Inkomensschade na een verkeersongeval

Wat is inkomensschade?

Inkomensschade is het financiële verschil dat ontstaat doordat u als gevolg van het ongeval minder kunt verdienen dan u zonder het ongeval waarschijnlijk zou hebben verdiend.

In eenvoudige vorm: het verwachte inkomen zonder ongeval minus het werkelijke inkomen na het ongeval kan wijzen op mogelijk inkomensverlies. In werkelijkheid is de berekening vaak ingewikkelder, bijvoorbeeld door loon dat wordt doorbetaald, uitkeringen, verzekeringsuitkeringen, wisselende inkomsten, carrièreontwikkeling, overwerk, bonussen, bedrijfskosten, belastingeffecten en toekomstige ontwikkelingen.

Binnen letselschade wordt ook vaak gesproken over verlies van arbeidsvermogen of verlies van verdienvermogen. De Letselschade Raad omschrijft dit als het verlies van het vermogen om arbeid te verrichten en daarmee inkomsten te verwerven, waarbij de situatie zonder het ongeval wordt vergeleken met de situatie na het ongeval. Vooral bij langdurige schade en bij zelfstandigen kan daarom een rekenkundig deskundige nodig zijn.

U hoeft niet volledig arbeidsongeschikt te zijn

Inkomensschade kan ook ontstaan wanneer u nog gedeeltelijk werkt, bijvoorbeeld wanneer u vóór het ongeval 40 uur per week werkte maar na het ongeval tijdelijk slechts 24 uur per week kunt werken. Ook als u nog steeds inkomen ontvangt, kan er dan een verschil ontstaan.

• minder overuren kunnen maken
• geen nachtdiensten meer kunnen draaien
• bepaalde toeslagen mislopen
• minder opdrachten kunnen uitvoeren
• geen extra werkzaamheden meer kunnen aannemen

Het gaat dus niet alleen om de vraag of u nog werkt, maar vooral om de financiële situatie die waarschijnlijk zonder het verkeersongeval zou hebben bestaan.

Inkomensschade bij werknemers

Bent u werknemer, dan ontvangt u bij ziekte meestal nog loon van uw werkgever. Dat betekent echter niet automatisch dat er geen inkomensschade ontstaat.

Volgens de huidige wettelijke hoofdregel betaalt een werkgever bij ziekte maximaal twee jaar loon door, waarbij een werknemer minimaal 70% van het loon ontvangt. In het eerste ziektejaar gelden aanvullende wettelijke regels rond het minimumloon; in het tweede ziektejaar hoeft de werkgever niet meer tot het minimumloon aan te vullen. Een cao, arbeidsovereenkomst of andere regeling kan gunstiger zijn.

Daardoor kan het voorkomen dat u aanvankelijk 100% loon krijgt, later terugvalt naar bijvoorbeeld een lager percentage, of bepaalde variabele inkomsten direct verliest. Controleer daarom niet alleen uw basissalaris, maar uw volledige inkomen.

Welke inkomsten kan een werknemer verliezen?

Inkomensschade kan uit meer bestaan dan alleen een lager maandloon. Denk bijvoorbeeld aan verlies van:

• salaris
• structurele overuren
• onregelmatigheidstoeslagen
• ploegentoeslag
• provisie
• bonus
• vakantietoeslag over gemiste inkomsten
• bepaalde periodieke verhogingen
• andere structurele inkomensbestanddelen

Niet iedere verwachte inkomstenstijging wordt automatisch als schade geaccepteerd. Hoe minder zeker een toekomstig inkomen was, hoe belangrijker de onderbouwing wordt. Een structureel patroon van overwerk vóór het ongeval is bijvoorbeeld doorgaans eenvoudiger aannemelijk te maken dan de enkele verwachting dat u in de toekomst veel extra zou gaan werken.

Wat als uw werkgever uw loon volledig doorbetaalt?

Wanneer uw werkgever tijdens uw herstel 100% van uw normale loon blijft betalen, heeft u op dat moment mogelijk geen direct verlies van uw basissalaris. Toch kunnen er andere financiële gevolgen zijn.

• overuren mislopen
• bepaalde toeslagen niet ontvangen
• provisie of bonus mislopen
• minder pensioen opbouwen
• carrièrekansen missen
• later alsnog minder loon ontvangen

Daarom moet per inkomensbestanddeel worden bekeken of het ongeval daadwerkelijk financieel nadeel veroorzaakt. Een volledige loondoorbetaling betekent dus niet automatisch dat inkomensschade gedurende de hele letselschadezaak uitgesloten is.

Wat gebeurt er na twee jaar ziekte?

Bij langdurige arbeidsongeschiktheid verandert de inkomenssituatie vaak. Een werkgever betaalt bij ziekte in beginsel maximaal 104 weken loon door. Daarna kan een werknemer, afhankelijk van de situatie, mogelijk in aanmerking komen voor een WIA-uitkering. UWV beoordeelt daarvoor onder meer hoeveel iemand door ziekte nog kan verdienen.

Een eventuele uitkering hoeft niet gelijk te zijn aan het inkomen dat u zonder het ongeval zou hebben verdiend. Daardoor kan na verloop van tijd opnieuw of meer inkomensschade ontstaan. De precieze gevolgen van arbeidsongeschiktheid en het traject rond werk en uitkeringen behandelen we afzonderlijk op de pagina over arbeidsongeschikt na een verkeersongeval.

Inkomensschade bij een tijdelijk contract

Heeft u een tijdelijk arbeidscontract? Dan kan inkomensschade ingewikkelder worden wanneer uw contract tijdens het herstel afloopt. Er moet dan worden gekeken naar wat waarschijnlijk zonder het ongeval zou zijn gebeurd.

• zou het contract waarschijnlijk zijn verlengd?
• zou u ander werk hebben gevonden?
• welke inkomsten had u dan waarschijnlijk gehad?
• ontvangt u nu een uitkering?
• hoe groot is het verschil met de verwachte situatie zonder ongeval?

Bij werknemers die ziek uit dienst gaan, kunnen afhankelijk van hun positie andere regels gelden, waaronder mogelijk een Ziektewet-uitkering. Een Ziektewet-uitkering bedraagt doorgaans 70% van het dagloon, hoewel uitzonderingen bestaan. Voor de letselschadeberekening blijft echter de centrale vergelijking hetzelfde: wat zou u waarschijnlijk hebben verdiend zonder het ongeval en wat ontvangt u nu?

Inkomensschade bij oproep- en flexwerk

Bij oproepkrachten en werknemers met wisselende uren kan het moeilijker zijn om het normale inkomen vast te stellen. Daarom kan worden gekeken naar gegevens zoals gewerkte uren vóór het ongeval, loonstroken, roosters, oproepgeschiedenis, gemiddelde inkomsten en seizoenspatronen.

Ook arbeidsrechtelijke regels rond oproepcontracten kunnen invloed hebben op het loon dat een werkgever tijdens ziekte moet betalen. De exacte aanspraken verschillen per situatie. Voor een schadeberekening is het daarom verstandig de feitelijke inkomsten over een voldoende representatieve periode vóór het ongeval te bewaren.

Inkomensschade bij zelfstandigen

Voor zelfstandigen kan een verkeersongeval direct gevolgen hebben voor de onderneming. Een ondernemer krijgt meestal niet simpelweg loon doorbetaald door een werkgever.

• minder declarabele uren
• gemiste opdrachten
• omzetverlies
• klanten die vertrekken
• extra personeel of vervanging inhuren
• opdrachten uitbesteden
• vertraging in projecten
• verminderde groei van de onderneming

Omzetverlies is echter niet automatisch hetzelfde als inkomensschade. Wanneer u minder omzet heeft, kunnen bijvoorbeeld ook bepaalde bedrijfskosten dalen. Andersom kunnen juist extra kosten ontstaan doordat iemand uw werkzaamheden moet overnemen. Daarom wordt bij ondernemers vaak gekeken naar de financiële positie van de onderneming vóór en na het ongeval en naar de ontwikkeling die zonder het ongeval waarschijnlijk zou hebben plaatsgevonden.

De Letselschade Raad noemt juist bij zelfstandigen het inschakelen van een rekenkundige bij verlies van arbeidsvermogen doorgaans noodzakelijk.

Welke documenten zijn belangrijk?

Om inkomensschade te kunnen onderbouwen, zijn financiële gegevens belangrijk. Voor werknemers kunnen dat bijvoorbeeld zijn:

• loonstroken van vóór en na het ongeval
• jaaropgaven
• arbeidsovereenkomst
• cao-informatie indien relevant
• gegevens over overuren
• bonus- of provisieregelingen
• roosters
• correspondentie over arbeidsongeschiktheid
• gegevens over ontvangen uitkeringen

Voor zelfstandigen kunnen onder meer relevant zijn:

• jaarrekeningen
• aangiften inkomstenbelasting
• omzetgegevens
• winst-en-verliesrekeningen
• opdrachtbevestigingen
• agenda's
• urenregistraties
• offertes
• informatie over gemiste opdrachten
• facturen voor vervangende arbeidskracht

Hoe langer inkomensschade duurt, hoe belangrijker een consistente financiële administratie wordt. Zie ook kosten bijhouden na een verkeersongeval voor een praktische checklist.

Waarom wordt naar de situatie vóór het ongeval gekeken?

Om inkomensschade te berekenen moet een vergelijking worden gemaakt. De Letselschade Raad beschrijft dit uitgangspunt bij verlies van arbeidsvermogen expliciet: de situatie vóór het ongeval wordt vergeleken met de situatie na het ongeval.

Bij toekomstige schade is de vraag eigenlijk nog preciezer: hoe zou uw inkomen zich waarschijnlijk hebben ontwikkeld als het ongeval niet was gebeurd? Dat kan betekenen dat niet uitsluitend naar één loonstrook van vlak vóór het ongeval wordt gekeken.

• eerdere inkomensontwikkeling
• carrièreperspectief
• geplande promotie
• opleiding
• brancheontwikkeling
• leeftijd
• arbeidsverleden
• ondernemersresultaten over meerdere jaren

Hoe verder in de toekomst moet worden gekeken, hoe groter doorgaans de onzekerheid.

Wat is verlies van verdienvermogen?

De termen inkomensschade, verlies van arbeidsvermogen en verlies van verdienvermogen worden vaak in samenhang gebruikt. De Letselschade Raad omschrijft verlies van arbeidsvermogen, ook aangeduid als verlies verdienvermogen, als het verlies van de mogelijkheid om door arbeid inkomen te verwerven.

Een belangrijk verschil in benadering is dat inkomensschade vaak begrijpelijk wordt gebruikt voor het concrete financiële tekort, terwijl verlies van verdienvermogen vooral belangrijk wordt wanneer moet worden vastgesteld wat iemand door het letsel over langere tijd niet meer kan verdienen. Bij langdurige of blijvende beperkingen kan de berekening daardoor veel complexer worden. Dit onderwerp behandelen we afzonderlijk op de pagina over verlies van verdienvermogen.

Inkomensschade nu en in de toekomst

Inkomensschade kan worden verdeeld in reeds geleden inkomensschade en toekomstige inkomensschade.

Reeds geleden inkomensschade is het financiële verlies dat vanaf het ongeval tot het moment van berekenen daadwerkelijk is ontstaan. Het kan vaak relatief concreet worden vastgesteld aan de hand van loonstroken, uitkeringsspecificaties, omzetgegevens en financiële administratie.

Toekomstige inkomensschade is het verwachte financiële verlies vanaf het moment van berekenen tot een later moment. Daarvoor moeten aannames worden gemaakt over bijvoorbeeld herstel, toekomstige inzetbaarheid, carrière, loonontwikkeling, arbeidsduur, pensioenleeftijd en ondernemingsresultaten. Juist bij deze toekomstige schade kan een deskundige berekening nodig zijn. De Letselschade Raad vermeldt dat een rekenkundige bij verlies van arbeidsvermogen zowel de al geleden schade als de toekomstige schade kan beoordelen.

Wordt een uitkering van de inkomensschade afgetrokken?

Bij het bepalen van het daadwerkelijke financiële verlies moet worden gekeken naar inkomsten die u na het ongeval ontvangt, bijvoorbeeld doorbetaald loon, Ziektewet, WIA, een arbeidsongeschiktheidsverzekering of andere verzekeringsuitkeringen.

Of en hoe een specifieke uitkering juridisch moet worden meegenomen in de schadeberekening kan verschillen. Daarom kan niet simpelweg worden gesteld dat iedere ontvangen uitkering altijd volledig van de schadevergoeding wordt afgetrokken. Voor een informatieve eerste beoordeling is vooral belangrijk dat alle inkomsten transparant worden opgenomen zodat het werkelijke financiële verschil kan worden vastgesteld.

Kunnen gemiste carrièrekansen meetellen?

Soms leidt letsel niet alleen tot minder inkomen nu, maar ook tot een slechtere inkomensontwikkeling in de toekomst, bijvoorbeeld wanneer iemand zonder ongeval waarschijnlijk promotie zou hebben gemaakt, meer uren zou zijn gaan werken, een opleiding zou hebben afgerond, naar een beter betaalde functie zou zijn gegaan of een onderneming verder zou hebben uitgebouwd.

Dergelijke toekomstige ontwikkelingen kunnen relevant zijn, maar moeten voldoende aannemelijk kunnen worden gemaakt. Een concrete promotie die vóór het ongeval al was afgesproken is eenvoudiger te onderbouwen dan een algemene verwachting dat iemand ooit promotie zou hebben gemaakt.

• functioneringsgesprekken
• opleidingsplannen
• schriftelijke toezeggingen
• carrièrehistorie
• arbeidscontracten
• bedrijfsplannen

Kan inkomensschade gevolgen hebben voor pensioen?

Langdurig minder inkomen of minder werken kan ook gevolgen hebben voor pensioenopbouw. Dat financiële effect ontstaat soms pas veel later. Pensioenschade kan daarom onderdeel worden van de bredere toekomstige schadeberekening.

• de pensioenregeling
• duur van de arbeidsongeschiktheid
• eventuele premievrije voortzetting
• inkomen vóór en na het ongeval

Pensioenschade moet daarom niet automatisch worden aangenomen, maar bij langdurige inkomensschade kan het verstandig zijn deze mogelijke consequentie mee te onderzoeken.

Hoe lang kan inkomensschade duren?

Dat verschilt sterk per slachtoffer. Bij tijdelijk letsel kan inkomensschade bijvoorbeeld enkele weken of maanden bestaan. Bij ernstiger of blijvend letsel kan het verlies veel langer doorlopen.

Daarom is het vaak niet verstandig inkomensschade definitief af te wikkelen zolang nog grote onzekerheid bestaat over medisch herstel, terugkeer naar werk, arbeidsmogelijkheden en toekomstige inkomsten. Een langdurige zaak betekent overigens niet dat een slachtoffer alle reeds ontstane schade tot de eindafwikkeling zelf moet dragen. Wanneer aansprakelijkheid is erkend en schade voldoende aannemelijk is, kunnen voorschotten aan de orde zijn.

Hoe wordt inkomensschade berekend?

De kern is een vergelijking tussen twee situaties: wat zou u waarschijnlijk hebben verdiend wanneer het verkeersongeval niet had plaatsgevonden, en welke inkomsten heeft u na het ongeval daadwerkelijk ontvangen of kunt u nog verdienen? Het financiële verschil kan, na verwerking van relevante omstandigheden, inkomensschade opleveren.

Voor een korte periode bij een werknemer met een vast salaris kan die vergelijking relatief overzichtelijk zijn. Bij zelfstandigen, wisselende inkomens, blijvende beperkingen, langdurige arbeidsongeschiktheid en gemiste carrièreontwikkeling kan de berekening aanzienlijk ingewikkelder worden. De algemene methodiek staat op de pagina over schadevergoeding berekenen; de specifieke langetermijnschade behandelen we op de pagina over verlies van verdienvermogen.

Kunnen voorschotten worden betaald op inkomensschade?

Ja, dat kan aan de orde zijn wanneer aansprakelijkheid is erkend en voldoende duidelijk is dat door het ongeval inkomensschade ontstaat. Dat kan belangrijk zijn omdat vaste lasten ondertussen gewoon doorgaan, bijvoorbeeld hypotheek of huur, energie, verzekeringen, boodschappen en andere gezinsuitgaven.

Een slachtoffer hoeft bij een langdurige schaderegeling niet noodzakelijk te wachten op de definitieve eindafrekening voordat voldoende vaststaande schade wordt besproken. Meer hierover leest u op de pagina over voorschot op schadevergoeding.

Praktisch: houd uw inkomen vanaf het ongeval bij

Wanneer u door het verkeersongeval minder kunt werken, begin dan zo vroeg mogelijk met het bewaren van financiële gegevens. Maak bijvoorbeeld per maand een overzicht van uw basissalaris, overuren, toeslagen, bonus of provisie en een eventuele uitkering, telkens naast elkaar gezet: zonder ongeval versus werkelijk ontvangen, met het verschil daartussen.

Voor zelfstandigen kan een aparte maand- of kwartaalvergelijking van omzet, kosten en resultaat logischer zijn. Een dergelijk overzicht is slechts een administratief hulpmiddel. De uiteindelijke juridische schadeberekening kan uitgebreider zijn.

Kort samengevat

Inkomensschade ontstaat wanneer u door een verkeersongeval financieel minder goed af bent omdat u niet of minder kunt werken. Het kan gaan om lager salaris, gemiste overuren, weggevallen toeslagen, gemiste bonus of provisie, omzet- of winstverlies bij zelfstandigen of langdurig verlies van verdienvermogen.

De kern van de berekening is steeds de vergelijking tussen de financiële situatie die waarschijnlijk zonder het ongeval zou hebben bestaan en de situatie die daadwerkelijk is ontstaan. De Letselschade Raad gebruikt deze vergelijking eveneens als uitgangspunt voor verlies van arbeidsvermogen. Bij langdurige inkomensschade of schade van zelfstandigen kan deskundige financiële berekening nodig zijn.