Ongeval openbaar vervoer

Welke ongevallen met openbaar vervoer kunnen voorkomen?

Denk bijvoorbeeld aan:

• vallen door plotseling remmen van een bus
• vallen tijdens optrekken
• een botsing tussen bus en auto
• een fietser die door een bus wordt geraakt
• een voetganger die wordt aangereden
• een aanrijding met een tram
• een botsing tussen tram en auto
• een treinongeval
• letsel tijdens het instappen of uitstappen
• een ongeval bij deuren
• een val in een voertuig
• een ongeval op of nabij een halte
• een botsing waarbij meerdere voertuigen betrokken zijn

Voor aansprakelijkheid moet steeds worden vastgesteld wat er precies is gebeurd en welke rechtsverhouding tussen de betrokken partijen bestond.

Gewond als passagier in bus, tram of trein

Als passagier staat u in een andere positie dan iemand die buiten het voertuig door het openbaar vervoer wordt aangereden. Tijdens de reis bestaat een vervoersrelatie tussen reiziger en vervoerder. Bij letsel tijdens het vervoer kunnen daarom naast algemene aansprakelijkheidsregels ook specifieke regels voor personenvervoer relevant zijn. Dat betekent niet dat ieder letsel tijdens een OV-rit automatisch volledig voor rekening van de vervoerder komt.

Onderzocht kan onder meer worden:

• wanneer en waardoor het letsel ontstond
• of sprake was van een ongeval tijdens het vervoer
• hoe het voertuig werd bestuurd
• of een externe verkeersdeelnemer het incident veroorzaakte
• of een uitzonderlijke omstandigheid een rol speelde
• of gedrag van de reiziger mede relevant was
• welke schade daadwerkelijk uit het incident voortvloeit

Bij treinongevallen kent de Europese regelgeving afzonderlijke rechten voor gewonde reizigers, waaronder onder omstandigheden aanspraak op vergoeding en een voorschot voor directe financiële behoeften.

Gevallen door een noodstop van de bus

Een veelvoorkomende discussie ontstaat wanneer een buschauffeur plotseling hard remt en een passagier valt. De vraag is dan niet alleen “Heeft de chauffeur hard geremd?”. Ook relevant kan zijn waarom de chauffeur moest remmen.

Een noodstop kan bijvoorbeeld nodig zijn doordat:

• een auto plotseling invoegt
• een fietser de rijbaan op rijdt
• een voetganger oversteekt
• verkeer onverwacht stilstaat
• een andere gevaarlijke situatie ontstaat

Dan moet worden onderzocht of de bestuurder van de bus verwijtbaar handelde of juist probeerde een ernstiger ongeval te voorkomen. Ook kan een andere verkeersdeelnemer mogelijk een rol spelen bij de aansprakelijkheid. Daarom is “De bus remde hard, dus het vervoerbedrijf is automatisch aansprakelijk” te stellig.

Gevallen bij optrekken van bus of tram

Ook tijdens het optrekken kan een reiziger vallen. Voor de beoordeling kunnen bijvoorbeeld van belang zijn:

• was de reiziger nog aan het instappen?
• was duidelijk dat het voertuig zou vertrekken?
• trok het voertuig ongebruikelijk abrupt op?
• kon de reiziger zich vasthouden?
• had de chauffeur zicht op de situatie?
• was sprake van een reiziger met beperkte mobiliteit?
• zijn er getuigen of camerabeelden?

Niet iedere val tijdens een rit bewijst op zichzelf een fout van de bestuurder. Omgekeerd mag ook niet automatisch worden aangenomen dat een gevallen passagier zelf verantwoordelijk is omdat deze stond. De concrete omstandigheden zijn bepalend.

Ongeval tijdens instappen of uitstappen

Letsel kan ook ontstaan bij het betreden of verlaten van het voertuig. Bijvoorbeeld doordat:

• deuren sluiten
• een reiziger valt tussen voertuig en halte
• het voertuig beweegt terwijl iemand nog in- of uitstapt
• de instaphoogte problemen veroorzaakt
• een reiziger ten val komt

Bij de beoordeling kan relevant zijn of het vervoer al was begonnen of beëindigd, welke veiligheidsvoorzieningen aanwezig waren en wat chauffeur, vervoerder en reiziger konden waarnemen.

Leg bij een dergelijk incident zo mogelijk ook vast:

• voertuig- of lijnnummer
• halte
• tijdstip
• rijrichting
• plaats van instappen of uitstappen

Aangereden door een bus

Wordt u als automobilist, fietser of voetganger door een bus aangereden, dan is uw juridische positie anders dan wanneer u passagier bent. Dan moet vooral de verkeerssituatie worden onderzocht.

Denk aan:

• voorrang
• afslaan
• rijstrookwisselen
• invoegen
• snelheid
• verkeerslichten
• plaats op de weg
• zicht
• gedrag van beide verkeersdeelnemers

Voor letselschade na een verkeersongeval geldt als algemeen uitgangspunt dat een ander aansprakelijk moet zijn voordat schade op die partij kan worden verhaald. De wettelijke aansprakelijkheidsregels en de concrete schuldvraag zijn daarvoor relevant.

Fietser of voetganger aangereden door een bus

Bij een botsing tussen een motorvoertuig en een fietser of voetganger kunnen bijzondere wettelijke beschermingsregels voor kwetsbare verkeersdeelnemers relevant zijn. Dat betekent dat een ongeval tussen bus en fietser juridisch niet zonder meer hetzelfde wordt beoordeeld als bus en auto.

Onderzocht blijven onder meer:

• leeftijd van het slachtoffer
• verkeersgedrag
• toedracht
• eventuele verkeersfouten
• causaliteit
• mogelijke eigen schuld

Lees voor verdieping Fietser aangereden door auto, Voetganger aangereden en Aansprakelijkheid verkeersongeval.

Aanrijding met een tram

Een tram is een bijzondere verkeersdeelnemer. Een tram rijdt over rails en kan daardoor niet op dezelfde manier uitwijken als een auto of bus. Dat is feitelijk belangrijk bij de reconstructie van een ongeval. Toch betekent “een tram kan niet uitwijken” niet automatisch dat de andere verkeersdeelnemer aansprakelijk is.

Ook bij een tramongeval kunnen bijvoorbeeld relevant zijn:

• verkeerslichten
• tramlichten
• voorrang
• plaats van de andere verkeersdeelnemer
• snelheid
• zicht
• waarschuwingssignalen
• moment waarop gevaar zichtbaar werd
• mogelijkheid om tijdig te remmen

De aansprakelijkheid moet dus per situatie worden beoordeeld.

Botsing tussen auto en tram

Bij een botsing tussen een auto en tram ontstaan regelmatig vragen over voorrang. Gebruik daarbij geen simpele universele regel als “Een tram heeft altijd voorrang.” Welke verkeersregel geldt hangt af van de concrete verkeerssituatie, verkeerslichten, verkeerstekens en bewegingen van beide voertuigen.

Leg daarom indien mogelijk vast:

• verkeerslichten
• tramlichten
• verkeersborden
• wegmarkeringen
• spoorligging
• rijrichting
• botsingspositie
• eindpositie van de voertuigen

Ongeval met de trein

Treinongevallen verschillen sterk van gewone wegverkeersongevallen. Het kan bijvoorbeeld gaan om:

• letsel als treinpassagier
• een botsing op een overweg
• letsel door een incident tijdens de treinreis
• een ongeval bij in- of uitstappen

Voor treinreizigers bestaan specifieke Europese passagiersrechten. Bij letsel door een treinongeval kan onder de toepasselijke regels aanspraak op schadevergoeding bestaan; voor bepaalde directe behoeften is ook een voorschotregeling voorzien. Deze pagina geeft daarvan alleen het overzicht: de feitelijke juridische beoordeling hangt af van het soort treinongeval.

Wie kan aansprakelijk zijn?

Afhankelijk van de situatie kunnen verschillende partijen relevant zijn. Bijvoorbeeld:

• het vervoerbedrijf
• een buschauffeur
• een andere automobilist
• een fietser of voetganger
• een werkgever
• een voertuigeigenaar
• een verzekeraar
• een spoorvervoerder
• een infrastructuurbeheerder
• eventueel een andere derde

Dat betekent niet dat al deze partijen aansprakelijk zijn. Het is juist belangrijk eerst de oorzaak vast te stellen en daarna te beoordelen wie juridisch voor die oorzaak verantwoordelijk kan worden gehouden.

Vervoerder of andere verkeersdeelnemer?

Stel dat een bus hard moet remmen omdat een auto vlak voor de bus invoegt. Een passagier valt en breekt daarbij zijn pols. Dan zijn ten minste twee vragen van elkaar te onderscheiden:

• welke verplichtingen had de vervoerder tegenover de passagier?
• heeft de automobilist een verkeersfout gemaakt die het incident veroorzaakte?

Het kan dus nodig zijn verder te kijken dan alleen naar de bestuurder van het voertuig waarin het slachtoffer zat.

Wat als u niet weet wie aansprakelijk is?

Dat is direct na een OV-ongeval niet ongebruikelijk. Probeer eerst de feiten vast te leggen. De juridische kwalificatie kan later volgen. Noteer bijvoorbeeld:

• het vervoersbedrijf
• lijnnummer
• voertuig- of wagennummer
• datum
• exact tijdstip
• halte of locatie
• rijrichting
• waar u zich in het voertuig bevond
• wat er vlak vóór het incident gebeurde
• namen en contactgegevens van getuigen

Bij een gewone letselschadezaak geldt dat de precieze schuldvraag moet worden onderzocht voordat duidelijk is op wie schade kan worden verhaald.

Camerabeelden in het openbaar vervoer

Bussen, trams, treinen, stations en haltes kunnen cameravoorzieningen hebben. Of beelden van een specifiek incident bestaan, beschikbaar zijn of mogen worden verstrekt, hangt van de situatie en toepasselijke privacyregels af. Ga er daarom niet vanuit dat beelden onbeperkt worden bewaard.

Wanneer beelden mogelijk belangrijk zijn:

• noteer exact voertuig en tijdstip
• meld het incident tijdig bij de vervoerder
• vraag zo nodig naar de procedure rond relevante camerabeelden

Meld het ongeval bij de vervoerder

Wanneer u als reiziger betrokken bent bij een incident, is het verstandig het ongeval bij het betreffende vervoerbedrijf te melden. De Rijksoverheid vermeldt dat klachten over openbaar vervoer in eerste instantie bij het vervoerbedrijf zelf kunnen worden ingediend. Wanneer een klacht niet wordt opgelost, bestaan vervolgens mogelijkheden via onder meer het Klachtenloket Openbaar Vervoer of de Geschillencommissie Openbaar Vervoer.

Een klachtprocedure is echter niet automatisch hetzelfde als een aansprakelijkstelling voor letselschade. Bewaar daarom ook afzonderlijk alle gegevens die voor uw schadezaak relevant kunnen zijn.

Welk bewijs is belangrijk?

Afhankelijk van het ongeval kunt u denken aan:

• reisgegevens of check-in
• vervoersbewijs
• voertuig- of wagennummer
• lijnnummer
• tijdstip
• halte of station
• getuigen
• foto's
• camerabeelden
• politiegegevens
• medische informatie
• correspondentie met de vervoerder
• schade- en kostennota's

Bij betwiste aansprakelijkheid kunnen getuigen, foto's en andere objectieve gegevens belangrijk zijn om de toedracht te onderbouwen.

Wat moet u doen na een ongeval in het openbaar vervoer?

Stap 1 — zorg voor medische veiligheid. Laat acute of zorgwekkende klachten direct beoordelen.

Stap 2 — meld het incident. Vertel chauffeur, conducteur, vervoersmedewerker of vervoersbedrijf wat er is gebeurd wanneer dat mogelijk is.

Stap 3 — noteer de ritgegevens. Leg vervoerder, lijn, voertuig, tijdstip, halte of station en rijrichting vast.

Stap 4 — verzamel getuigengegevens. Andere reizigers kunnen later belangrijk zijn wanneer discussie ontstaat over de toedracht.

Stap 5 — maak foto's wanneer dat veilig en relevant is. Bijvoorbeeld van de locatie, voertuigen of omstandigheden van het incident.

Stap 6 — bewaar uw reisgegevens. Bewaar ticket-, check-in- of andere ritgegevens wanneer deze beschikbaar zijn.

Stap 7 — laat klachten medisch beoordelen. Wacht bij noodzakelijke zorg niet op aansprakelijkheid of reactie van een vervoerder.

Stap 8 — bewaar kosten en gevolgen. Noteer bijvoorbeeld zorgkosten, vervoerskosten, werkuitval en andere aantoonbare gevolgen.

Stap 9 — bepaal daarna wie juridisch moet worden aangesproken. Maak onderscheid tussen aansprakelijkheid van vervoerder, andere verkeersdeelnemer of eventueel een andere partij.

Voorbeeld 1 — passagier valt bij noodstop

Een passagier staat in een stadsbus. Een auto rijdt vlak voor de bus de rijstrook op. De buschauffeur remt hard om een botsing te voorkomen. De passagier valt en raakt gewond. Hier is het te eenvoudig om alleen te stellen dat de buschauffeur aansprakelijk is omdat hij hard remde.

Onderzocht moet worden:

• waarom de noodstop noodzakelijk was
• hoe de automobilist reed
• of de buschauffeur redelijk reageerde
• welke verplichtingen de vervoerder tegenover de passagier had
• welke schade door het incident is ontstaan

Voorbeeld 2 — fietser botst met afslaande bus

Een bus slaat rechtsaf terwijl een fietser rechtdoor rijdt. De fietser wordt geraakt en loopt letsel op.

Bij de beoordeling zijn onder meer van belang:

• de precieze verkeerssituatie
• verkeerslichten
• voorrangsregels
• positie van fietser en bus
• zicht
• moment van afslaan

Omdat het slachtoffer een fietser is, kunnen daarnaast bijzondere beschermingsregels voor kwetsbare verkeersdeelnemers relevant zijn.

Voorbeeld 3 — auto en tram op kruispunt

Een automobilist steekt een kruispunt over en botst met een tram. De automobilist stelt dat hij groen licht had. De trambestuurder stelt dat de auto door rood reed. Dan kan het bewijs doorslaggevend worden.

Denk aan:

• verkeerslichtregeling
• getuigen
• camerabeelden
• schadepatroon
• verkeerssignalering
• eventuele politiegegevens

Het enkele feit dat één voertuig een tram is, beantwoordt de aansprakelijkheidsvraag niet.

Voorbeeld 4 — letsel in de trein

Tijdens een treinreis vindt een incident plaats waarbij een reiziger gewond raakt. Dan is het niet voldoende om alleen de gewone verkeersregels toe te passen. Voor treinpassagiers gelden specifieke regels rond het personenvervoer en Europese reizigersrechten. De EU vermeldt dat reizigers die bij een treinongeval gewond raken onder de toepasselijke regels recht op compensatie kunnen hebben. De precieze aanspraak moet vervolgens aan de hand van het incident en de toepasselijke regels worden beoordeeld.

Letsel na een OV-ongeval

Letsel kan uiteenlopen van tijdelijke klachten tot ernstig letsel. Deze pagina stelt geen medische diagnose. Heeft u klachten, laat dan beoordelen welke zorg nodig is. Lees verder bij Letsel na verkeersongeval, Klachten na verkeersongeval, Later klachten na ongeval, Hoofdletsel en Nekletsel. Medische veiligheid gaat vóór het juridische dossier.

Welke schade kan mogelijk worden vergoed?

Wanneer een aansprakelijke partij kan worden aangewezen, kunnen afhankelijk van de omstandigheden onder meer relevant zijn:

• medische kosten
• verlies van inkomen
• reiskosten
• beschadigde persoonlijke spullen
• kosten voor hulp
• andere aantoonbare kosten
• immateriële schade bij letsel

Welke schade daadwerkelijk wordt vergoed hangt af van aansprakelijkheid, causaliteit en de individuele omstandigheden. De Letselschade Raad benadrukt bij letselschade dat voor vergoeding eerst moet worden vastgesteld dat een ander aansprakelijk is. Lees verder bij Schadevergoeding na verkeersongeval.

Europese reizigersrechten

Naast het Nederlandse aansprakelijkheidsrecht bestaan voor bepaalde vormen van openbaar vervoer Europese passagiersrechten. Voor langeafstandsbusreizen van 250 kilometer of meer gelden bijvoorbeeld specifieke rechten bij letsel door een busongeval en onmiddellijke praktische hulp. Voor treinreizigers gelden aparte EU-regels bij onder meer letsel door een treinongeval.

Gebruik deze regels niet als algemene formule voor iedere stadsbus-, tram- of metrozaak. De toepasselijkheid hangt onder meer af van het vervoermiddel en de concrete reis.

Klacht en schadeclaim zijn niet hetzelfde

Een klacht kan bijvoorbeeld gaan over:

• gedrag van personeel
• dienstverlening
• toegankelijkheid
• afhandeling van een incident

Een letselschadeclaim gaat over juridische aansprakelijkheid en vergoeding van schade. De Rijksoverheid verwijst reizigers voor OV-klachten eerst naar het vervoerbedrijf en noemt daarna onder meer het Klachtenloket Openbaar Vervoer en de Geschillencommissie Openbaar Vervoer als vervolgmogelijkheden. Dat traject vervangt niet noodzakelijk de aansprakelijkstelling wanneer u schade wilt verhalen.

Veelgemaakte fouten

Denken dat het vervoerbedrijf altijd aansprakelijk is

De aansprakelijkheid hangt af van het soort incident en de toepasselijke regels.

Een noodstop automatisch een chauffeursfout noemen

De bestuurder kan juist hebben moeten remmen om een groter ongeval te voorkomen.

Geen ritgegevens bewaren

Zonder lijn, voertuig en tijdstip kan reconstructie moeilijker worden.

Een tram behandelen alsof het juridisch altijd gewoon een auto is

De verkeerssituatie en eigenschappen van railverkeer kunnen een afzonderlijke beoordeling vragen.

Een klacht verwarren met een aansprakelijkstelling

Een klacht over dienstverlening en een claim voor letselschade zijn verschillende zaken.

Te laat denken aan camerabeelden

Mogelijke beelden zijn niet noodzakelijk onbeperkt beschikbaar.

Medische zorg uitstellen tot aansprakelijkheid vaststaat

Laat noodzakelijke medische beoordeling niet afhangen van een verzekeraar of vervoerbedrijf.

Samengevat

Een ongeval met het openbaar vervoer kan verschillende juridische routes hebben. Bent u passagier, dan kunnen regels rond personenvervoer en reizigersrechten relevant zijn. Wordt u als fietser, voetganger of automobilist aangereden, dan spelen vooral de verkeerssituatie en aansprakelijkheidsregels een belangrijke rol.

Bij een OV-ongeval is het daarom verstandig om:

• medische veiligheid voorop te stellen
• rit- en voertuiggegevens vast te leggen
• getuigen te noteren
• het incident bij de vervoerder te melden
• mogelijk bewijs veilig te stellen
• kosten en gevolgen bij te houden
• pas daarna zorgvuldig vast te stellen welke partij juridisch kan worden aangesproken

Wilt u vervolgens onderzoeken of uw schade mogelijk kan worden verhaald? Gebruik dan de [claimscan](/claimscan?r=ongeval-openbaar-vervoer) als aanvullende vervolgstap.