Fatbike-ongeval: wat moet u doen en wie is aansprakelijk?

Is een fatbike juridisch een fiets?

Een fatbike is niet automatisch een aparte wettelijke voertuigcategorie. Wanneer een fatbike voldoet aan de voorwaarden die voor een reguliere elektrische fiets gelden, wordt deze in beginsel als fiets behandeld. Dat betekent onder meer dat de juridische positie van de bestuurder vergelijkbaar kan zijn met die van andere fietsers.

Maar de technische uitvoering van het voertuig is belangrijk. Bijvoorbeeld wanneer:

• ondersteuning boven de toegestane grens doorloopt
• het voertuig zonder meetrappen zelfstandig kan rijden op een manier die niet binnen de normale fietsregels past
• de motor of aandrijving technisch is aangepast
• andere wijzigingen zijn aangebracht waardoor het voertuig niet langer aan de eisen voor een gewone elektrische fiets voldoet

In zulke situaties kan de juridische kwalificatie anders worden. Voor een schadezaak moet daarom soms niet alleen worden gekeken naar hoe het ongeval ontstond, maar ook naar welk voertuig juridisch daadwerkelijk werd gebruikt.

Wat moet u direct doen na een fatbike-ongeval?

Na een ongeval geldt dezelfde belangrijkste volgorde als bij andere verkeersongevallen.

Zorg voor veiligheid: ga indien mogelijk uit de verkeersstroom en voorkom een vervolgongeval.

Schakel medische hulp in: bel 112 bij ernstig letsel of een gevaarlijke situatie. Laat ook minder acute klachten beoordelen wanneer daar aanleiding voor is.

Leg de betrokken partijen vast. Noteer waar mogelijk:

• namen
• adressen
• telefoonnummers
• kentekens
• verzekeringsgegevens
• voertuiggegevens

Maak foto's en video's, bijvoorbeeld van:

• plaats van het ongeval
• positie van voertuigen
• schade
• verkeersborden
• fietspad
• kruising
• wegdek
• zicht
• remsporen
• verlichting
• de fatbike zelf

Noteer getuigen: vraag getuigen naar hun naam en contactgegevens.

Bewaar gegevens over de fatbike. Bij een fatbike kan ook informatie over het voertuig relevant worden. Bewaar bijvoorbeeld:

• aankoopgegevens
• merk en type
• handleiding
• facturen
• onderhoudsgegevens
• informatie over technische wijzigingen

Verander of repareer het voertuig bij een serieus aansprakelijkheidsconflict niet direct zonder eerst relevante bewijsinformatie vast te leggen.

Wie is aansprakelijk bij een fatbike-ongeval?

De aansprakelijkheid hangt af van de specifieke verkeerssituatie. Een fatbike-ongeval kan bijvoorbeeld ontstaan:

• tussen fatbike en auto
• tussen twee fietsers
• tussen fatbike en voetganger
• bij een voorrangsfout
• tijdens inhalen
• bij afslaan
• bij een kruising
• op een fietspad
• door slecht wegdek
• door een technisch probleem

Bij de beoordeling wordt onder meer gekeken naar:

• verkeersregels
• voorrang
• snelheid
• oplettendheid
• verkeersgedrag
• positie op de weg
• zicht
• verkeerslichten
• technische toestand van voertuigen
• omstandigheden ter plaatse

Er bestaat dus geen algemene regel dat bij een fatbike-ongeval altijd de fatbiker of altijd de andere verkeersdeelnemer aansprakelijk is.

Fatbike aangereden door een auto

Wanneer een fatbike juridisch als gewone fiets geldt en door een auto of ander motorrijtuig wordt aangereden, kan de bijzondere bescherming voor fietsers relevant zijn. Daarbij speelt onder meer artikel 185 WVW.

Voor fietsers vanaf 14 jaar kan onder de daarvoor geldende voorwaarden de 50%-regel een rol spelen. Voor kinderen jonger dan 14 jaar geldt een nog sterkere bescherming.

Dat betekent niet dat de automobilist altijd volledig aansprakelijk is. Maar ook wanneer de fatbiker zelf een verkeersfout heeft gemaakt, kan de juridische beoordeling anders zijn dan een simpele verdeling op basis van wie de eerste fout maakte.

Wat als de fatbike is opgevoerd of aangepast?

Dit kan een belangrijk onderwerp worden bij een ongeval. Wanneer technische aanpassingen ervoor zorgen dat het voertuig niet meer voldoet aan de voorwaarden waaronder het als gewone elektrische fiets wordt behandeld, kan dat gevolgen hebben voor de juridische beoordeling.

Mogelijk relevante vragen zijn:

• welke technische specificaties had het voertuig?
• welke aanpassingen waren aangebracht?
• hoe werkte de aandrijving?
• welke snelheid kon het voertuig bereiken?
• was die technische situatie relevant voor het ontstaan van het ongeval?

Een technische aanpassing betekent niet automatisch dat de bestuurder volledig aansprakelijk is voor ieder ongeval. Er moet een verband zijn tussen de relevante omstandigheden en het ontstaan of de omvang van de schade. Maar de technische staat kan wel belangrijk bewijs worden.

Daarom is het verstandig het voertuig na een ernstig ongeval niet direct te wijzigen of relevante onderdelen te vervangen voordat de situatie goed is vastgelegd.

Wat als de fatbiker zelf te hard of onvoorzichtig reed?

Snelheid kan bij de aansprakelijkheidsbeoordeling een rol spelen. Dat geldt niet alleen voor auto's, maar ook voor fietsers. Bijvoorbeeld wanneer een fatbiker:

• met hoge snelheid een kruising nadert
• onvoldoende rekening houdt met ander verkeer
• onverwacht inhaalt
• zonder goed zicht afslaat
• geen voorrang verleent
• door rood rijdt

Een dergelijke gedraging kan bijdragen aan het ongeval. Dat kan aanleiding geven om eigen schuld te beoordelen; zie artikel 6:101 BW — eigen schuld. Maar bij een botsing met een motorvoertuig moeten daarnaast eventuele bijzondere fietsersbeschermingsregels worden meegenomen.

Kind betrokken bij een fatbike-ongeval

Fatbikes worden ook door jonge verkeersdeelnemers gebruikt. Bij een ongeval waarbij een kind betrokken is, kan leeftijd juridisch relevant zijn. Wanneer een kind jonger dan 14 jaar als fietser door een motorrijtuig wordt aangereden, geldt een bijzonder sterke bescherming.

Daarnaast moet bij kinderen praktisch extra aandacht worden besteed aan:

• hoofdletsel
• bewustzijn
• geheugenproblemen
• pijnklachten
• verandering in gedrag
• misselijkheid of braken
• duizeligheid

Bij twijfel over letsel is medische beoordeling belangrijk. De juridische en medische beoordeling zijn afzonderlijke onderwerpen: sterke juridische bescherming betekent niet dat medische controle minder belangrijk is.

Welk letsel kan ontstaan bij een fatbike-ongeval?

Een botsing of val met een fatbike kan uiteenlopend letsel veroorzaken. Denk bijvoorbeeld aan:

• hoofdletsel
• hersenschudding
• gezichtsletsel
• gebitsletsel
• nekklachten
• schouderletsel
• pols- of armletsel
• knieletsel
• beenletsel
• botbreuken
• rugletsel
• schaafwonden
• kneuzingen

Ook psychische klachten kunnen na een ernstig ongeval ontstaan.

Zoek medische hulp wanneer bijvoorbeeld sprake is van bewustzijnsverlies, toenemende hoofdpijn, herhaald braken, verwardheid, krachtsverlies, gevoelloosheid, ernstige pijn, problemen met bewegen of ademhalingsproblemen. Bij kinderen en ouderen kan extra voorzichtigheid verstandig zijn.

Welke schade kan worden vergoed?

Wanneer een andere partij aansprakelijk is, kunnen verschillende schadeposten relevant zijn.

Fatbike en accessoires: denk aan schade aan de fatbike, accu, telefoonhouder, fietstas, kleding, helm en andere persoonlijke bezittingen.

Medische kosten: voor zover deze juridisch voor vergoeding in aanmerking komen en niet elders worden vergoed.

Reiskosten: bijvoorbeeld voor ziekenhuis, huisarts, fysiotherapie of specialist.

Inkomensschade: wanneer iemand door het letsel niet of minder kan werken.

Huishoudelijke hulp: wanneer dagelijkse werkzaamheden tijdelijk of langdurig niet meer zelfstandig kunnen worden uitgevoerd.

Studievertraging: bij jongeren kan letsel gevolgen hebben voor school, studie of opleiding.

Smartengeld: bij lichamelijk of psychisch letsel kan onder omstandigheden immateriële schadevergoeding aan de orde zijn.

De totale schade moet worden onderbouwd. Bewaar daarom bonnetjes, facturen, medische informatie en andere relevante stukken.