Verlies van verdienvermogen na een verkeersongeval

Wat betekent verlies van verdienvermogen?

Verdienvermogen is in deze context uw financiële vermogen om door werk inkomen te verwerven. Wanneer dat vermogen door letsel vermindert, kan financieel nadeel ontstaan. De Letselschade Raad gebruikt hiervoor ook de term verlies van arbeidsvermogen: het verlies van het vermogen om arbeid te verrichten en daarmee inkomsten te verwerven. Zowel werknemers als zelfstandig ondernemers kunnen hiermee te maken krijgen.

• minder uren kunnen werken
• structureel aangepast werk moeten doen
• een lager betaalde functie moeten aanvaarden
• bepaalde werkzaamheden niet meer kunnen uitvoeren
• minder opdrachten kunnen aannemen als zelfstandige
• carrièreontwikkeling mislopen
• eerder moeten stoppen met werken

De Letselschade Raad beschrijft als uitgangspunt dat bij verlies van arbeidsvermogen de situatie vóór het ongeval wordt vergeleken met de situatie na het ongeval. Bij toekomstige schade is die vergelijking feitelijk nog breder: er moet worden ingeschat hoe beide situaties zich in de toekomst waarschijnlijk zouden ontwikkelen.

Is verlies van verdienvermogen hetzelfde als inkomensschade?

De begrippen liggen dicht bij elkaar, maar voor de duidelijkheid maken we een nuttig onderscheid. Inkomensschade gaat vooral over het concrete financiële verschil dat nu of in een relatief overzichtelijke periode ontstaat, bijvoorbeeld minder salaris per maand, gemiste overuren, weggevallen toeslagen of minder winst als zelfstandige.

Verlies van verdienvermogen wordt vooral belangrijk wanneer het ongeval uw langdurige of toekomstige mogelijkheid om inkomen te verdienen beïnvloedt. Dan moeten aannames worden gemaakt over toekomstige ontwikkelingen, waardoor de berekening vaak ingewikkelder is. Meer over het directe of actuele financiële verschil leest u op de pagina over inkomensschade.

Is verlies van verdienvermogen hetzelfde als arbeidsongeschiktheid?

Nee. Arbeidsongeschiktheid beschrijft in de eerste plaats uw beperkingen om arbeid te verrichten. Verlies van verdienvermogen beschrijft het financiële gevolg daarvan. Twee mensen met vergelijkbare lichamelijke beperkingen kunnen daardoor een heel verschillend verlies aan verdienvermogen hebben.

Persoon A werkt bijvoorbeeld in een fysiek zwaar beroep en kan door blijvend letsel zijn oude functie niet meer uitvoeren. Persoon B heeft vergelijkbare lichamelijke beperkingen, maar kan zijn bestaande administratieve functie volledig blijven uitvoeren. Hun medische beperkingen kunnen op onderdelen vergelijkbaar zijn, terwijl de financiële gevolgen sterk verschillen. Daarom kan een medisch arbeidsongeschiktheidspercentage nooit rechtstreeks worden vertaald naar hetzelfde percentage schadevergoeding. Meer hierover leest u op de pagina over arbeidsongeschikt na een verkeersongeval.

Hoe wordt verlies van verdienvermogen berekend?

De kern is een vergelijking tussen twee scenario's. In scenario 1, zonder ongeval, wordt gekeken naar wat waarschijnlijk zou zijn gebeurd wanneer het verkeersongeval niet had plaatsgevonden: welk werk u zou hebben gedaan, hoeveel uur, hoe uw salaris zich zou hebben ontwikkeld, of promotie of een opleiding aan de orde was en wanneer u waarschijnlijk zou zijn gestopt met werken.

In scenario 2, met ongeval, wordt gekeken naar uw feitelijke financiële situatie na het ongeval: hoeveel u nog kunt werken, welk werk u nog kunt uitvoeren, welk inkomen u verdient, of u een uitkering ontvangt en hoe waarschijnlijk verdere verbetering is. Vervolgens wordt het financiële verschil tussen beide ontwikkelingen onderzocht.

De Letselschade Raad geeft aan dat zowel reeds geleden als nog toekomstige schade in kaart wordt gebracht. Bij verlies van arbeidsvermogen kan voor de berekening een rekenkundige worden ingeschakeld.

Waarom is de situatie zonder ongeval zo belangrijk?

Toekomstige schade kan niet rechtstreeks worden afgelezen uit een factuur of loonstrook. Niemand weet precies wat iemand twintig jaar later zonder ongeval zou hebben verdiend. Daarom moet een zo realistisch mogelijke hypothetische situatie worden opgebouwd.

• leeftijd
• opleiding
• arbeidsverleden
• carrièreontwikkeling vóór het ongeval
• branche
• loonontwikkeling
• omvang van het dienstverband
• plannen voor opleiding of promotie
• eerdere inkomensstijging
• ondernemingsontwikkeling

Hoe concreter de omstandigheden vóór het ongeval waren, hoe beter toekomstige aannames kunnen worden onderbouwd.

Welke bewijsstukken kunnen belangrijk zijn?

De Letselschade Raad wijst erop dat bij langdurige schade meerdere jaaropgaven van vóór en na het ongeval relevant kunnen zijn om veranderingen in verdienvermogen te beoordelen. Voor werknemers kunnen daarnaast onder meer relevant zijn:

• arbeidsovereenkomst
• loonstroken
• jaaropgaven
• cao
• functieomschrijving
• functioneringsverslagen
• gegevens over promoties
• bonusregelingen
• overuren
• opleidingsplannen
• correspondentie over carrièreontwikkeling

Voor zelfstandigen kunnen onder meer worden bekeken: jaarrekeningen, belastingaangiften, winst-en-verliesrekeningen, omzetontwikkeling, orderportefeuille, agenda's en urenregistraties, opdrachtbevestigingen en bedrijfsplannen. Het doel is niet zoveel mogelijk documenten verzamelen, maar de verwachte financiële ontwikkeling zo goed mogelijk onderbouwen. Zie ook kosten bijhouden na een verkeersongeval voor een praktische checklist.

Wat is toekomstige schade?

Toekomstige schade is schade die op het moment van de berekening nog niet daadwerkelijk is geleden, maar naar verwachting later zal ontstaan. Bij verlies van verdienvermogen kan dat bijvoorbeeld zijn: jarenlang lager inkomen, structureel minder uren werken, gemiste salarisgroei, verlies van carrièrekansen, minder ondernemerswinst en mogelijke pensioenschade.

De Letselschade Raad beschrijft dat tijdens de schaderegeling zowel reeds geleden als toekomstige schade wordt verzameld en berekend. Dat betekent niet dat iedere mogelijke toekomstige tegenvaller automatisch wordt vergoed: er moet voldoende grond bestaan om een toekomstige ontwikkeling aannemelijk te achten.

Hoe zeker moet toekomstige schade zijn?

De toekomst kan nooit volledig worden voorspeld. Daarom gaat de berekening niet uit van absolute zekerheid. Er wordt geprobeerd een redelijke inschatting te maken van wat waarschijnlijk zonder en met het ongeval zou zijn gebeurd, waarbij zowel positieve als negatieve onzekerheden kunnen worden meegewogen.

De Letselschade Raad wijst bij de eindafwikkeling op het rekening houden met zogenoemde goede en kwade kansen: de mogelijkheid dat toekomstige omstandigheden gunstiger of ongunstiger uitvallen dan verwacht, wordt bij de schadebegroting meegewogen. Een concreet afgesproken promotietraject is bijvoorbeeld sterker bewijs dan alleen de wens ooit promotie te maken.

Hoe werkt de vergelijking in de praktijk?

De onderliggende gedachte is dat een jaarlijks financieel verschil tussen beide scenario's wordt vastgesteld en vervolgens over de resterende verwachte loopbaan wordt bezien. Dat is geen simpele vermenigvuldiging zoals bijvoorbeeld €10.000 maal het aantal jaren tot pensioen, omdat onderweg allerlei veranderingen kunnen optreden in onder meer salaris, carrière, belastingen, pensioen, uitkeringen, arbeidsduur, rente en inflatie. Zo'n vereenvoudigd rekenvoorbeeld is daarom uitsluitend bedoeld om het basisprincipe duidelijk te maken en is geen richtbedrag.

Hoe werkt dit bij zelfstandigen?

Voor zelfstandigen is verlies van verdienvermogen vaak extra complex. Een ondernemer heeft meestal geen vast salaris dat eenvoudig vóór en na het ongeval kan worden vergeleken. Er kan bijvoorbeeld sprake zijn van wisselende winst, een groeiende onderneming, seizoenseffecten, verschillende bedrijfskosten, investeringen, personeel, opdrachten die later worden uitgevoerd of een vervangende arbeidskracht.

Ook kan iemand minder zelf werken zonder dat de omzet onmiddellijk even sterk daalt. Daarom is omzetverlies niet hetzelfde als verlies van verdienvermogen. Bij zelfstandigen kan een financiële analyse over meerdere jaren nodig zijn. De Letselschade Raad noemt inzet van een rekenkundige bij zelfstandig ondernemers doorgaans noodzakelijk wanneer verlies van arbeidsvermogen moet worden berekend.

Kan verlies van pensioen onderdeel zijn van de schade?

Wanneer iemand langdurig minder verdient of minder werkt, kan dat gevolgen hebben voor de pensioenopbouw. Dat hoeft niet altijd zo te zijn: bij sommige pensioenregelingen kan bijvoorbeeld sprake zijn van premievrije voortzetting tijdens arbeidsongeschiktheid. Daarom moet eerst worden onderzocht of daadwerkelijk pensioenschade ontstaat. Wanneer een financieel verschil bestaat tussen de pensioenpositie zonder en met het ongeval, kan dit onderdeel zijn van de toekomstige schadeberekening.

Tot welke leeftijd wordt gerekend?

Er bestaat geen universele rekengrens die voor iedere letselschadezaak automatisch geldt. Er moet worden gekeken naar de arbeidsloopbaan die zonder het ongeval waarschijnlijk zou hebben bestaan. Daarbij kunnen onder meer relevant zijn: wettelijke pensioenleeftijd, beroep, persoonlijke arbeidsplannen, gezondheid vóór het ongeval, branche en feitelijke carrièreontwikkeling. Iemand kan zonder ongeval mogelijk eerder of juist langer dan een standaardleeftijd hebben gewerkt. Ook dit is daarom een individuele beoordeling.

Wat als herstel nog onzeker is?

Dan kan een definitieve berekening van verlies van verdienvermogen te vroeg zijn. Zolang nog belangrijke onzekerheid bestaat over bijvoorbeeld medisch herstel, belastbaarheid, werkhervatting, mogelijke omscholing of passend werk, is ook de toekomstige financiële situatie onzeker. De schaderegeling kan daarom langere tijd doorlopen voordat toekomstige arbeidsgerelateerde schade definitief wordt vastgesteld.

De Letselschade Raad beschrijft dat een dossier in de eindfase pas wordt afgewikkeld wanneer zowel de geleden als de eventueel nog toekomstige schade voldoende in kaart is gebracht.

Moet u wachten op de eindafwikkeling voor inkomensschade?

Niet noodzakelijk. Reeds voldoende vaststaande schade kan tijdens een lopende zaak met voorschotten worden vergoed. Dat is belangrijk wanneer iemand door het ongeval direct minder inkomen heeft. Het feit dat toekomstige schade nog niet exact kan worden vastgesteld, betekent dus niet automatisch dat alle reeds geleden inkomensschade tot het einde van de zaak moet blijven openstaan. Meer hierover leest u op de pagina over voorschot schadevergoeding.

Waarom moet u voorzichtig zijn met een definitieve regeling?

Wanneer een letselschadezaak definitief wordt afgewikkeld, wordt vaak een vaststellingsovereenkomst gesloten. Daarbij kunnen afspraken worden gemaakt over finale kwijting. De Letselschade Raad waarschuwt dat een slachtoffer na een definitieve vaststellingsovereenkomst doorgaans niet zomaar op de zaak kan terugkomen. Bij onzekerheid over toekomstige gevolgen kan daarom een voorbehoud relevant zijn.

• medische vooruitzichten
• arbeidsmogelijkheden
• financiële gevolgen
• toekomstige risico's

Welke gegevens kunt u zelf alvast verzamelen?

Bij mogelijk langdurig verlies van verdienvermogen is een goed dossier belangrijk. Bewaar bijvoorbeeld gegevens over werk en inkomen, over uw carrière, over de situatie na het ongeval en, als zelfstandige, over uw onderneming.

• werk en inkomen: loonstroken, jaaropgaven, arbeidscontracten, functieomschrijvingen, bonus- en toeslagregelingen
• carrière: functioneringsgesprekken, promotieafspraken, opleidingsplannen, diploma's en certificaten
• na het ongeval: veranderde werkuren, aangepaste werkzaamheden, uitkeringen, nieuwe functie, re-integratiedocumentatie
• zelfstandigen: jaarrekeningen, belastingaangiften, ordergegevens, omzet- en winstontwikkeling, informatie over vervangend personeel

De Letselschade Raad geeft specifiek aan dat meerdere jaaropgaven van vóór en na het ongeval kunnen helpen om veranderingen in verdienvermogen inzichtelijk te maken.

Kort samengevat

Verlies van verdienvermogen betekent dat u door het letsel minder mogelijkheden heeft om door arbeid inkomen te verwerven. De Letselschade Raad noemt dit ook verlies van arbeidsvermogen. De berekening draait om een vergelijking tussen wat u zonder het ongeval waarschijnlijk had kunnen verdienen en wat u na het ongeval nog daadwerkelijk of redelijkerwijs kunt verdienen.

• salarisontwikkeling
• carrière
• werkuren
• ander passend werk
• herstel
• pensioen
• ondernemersresultaten
• toekomstige financiële ontwikkelingen

Juist omdat de toekomst onzeker is, kan de berekening van verlies van verdienvermogen complex zijn en kan inzet van arbeidsdeskundige en rekenkundige expertise nodig zijn. Verlies van verdienvermogen is materiële schade en staat los van immateriële schade zoals smartengeld; lees meer op de pagina over **smartengeld berekenen**.