Kind aangereden: welke bescherming en schadevergoeding geldt?

Wat moet u direct doen als uw kind is aangereden?

Na een ongeval is het belangrijk eerst naar de gezondheid en veiligheid van het kind te kijken. Is uw kind gewond of bestaat twijfel over de ernst van het letsel? Bel bij een ernstige situatie 112. Ook wanneer uw kind kort na het ongeval relatief weinig klachten lijkt te hebben, kunnen klachten later duidelijker worden. Laat klachten daarom medisch beoordelen.

Noteer daarnaast, als de situatie dat toelaat, de gegevens van de bestuurder:

• naam
• adres
• telefoonnummer
• kenteken
• verzekeringsgegevens

Leg vervolgens de ongevalslocatie vast. Maak foto's van:

• de positie van het voertuig
• de fiets of step van het kind
• beschadigingen
• verkeersborden en verkeerslichten
• fietspad of oversteekplaats
• wegmarkeringen
• het zicht ter plaatse

Vraag mensen die het ongeval hebben gezien om hun naam en contactgegevens. Controleer ook of dashcambeelden, camerabeelden van winkels, deurbelcamera's of gemeentelijke camera's beschikbaar zijn.

Bewaar ten slotte alle bewijsstukken, bijvoorbeeld:

• medische correspondentie
• facturen en bonnetjes
• beschadigde kleding
• de fietshelm
• schoolinformatie
• documenten over gemiste activiteiten

Bij ernstig letsel kan de schade zich over een langere periode ontwikkelen.

Waarom worden kinderen extra beschermd?

Kinderen kunnen verkeerssituaties minder goed beoordelen dan volwassenen. Zij kunnen:

• onverwacht oversteken
• plotseling van richting veranderen
• snelheid moeilijk inschatten
• verkeersregels minder consequent toepassen
• impulsief reageren

De bijzondere bescherming in het verkeersrecht houdt rekening met deze kwetsbaarheid. De Hoge Raad heeft daarbij benadrukt dat kinderen jonger dan 14 jaar door hun impulsiviteit en onberekenbaarheid meer gevaar te duchten hebben van gemotoriseerd verkeer en dat de gevolgen van ernstig letsel voor jonge kinderen bijzonder ingrijpend kunnen zijn. Daarom geldt bij deze groep een verdergaande bescherming dan bij volwassen fietsers en voetgangers.

Wat is de 100%-regel?

De 100%-regel is een door de Hoge Raad ontwikkelde beschermingsregel voor kinderen jonger dan 14 jaar. Wanneer een kind als fietser of voetganger bij een ongeval met een motorrijtuig betrokken raakt, geldt in beginsel dat de schade volledig voor rekening van de gemotoriseerde partij komt. Dat kan zelfs zo zijn wanneer het kind zelf een duidelijke verkeersfout heeft gemaakt, bijvoorbeeld wanneer het kind:

• onverwacht de straat op rijdt
• geen voorrang verleent
• zonder goed te kijken oversteekt
• plotseling van richting verandert

Dat betekent niet dat verkeersregels voor kinderen niet gelden. De bijzondere aansprakelijkheidsregel bepaalt alleen hoe de schade na een ongeval juridisch wordt verdeeld. De wettelijke achtergrond staat in artikel 185 van de Wegenverkeerswet 1994.

Geldt de 100%-regel altijd?

Niet letterlijk in iedere denkbare situatie. De bekende 100%-regel geldt voor kinderen jonger dan 14 jaar binnen het toepassingsgebied van de beschermingsregels rond artikel 185 WVW. Daarnaast kent de rechtspraak een uitzondering voor opzet of aan opzet grenzende roekeloosheid. Dat is een zeer hoge juridische drempel. Een gewone verkeersfout van een kind is niet voldoende, en ook onvoorzichtig of impulsief gedrag van een kind betekent niet automatisch dat deze uitzondering geldt.

Wat betekent opzet of aan opzet grenzende roekeloosheid?

Deze juridische term moet streng worden onderscheiden van gewone onvoorzichtigheid. Een kind dat:

• niet goed kijkt
• onverwacht oversteekt
• geen voorrang verleent
• een verkeerde inschatting maakt

handelt daarmee niet automatisch opzettelijk of aan opzet grenzend roekeloos. Voor de uitzondering is aanzienlijk meer nodig. Juist omdat de 100%-regel bedoeld is om jonge kinderen te beschermen, wordt deze uitzondering beperkt toegepast.

Wat als mijn kind zelf het ongeval heeft veroorzaakt?

Bij een kind jonger dan 14 jaar dat als fietser of voetganger wordt aangereden door een motorrijtuig, hoeft een eigen verkeersfout van het kind niet tot een vermindering van de vergoeding te leiden. De 100%-regel is juist ontwikkeld voor situaties waarin een kind door zijn verkeersgedrag mede of zelfs grotendeels het ongeval heeft veroorzaakt.

Ga daarom als ouder niet te snel uit van de gedachte dat er niets te verhalen valt omdat uw kind de fout maakte. Dat kan juridisch onjuist zijn.

Wat als het kind jonger dan 14 is, maar de automobilist niets verkeerd deed?

Ook dan kan de beschermingsregel relevant zijn. De 100%-regel gaat verder dan alleen situaties waarin de automobilist aantoonbaar een verkeersfout heeft gemaakt. De bijzondere bescherming houdt juist rekening met het gevaar dat gemotoriseerd verkeer voor jonge kinderen oplevert. Een zaak moet daarom niet uitsluitend worden beoordeeld vanuit de vraag of de automobilist iets fout heeft gedaan; de juridische positie van het kind kan sterker zijn.

Wat als mijn kind 14 jaar of ouder is?

Vanaf 14 jaar geldt de bijzondere 100%-regel voor jonge kinderen niet meer. Wanneer een kind of jongere van 14 jaar of ouder als fietser of voetganger wordt aangereden door een motorrijtuig, kan onder de daarvoor geldende voorwaarden de 50%-regel relevant zijn. Die regel kan betekenen dat minstens 50% van de schade voor rekening van de gemotoriseerde partij komt, ook wanneer de fietser of voetganger zelf een verkeersfout heeft gemaakt. Vervolgens kan worden bekeken of een hoger percentage moet worden vergoed.

Kind aangereden op de fiets

Een aanrijding met een kind op de fiets komt bijvoorbeeld voor:

• bij kruispunten
• bij uitritten
• op schoolroutes
• wanneer een auto afslaat
• wanneer een kind plotseling de weg oprijdt
• bij oversteekplaatsen

Bij een kind jonger dan 14 jaar kan de 100%-regel van groot belang zijn wanneer een motorrijtuig bij het ongeval betrokken is. Leg daarom de toedracht zo goed mogelijk vast, maar ga niet zelf direct uit van eigen schuld van het kind.

Kind als voetganger aangereden

Ook wanneer een kind als voetganger wordt aangereden door een auto gelden bijzondere beschermingsregels. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren:

• bij oversteken
• op een zebrapad
• bij school
• tussen geparkeerde auto's
• in een woonwijk
• wanneer een kind plotseling de weg oploopt

Voor kinderen jonger dan 14 jaar geldt ook in deze context de sterke bescherming van de 100%-regel wanneer de voorwaarden daarvoor zijn vervuld.

Wat als mijn kind op een zebrapad is aangereden?

Dan kunnen zowel de bijzondere bescherming van het kind als de concrete verkeersregels rond het zebrapad relevant zijn. Belangrijk kunnen zijn:

• de positie van het kind
• de positie van het voertuig
• snelheid
• zicht
• verkeerslichten
• getuigen
• camerabeelden

Bij een kind jonger dan 14 jaar blijft bovendien de bijzondere bescherming van jonge verkeersdeelnemers een belangrijk uitgangspunt.

Wat als mijn kind op een e-bike zat?

Dan moet worden gekeken naar het type voertuig. Bij een normale elektrische fiets kan de positie vergelijkbaar zijn met die van een gewone fietser. Maar niet ieder elektrisch aangedreven voertuig wordt juridisch hetzelfde behandeld. Bij bijzondere of opgevoerde elektrische voertuigen kan daarom eerst moeten worden vastgesteld wat de juridische voertuigcategorie is. De leeftijd van het kind en de technische eigenschappen van het voertuig kunnen daarbij relevant zijn.

Wat als mijn kind op een scooter of brommer zat?

Dan ligt de situatie juridisch anders dan wanneer het kind fietser of voetganger was. Een bromfiets of scooter kan juridisch een motorrijtuig zijn. De bijzondere 100%-regel voor het kind als kwetsbare niet-gemotoriseerde verkeersdeelnemer kan daarom niet zonder meer op dezelfde manier worden toegepast. Er moet dan worden gekeken naar:

• leeftijd
• voertuigcategorie
• verkeerssituatie
• aansprakelijkheid
• eventuele eigen schuld

Gebruik de 100%-regel dus niet als algemene regel voor ieder minderjarig slachtoffer van ieder verkeersongeval.

Wat als de bestuurder doorrijdt?

Probeer indien mogelijk zo snel mogelijk gegevens te verzamelen over:

• kenteken
• merk
• model
• kleur
• rijrichting
• kenmerken van de bestuurder

Zoek getuigen en camerabeelden. Bij een doorrijder kan aangifte bij de politie belangrijk zijn. Als de veroorzaker onbekend blijft of het voertuig onverzekerd blijkt, kan onder voorwaarden het Waarborgfonds Motorverkeer relevant zijn.

Welke schade kan voor een kind worden vergoed?

De schade van een kind kan uit meer bestaan dan alleen directe medische kosten. Afhankelijk van het letsel en de omstandigheden kan bijvoorbeeld worden gedacht aan:

• medische kosten en eigen bijdragen
• reiskosten
• beschadigde fiets, kleding, bril of telefoon
• kosten van begeleiding en extra verzorging
• huishoudelijke gevolgen binnen het gezin
• gemiste schoolactiviteiten en studievertraging
• toekomstige beperkingen en toekomstige inkomensschade
• smartengeld

Vooral bij blijvend letsel kan de schade van een kind pas over langere tijd goed worden ingeschat.

Waarom kan toekomstige schade bij een kind ingewikkeld zijn?

Een kind heeft vaak nog geen afgeronde opleiding of vast arbeidsverleden. Wanneer blijvend letsel ontstaat, kan daarom de vraag ontstaan welke gevolgen het ongeval later heeft voor:

• opleiding
• beroepskeuze
• arbeidsvermogen
• inkomen
• zelfstandigheid
• hulpbehoefte

Dat maakt toekomstige schade bij ernstig letsel complex. Er moet worden voorkomen dat een schadeclaim te vroeg definitief wordt afgewikkeld terwijl de toekomstige gevolgen nog onvoldoende duidelijk zijn.

Kan studievertraging worden vergoed?

Onder omstandigheden kan studievertraging onderdeel zijn van de schade, bijvoorbeeld wanneer het kind:

• langere tijd niet naar school kan
• een schooljaar moet overdoen
• onderwijs op een ander niveau moet volgen
• later aan een opleiding kan beginnen

Of en in welke omvang studievertraging wordt vergoed, hangt af van de concrete gevolgen en de bewijsbaarheid daarvan.

Kan een ouder zelf schade hebben?

Een verkeersongeval van een kind kan ook gevolgen hebben voor ouders of verzorgers. Denk bijvoorbeeld aan extra reiskosten, noodzakelijke begeleiding, extra verzorging en praktische kosten. Niet iedere indirecte belasting of ieder inkomensverlies van ouders is automatisch verhaalbaar; daarvoor gelden afzonderlijke regels. Leg gemaakte kosten daarom wel goed vast.

Kan smartengeld voor een kind worden vergoed?

Ja, bij lichamelijk of geestelijk letsel kan een kind onder voorwaarden recht hebben op smartengeld. Smartengeld is een vergoeding voor immateriële schade, zoals pijn, verdriet, beperkingen en verlies aan levensvreugde.

De hoogte is afhankelijk van onder meer:

• aard van het letsel
• ernst
• duur van herstel
• blijvende gevolgen
• leeftijd
• invloed op het dagelijks leven

Wie ontvangt de schadevergoeding van een minderjarig kind?

De schadevergoeding behoort in beginsel toe aan het kind. Bij minderjarigen gelden bijzondere regels voor beheer en beschikking over vermogen. Bij grotere schadevergoedingen kan daarom de wettelijke vertegenwoordiging en eventueel toezicht door de kantonrechter een rol spelen. Dit onderwerp valt buiten de primaire aansprakelijkheidsvraag en moet bij omvangrijke schade afzonderlijk juridisch worden beoordeeld.

Moet ik het letsel van mijn kind direct goed vastleggen?

Ja. Vooral bij kinderen kan het lastig zijn klachten precies te beschrijven. Een jong kind kan pijn, angst of cognitieve klachten niet altijd goed onder woorden brengen. Let daarom ook op veranderingen in:

• slaap
• gedrag
• concentratie
• schoolprestaties
• bewegen en spelen
• angst in het verkeer
• stemming

Bespreek relevante klachten met een arts. Een goede medische vastlegging kan later belangrijk zijn.

Psychische klachten na een aanrijding

Een verkeersongeval kan voor een kind ingrijpend zijn, ook wanneer het lichamelijke letsel beperkt lijkt. Een kind kan bijvoorbeeld:

• bang worden om over te steken
• niet meer durven fietsen
• slecht slapen of nachtmerries krijgen
• angstig worden in een auto
• concentratieproblemen ervaren

Neem aanhoudende klachten serieus en bespreek ze met een deskundige. Ook psychische gevolgen kunnen bij de letselschade relevant zijn.

Bewaar informatie over school en ontwikkeling

Bij ernstiger letsel kan informatie van school later belangrijk zijn. Denk aan:

• afwezigheid
• aangepaste lestijden
• gemiste toetsen
• leerachterstand
• verandering in concentratie
• extra ondersteuning
• een schooljaar overdoen

Daarmee kan later beter worden beoordeeld welke gevolgen het ongeval voor de ontwikkeling van het kind heeft gehad.

Wie handelt de schadeclaim van een kind af?

Omdat het slachtoffer minderjarig is, treden ouders of wettelijke vertegenwoordigers doorgaans namens het kind op bij de schadeafwikkeling. Bij ernstige letselschade kan de afwikkeling jaren duren. Dat hoeft niet ongunstig te zijn: bij jonge slachtoffers kan juist tijd nodig zijn om de medische en toekomstige gevolgen betrouwbaar te beoordelen.

Pas op met een te snelle definitieve regeling

Bij licht en volledig hersteld letsel kan de schade relatief snel duidelijk worden. Bij ernstiger letsel ligt dat anders. Wanneer een kind nog groeit en zich ontwikkelt, kunnen gevolgen pas later zichtbaar worden. Wees daarom voorzichtig met een definitieve regeling wanneer bijvoorbeeld nog onzeker is:

• of volledig herstel optreedt
• of blijvende beperkingen ontstaan
• wat het effect op opleiding is
• wat het effect op toekomstige arbeid is

Een finale regeling kan juridische gevolgen hebben.

Is een kind automatisch aansprakelijk als het een verkeersfout maakt?

Nee. Deze vraag moet worden onderscheiden van de schadeclaim van het kind zelf. Een kind kan verkeersgedrag vertonen dat mede tot een ongeval leidt, maar dat betekent niet automatisch dat zijn eigen schade wordt verminderd. Bij kinderen jonger dan 14 jaar die worden aangereden door een motorrijtuig biedt de 100%-regel juist zeer sterke bescherming. De juridische aansprakelijkheid van minderjarigen voor schade aan anderen is bovendien een afzonderlijk onderwerp.

Twee verschillende aansprakelijkheidsvragen

Het is belangrijk twee vragen uit elkaar te houden. De eerste vraag is wie de schade van het aangereden kind vergoedt; daarbij kunnen artikel 185 WVW en de 100%-regel centraal staan. De tweede vraag is of het kind zelf aansprakelijk kan zijn voor schade die door zijn gedrag bij anderen ontstond; daarvoor gelden andere wettelijke regels over minderjarigen. Deze onderwerpen worden daarom niet op één pagina volledig uitgewerkt.

Wanneer is juridische hulp verstandig?

Een beoordeling is vooral verstandig wanneer:

• uw kind lichamelijk letsel heeft
• het kind jonger dan 14 jaar is
• de verzekeraar eigen schuld van het kind aanvoert
• discussie bestaat over toepassing van de 100%-regel
• sprake is van blijvend letsel
• school of opleiding wordt beïnvloed
• toekomstige schade mogelijk aanzienlijk is
• een bestuurder is doorgereden
• meerdere partijen betrokken zijn
• de verzekeraar een definitieve regeling voorstelt terwijl herstel nog onzeker is

Bij ernstige letselschade van een kind kunnen de financiële gevolgen zich over tientallen jaren uitstrekken.