Aanrijding bij afslaan: wie is aansprakelijk?

Hoe ontstaat een aanrijding tijdens het afslaan?

Een afslaande bestuurder kruist of verlaat vaak de rijlijn van andere verkeersdeelnemers. Daardoor kunnen verschillende conflictsituaties ontstaan. Bijvoorbeeld wanneer:

• een automobilist linksaf slaat terwijl een tegenligger rechtdoor rijdt
• een auto rechtsaf slaat terwijl een fietser rechtdoor gaat
• een afslaande bestuurder een voetganger over het hoofd ziet
• een voertuig linksaf wil slaan terwijl een ander voertuig bezig is met inhalen
• twee voertuigen tegelijkertijd een kruispunt oprijden
• een bestuurder onvoldoende duidelijk of te laat richting aangeeft
• een verkeersdeelnemer zich in de dode hoek bevindt
• de snelheid of afstand van een andere verkeersdeelnemer verkeerd wordt ingeschat

Voor de aansprakelijkheid moet daarom worden vastgesteld welke verkeersstromen elkaar kruisten en welke verkeersregels op die specifieke situatie van toepassing waren.

Welke verkeersregels zijn belangrijk bij afslaan?

Een belangrijke verkeersregel is dat bestuurders die afslaan het verkeer dat hen op dezelfde weg tegemoetkomt of dat op dezelfde weg naast of achter hen rijdt, voor moeten laten gaan wanneer dat verkeer rechtdoor gaat. Dit wordt vaak samengevat als: rechtdoor op dezelfde weg gaat voor.

Daarnaast kunnen andere regels van belang zijn, bijvoorbeeld:

• voorrangsregels op het kruispunt
• verkeerslichten
• haaientanden en voorrangsborden
• voorsorteerstroken
• regels voor bijzondere manoeuvres
• de positie van fietsers en bromfietsers
• regels rond inhalen
• aanwijzingen van verkeersregelaars

Daarom moet bij een ongeval eerst de precieze verkeerssituatie worden vastgesteld.

Een bestuurder moet bij het afslaan richting aangeven. Het gebruik van de richtingaanwijzer maakt een afslaande manoeuvre echter niet automatisch veilig of toegestaan. De bestuurder moet nog steeds rekening houden met verkeer dat volgens de verkeersregels voor moet gaan.

Wie is aansprakelijk bij links afslaan?

Een veelvoorkomende situatie ontstaat wanneer een automobilist linksaf slaat en daarbij het pad van tegemoetkomend verkeer kruist. Wanneer de tegenligger op dezelfde weg rechtdoor rijdt, moet de afslaande bestuurder deze in beginsel voor laten gaan. Ontstaat een botsing doordat de afslaande bestuurder dat niet doet, dan kan dit zwaar wegen bij de aansprakelijkheidsbeoordeling.

Toch kunnen aanvullende omstandigheden relevant zijn. Denk aan:

• de snelheid van het tegemoetkomende voertuig
• verkeerslichten
• de aanwezigheid van aparte rijstroken
• zichtbelemmeringen
• de plaats waar de botsing plaatsvond
• andere verkeersfouten
• de vraag of de tegenligger daadwerkelijk rechtdoor reed

Daarom wordt de volledige toedracht beoordeeld en niet alleen het feit dat één bestuurder linksaf sloeg.

Wie is aansprakelijk bij rechts afslaan?

Bij rechts afslaan kan vooral een conflict ontstaan met fietsers, bromfietsers, voetgangers of andere verkeersdeelnemers die rechtdoor gaan. Een automobilist kan bijvoorbeeld een fietser naast zich over het hoofd zien wanneer deze zich in of nabij de dode hoek bevindt. Ook hier kan de regel rechtdoor op dezelfde weg gaat voor relevant zijn.

Bij de beoordeling kunnen vragen spelen zoals:

• reden auto en fietser op dezelfde weg?
• ging de fietser rechtdoor?
• waar bevond de fietser zich vlak vóór het afslaan?
• was er een fietsstrook of fietspad?
• waren er verkeerslichten?
• gaf de automobilist richting aan?
• konden beide verkeersdeelnemers elkaar zien?
• waar vond de botsing precies plaats?

Wanneer een motorvoertuig en een fietser of voetganger betrokken zijn, kunnen bovendien bijzondere wettelijke beschermingsregels gelden. Lees bij een ongeval met een fietser verder op Fietsongeluk.

Afslaan terwijl een ander voertuig inhaalt

Een ingewikkelde situatie kan ontstaan wanneer een bestuurder linksaf wil slaan terwijl een achteropkomend voertuig bezig is met inhalen. Dan kan discussie ontstaan over de vraag welke manoeuvre eerst begon en wat beide bestuurders konden waarnemen.

Relevant kunnen bijvoorbeeld zijn:

• wanneer de afslaande bestuurder richting aangaf
• of het voertuig voorsorteerde
• wanneer de inhalende bestuurder begon met inhalen
• of inhalen op die locatie was toegestaan
• de positie en snelheid van beide voertuigen
• of een bestuurder de manoeuvre nog veilig kon afbreken
• waar de voertuigen elkaar raakten

Alleen vaststellen dat de ene bestuurder afsloeg en de andere inhaalde is daarom onvoldoende. De volgorde van de verkeershandelingen en het bewijs kunnen doorslaggevend zijn. Meer over deze specifieke situatie leest u op Aanrijding bij inhalen.

Welk bewijs is belangrijk na een afslaanongeval?

Bij een botsing tijdens het afslaan kan discussie ontstaan over richting, snelheid, verkeerslichten en de positie van de voertuigen. Probeer daarom, wanneer dit veilig kan, de situatie direct vast te leggen.

Relevant bewijs kan bestaan uit:

• foto's van de voertuigen
• foto's van de schade
• overzichtsfoto's van het kruispunt
• rijstroken en voorsorteervakken
• verkeerslichten
• verkeersborden en haaientanden
• fiets- en voetgangersvoorzieningen
• eindposities van de voertuigen
• dashcambeelden
• camerabeelden uit de omgeving
• verklaringen van onafhankelijke getuigen
• het schadeformulier
• politiegegevens

Maak indien mogelijk foto's vanuit de richtingen waaruit de betrokken verkeersdeelnemers kwamen. Dat kan later helpen om vragen te beantwoorden over zichtlijnen, verkeersborden, wegmarkeringen, verkeerslichten en de inrichting van het kruispunt.

Wat moet u doen na een aanrijding bij afslaan?

Controleer eerst of iemand gewond is. Bij letsel of een ernstige verkeerssituatie schakelt u passende hulp in.

Zorg voor veiligheid en voorkom waar mogelijk verder gevaar voor uzelf en andere verkeersdeelnemers.

Verzamel bewijs: maak foto's wanneer dit veilig kan en vraag onafhankelijke getuigen om hun contactgegevens.

Wissel gegevens uit: noteer de gegevens van de betrokken bestuurders, voertuigen en verzekeraars.

Vul het schadeformulier zorgvuldig in. Besteed extra aandacht aan de situatieschets. Geef duidelijk aan wie afsloeg, wie rechtdoor reed, uit welke richtingen de voertuigen kwamen en waar de botsing plaatsvond.

Let op lichamelijke klachten. Klachten kunnen direct merkbaar zijn, maar soms ook pas later ontstaan. Neem relevante klachten serieus en zoek zo nodig medische hulp.

Lees voor het algemene stappenplan Wat te doen na een aanrijding.

Letsel en schade na een afslaanongeval

De gevolgen van een aanrijding tijdens het afslaan lopen sterk uiteen. Bij een botsing tussen auto's kan bijvoorbeeld zijwaartse impact ontstaan. Fietsers en voetgangers hebben veel minder fysieke bescherming en kunnen ook bij een botsing op relatief lage snelheid letsel oplopen.

Bij lichamelijke klachten is passende medische beoordeling belangrijk. Voor algemene informatie kunt u verder lezen op Letsel na een verkeersongeval.

Wanneer een ander aansprakelijk is, kan daarnaast worden onderzocht welke schade door het ongeval is veroorzaakt en voor vergoeding in aanmerking komt. Bij letsel kan het bijvoorbeeld gaan om medische kosten, verlies van inkomen, noodzakelijke hulp en immateriële schade. Welke schade daadwerkelijk kan worden verhaald, hangt af van de individuele omstandigheden. Lees hierover verder bij Letselschadevergoeding.