

Wanneer wordt aansprakelijkheid erkend?

Na beoordeling kan de aansprakelijke partij of verzekeraar aansprakelijkheid geheel of gedeeltelijk erkennen. Dat is een belangrijke stap, maar daarmee is de volledige schadeafhandeling meestal nog niet afgerond.

Daarna moet worden onderzocht welke schade door het ongeval is ontstaan en hoe hoog die schade is. Bij letselschade kan dit proces langer duren, omdat de gevolgen van letsel zich soms pas in de loop van de tijd volledig laten beoordelen.

Wat als aansprakelijkheid wordt gedeeld?

Wanneer wordt vastgesteld dat meerdere partijen hebben bijgedragen aan het ontstaan van de schade, kan discussie ontstaan over de verdeling daarvan. Die verdeling kan rechtstreeks invloed hebben op het deel van de schade dat uiteindelijk voor vergoeding in aanmerking komt.

Daarom is niet alleen de vraag of iemand aansprakelijk is belangrijk, maar soms ook in welke mate.

Aansprakelijkheid en letsel

Wanneer u door het ongeval letsel heeft opgelopen, is aansprakelijkheid één onderdeel van een bredere schadebeoordeling. Vervolgens moet onder andere worden gekeken naar:

• het letsel en de klachten
• het verband tussen het ongeval en die klachten
• medische behandeling en herstel
• gemaakte kosten
• gevolgen voor werk en inkomen
• eventuele hulp die u nodig heeft
• toekomstige gevolgen van het letsel

Het is daarom belangrijk klachten na een verkeersongeval serieus te nemen en waar nodig medisch te laten beoordelen.

Welke schade kan worden verhaald?

Als een andere partij aansprakelijk is, kunnen verschillende schadeposten aan de orde zijn. Bijvoorbeeld:

• schade aan een voertuig of andere eigendommen
• medische kosten
• reiskosten
• inkomensschade
• kosten voor noodzakelijke hulp
• andere door het ongeval veroorzaakte kosten
• bij letsel mogelijk smartengeld

Welke schade daadwerkelijk voor vergoeding in aanmerking komt en hoe hoog die vergoeding is, hangt af van de individuele situatie.

Wat kunt u zelf doen?

Na een verkeersongeval kunt u verschillende maatregelen nemen die later bij de aansprakelijkheids- en schadebeoordeling van belang kunnen zijn. Probeer waar mogelijk:

• gegevens van alle betrokkenen te verzamelen
• het schadeformulier zorgvuldig in te vullen
• foto’s van de situatie en schade te maken
• gegevens van getuigen te noteren
• het ongeval bij uw verzekeraar te melden
• medische hulp te zoeken wanneer u klachten heeft
• bonnetjes, facturen en andere bewijsstukken van schade te bewaren
• belangrijke communicatie over het ongeval te bewaren