Artikel 6:101 BW en eigen schuld bij een verkeersongeval

Wat staat er in artikel 6:101 BW?

De kern van artikel 6:101 lid 1 BW is dat een schadevergoeding kan worden verminderd wanneer de schade mede is veroorzaakt door een omstandigheid die aan de benadeelde kan worden toegerekend.

De wettelijke systematiek bestaat vervolgens uit twee onderdelen:

• verdeling naar de mate waarin de omstandigheden aan beide zijden tot de schade hebben bijgedragen;
• mogelijke correctie van die verdeling als de billijkheid dat vanwege de ernst van de fouten of andere omstandigheden vereist.

Deze twee stappen moeten juridisch van elkaar worden onderscheiden.

Let op: "eigen schuld" betekent juridisch niet simpelweg dat de benadeelde iets verkeerd heeft gedaan. De betreffende omstandigheid moet ook relevant hebben bijgedragen aan de schade en aan de benadeelde kunnen worden toegerekend.

Eigen schuld en aansprakelijkheid zijn niet hetzelfde

Dit is een belangrijk onderscheid.

Aansprakelijkheid

Bij aansprakelijkheid wordt eerst beoordeeld of er een juridische grond bestaat waardoor iemand de schade van een ander moet vergoeden. Bijvoorbeeld omdat een automobilist door een verkeersfout een aanrijding veroorzaakt.

Eigen schuld

Pas wanneer er een vergoedingsplicht bestaat, kan vervolgens de vraag ontstaan of de benadeelde zelf eveneens heeft bijgedragen aan het ontstaan of de omvang van zijn schade. Het is daarom mogelijk dat:

• partij A aansprakelijk is voor het ongeval;
• maar partij B toch een deel van de schade zelf moet dragen vanwege eigen schuld.

Eigen schuld wist de oorspronkelijke aansprakelijkheid dus niet automatisch uit.

Wat is de causale verdeling?

De eerste stap van artikel 6:101 BW wordt doorgaans aangeduid als de causaliteitsafweging of causale verdeling.

Daarbij wordt onderzocht in welke mate de omstandigheden die aan beide partijen kunnen worden toegerekend hebben bijgedragen aan het ontstaan van de schade. Recente rechtspraak omschrijft deze primaire maatstaf van artikel 6:101 lid 1 BW eveneens als een causaliteitsmaatstaf.

De vraag is dus niet alleen: wie maakte de ernstigste verkeersfout?

Maar eerst: in welke mate hebben de relevante gedragingen of omstandigheden aan beide zijden de schade veroorzaakt? Dat verschil is belangrijk.

Rechtbanken passen dergelijke causale verdelingen daadwerkelijk toe in verkeerszaken. Zo werd in een zaak over een afslaande auto en een fietser een causale verhouding vastgesteld voordat werd beoordeeld of nog aanleiding bestond voor een billijkheidscorrectie.

Is een verkeersovertreding automatisch eigen schuld?

Nee.

Een verkeersfout kan belangrijk bewijs zijn, maar voor toepassing van artikel 6:101 BW moet ook worden bekeken of die gedraging aan de schade heeft bijgedragen.

Stel bijvoorbeeld dat iemand een verkeersregel overtreedt die geen relevante rol heeft gespeeld bij het ontstaan van de botsing. Dan kan niet zonder meer worden aangenomen dat die overtreding tot vermindering van de schadevergoeding moet leiden. De causaliteitsvraag blijft dus essentieel.

Kan eigen schuld ook ontstaan ná het ongeval?

Artikel 6:101 BW kan breder zijn dan alleen gedrag dat het ongeval zelf heeft veroorzaakt. Ook gedrag waardoor schade onnodig groter wordt, kan onder omstandigheden relevant zijn. Dit wordt vaak besproken in verband met de schadebeperkingsplicht.

Van een benadeelde mag in beginsel worden verwacht dat hij redelijke maatregelen neemt om vermijdbare verdere schade te beperken. Dat betekent niet dat een slachtoffer ieder denkbaar risico moet vermijden of steeds de financieel goedkoopste keuze moet maken. De maatstaf blijft wat onder de concrete omstandigheden redelijk van de benadeelde mocht worden verwacht.

Wie moet eigen schuld aantonen?

Wanneer de aansprakelijke partij of verzekeraar zich op eigen schuld beroept, moet dat standpunt worden onderbouwd.

In de rechtspraak wordt als uitgangspunt gehanteerd dat de partij die zich op eigen schuld beroept de relevante feiten moet stellen en, bij voldoende betwisting, bewijs daarvan moet leveren. Recente rechtspraak past dat uitgangspunt eveneens toe.

Dat betekent praktisch dat een verzekeraar niet kan volstaan met: "Wij vinden dat u ook schuld had." Er moet worden uitgelegd:

• welke gedraging of omstandigheid aan de benadeelde wordt toegerekend;
• waarom die omstandigheid tot de schade heeft bijgedragen;
• welke feiten en bewijsstukken dat ondersteunen.

Welk bewijs kan relevant zijn?

Bij een discussie over eigen schuld kunnen bijvoorbeeld relevant zijn:

• schadeformulier;
• getuigenverklaringen;
• foto's;
• dashcambeelden;
• camerabeelden;
• politiegegevens;
• verkeerssituatie;
• verkeersborden;
• wegmarkeringen;
• voertuigschade;
• eventueel technische gegevens.

Niet ieder bewijsstuk heeft automatisch dezelfde bewijskracht. Het gaat om de totale beoordeling van de toedracht. Voor meer achtergrond over de toedracht zie ook hoe je aansprakelijkheid kunt bewijzen na een ongeval.

Mag een verzekeraar zomaar een percentage noemen?

Een verzekeraar mag uiteraard een aansprakelijkheidsstandpunt innemen, maar een percentage moet juridisch kunnen worden onderbouwd.

Vraag daarom bij bijvoorbeeld een standpunt van "Wij vergoeden 60% vanwege 40% eigen schuld" om uitleg. Vraag concreet:

• welke gedraging wordt u toegerekend;
• hoe heeft die gedraging aan het ontstaan van de schade bijgedragen;
• hoe is de causale verhouding bepaald;
• is daarna een billijkheidscorrectie beoordeeld;
• welk bewijs ondersteunt het percentage?

Een genoemd percentage is niet automatisch een vaststaand juridisch feit. Kijk voor de vervolgstappen ook bij wat te doen wanneer een verzekeraar aansprakelijkheid afwijst.

Wat is de billijkheidscorrectie?

Na de causale verdeling volgt eventueel een tweede stap.

Artikel 6:101 BW bepaalt dat een andere verdeling mogelijk is wanneer de billijkheid dit vereist vanwege:

• de uiteenlopende ernst van de gemaakte fouten;
• of andere omstandigheden van het geval.

Dit wordt de billijkheidscorrectie genoemd.

Het is belangrijk de volgorde goed te houden: stap 1 — causale verdeling, daarna eventueel stap 2 — billijkheidscorrectie. Recente rechtspraak benadrukt die tweestapsbenadering.

De billijkheidscorrectie wordt afzonderlijk en uitgebreider behandeld op de pagina over de billijkheidscorrectie.

Kan letsel invloed hebben op de uiteindelijke verdeling?

Ernstige gevolgen kunnen onder omstandigheden onderdeel zijn van de bredere billijkheidsbeoordeling. Dat betekent niet: "ernstig letsel = automatisch honderd procent vergoeding."

De billijkheidscorrectie blijft afhankelijk van alle relevante omstandigheden. De aard en ernst van het letsel mogen daarom niet worden vertaald naar een vaste automatische opslag op het percentage.

Eigen schuld bij fietsers en voetgangers

Bij verkeersongevallen met ongemotoriseerde verkeersdeelnemers kan naast artikel 6:101 BW ook artikel 185 Wegenverkeerswet relevant zijn. Daaruit is in de rechtspraak een bijzondere bescherming van fietsers en voetgangers ontwikkeld.

Voor bepaalde ongevallen tussen een motorrijtuig en een fietser of voetganger gelden daardoor aanvullende regels die de normale uitkomst van een eenvoudige eigen-schuldberekening kunnen beïnvloeden.

De Hoge Raad heeft in 2025 opnieuw uitspraak gedaan over de verhouding tussen de zogenoemde 50%-regel en de gewone billijkheidscorrectie bij een aanrijding tussen een motorrijtuig en een fietser.

Daarom mag bij een fietser of voetganger niet uitsluitend een algemeen artikel-6:101-percentage worden toegepast zonder eerst te controleren of artikel 185 WVW en de daarbij ontwikkelde beschermingsregels relevant zijn. Lees hiervoor artikel 185 WVW.

Geldt altijd de 50%-regel?

Nee.

De 50%-regel is geen algemene regel van artikel 6:101 BW voor alle verkeersongevallen. De regel is ontwikkeld binnen een specifieke categorie verkeersongevallen waarbij een motorrijtuig en een ongemotoriseerde verkeersdeelnemer betrokken zijn.

Bij een botsing tussen bijvoorbeeld twee auto's kunt u daarom niet automatisch zeggen: "Bij eigen schuld krijgt het slachtoffer altijd minimaal 50%." Dat is juridisch onjuist.

Kinderen in het verkeer

Voor jonge kinderen gelden binnen de rechtspraak rond artikel 185 WVW nog sterkere beschermingsregels. Deze pagina behandelt die regels niet volledig.

De juridische route is dan:

• bepaal of artikel 185 WVW van toepassing is;
• bepaal welke bijzondere beschermingsregel geldt;
• beoordeel vervolgens de rol van artikel 6:101 BW binnen die context.

Gebruik dus niet dezelfde generieke eigen-schuldanalyse voor ieder type verkeersdeelnemer.

Eigen schuld bij twee auto's

Bij een ongeval tussen twee gemotoriseerde voertuigen ontbreekt de bijzondere bescherming van artikel 185 WVW voor een ongemotoriseerde verkeersdeelnemer. Dan kan de gewone aansprakelijkheids- en eigen-schuldbeoordeling een grotere rol spelen.

Voorbeelden zijn:

• beide bestuurders maken een verkeersfout;
• één bestuurder verleent geen voorrang en de ander rijdt onverantwoord hard;
• een bestuurder wisselt onvoorzichtig van rijstrook terwijl de andere bestuurder eveneens onvoldoende afstand houdt.

Ook hier moet de bijdrage van iedere omstandigheid aan de schade worden beoordeeld.

Eigen schuld bij een passagier

Een passagier bestuurt het voertuig niet en heeft daarom meestal geen aandeel in de verkeersfout van de bestuurder alleen omdat hij in dezelfde auto zat. Dat betekent niet dat eigen schuld bij een passagier juridisch onmogelijk is.

Er kunnen bijzondere omstandigheden bestaan die afzonderlijk moeten worden beoordeeld. Pas daarbij artikel 6:101 BW zorgvuldig toe en neem nooit automatisch gedragingen van de bestuurder over als "eigen schuld" van de passagier.

Is geen autogordel dragen eigen schuld?

Het niet dragen van een gordel kan in sommige zaken aanleiding geven tot een discussie over eigen schuld wanneer aannemelijk is dat het letsel daardoor ernstiger is geworden.

Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen:

• oorzaak van het ongeval;
• oorzaak van de ernst van het letsel.

Iemand kan dus geen enkele bijdrage hebben geleverd aan de botsing zelf, maar mogelijk wel aan de omvang van bepaalde schade. Ook hier geldt dat het causale effect moet worden onderbouwd. Een vast percentage voor iedere situatie met een niet gedragen gordel bestaat niet.

Helm, beschermingsmiddelen en eigen schuld

Een vergelijkbare discussie kan spelen rond andere beschermingsmiddelen. Maar ook hier geldt:

• welke norm gold;
• was het beschermingsmiddel verplicht;
• wat was redelijk;
• heeft het ontbreken ervan daadwerkelijk bijgedragen aan de concrete schade;
• in welke mate?

Vermijd algemene claims als "geen helm betekent altijd 25% eigen schuld". Een dergelijk standaardpercentage volgt niet uit artikel 6:101 BW.

Kan eigen schuld 100% zijn?

Artikel 6:101 BW laat in zijn wettelijke formulering ruimte voor verschillende uitkomsten, waaronder onder omstandigheden het geheel vervallen of juist in stand blijven van de vergoedingsplicht wanneer de billijkheid dat vereist.

Dat betekent echter niet dat een verzekeraar zonder uitgebreide juridische onderbouwing simpelweg honderd procent eigen schuld kan aannemen. Wanneer de aansprakelijke partij zelf een relevante bijdrage aan de schade heeft geleverd, moet die bijdrage in de analyse worden betrokken.

Kan ondanks eigen schuld toch 100% worden vergoed?

Onder bijzondere omstandigheden kan de uiteindelijke vergoedingsplicht hoger zijn dan de eerste causale verdeling doet vermoeden. Dat is precies waarom artikel 6:101 BW naast de causale verdeling een billijkheidscorrectie kent.

Een volledige vergoeding is echter geen automatisch gevolg van bijvoorbeeld ernstig letsel. De omstandigheden van het concrete geval bepalen of en in welke mate een correctie gerechtvaardigd is. Lees hierover meer op de pagina over de billijkheidscorrectie.

Wat als u het percentage eigen schuld betwist?

Vraag eerst om de volledige onderbouwing. Controleer afzonderlijk:

1. De gestelde gedraging

Wat zou u volgens de verzekeraar verkeerd hebben gedaan?

2. Het bewijs

Waaruit blijkt dat deze gedraging daadwerkelijk heeft plaatsgevonden?

3. Het causale verband

Hoe heeft die gedraging aan het ontstaan of de omvang van de schade bijgedragen?

4. Het percentage

Hoe is de causale verhouding vastgesteld?

5. Billijkheid

Is beoordeeld of de causale uitkomst vanwege de omstandigheden moet worden aangepast?

6. Bijzondere verkeersregels

Geldt bijvoorbeeld artikel 185 WVW?

Door deze vragen uit elkaar te houden ontstaat een veel duidelijkere juridische discussie.

Kan eigen schuld alleen de letselschade verminderen?

Artikel 6:101 BW ziet op de vergoedingsplicht voor schade waarvoor de eigen-schuldregeling relevant is. De gevolgen kunnen daarom breder zijn dan één specifieke schadepost.

De precieze uitwerking kan echter per schadepost of kostenpost juridisch verschillen. Neem daarom niet zonder meer aan dat ieder vastgesteld percentage mechanisch op iedere denkbare kostenpost wordt toegepast zonder verdere beoordeling.

Eigen schuld en buitengerechtelijke kosten

Bij kosten van juridische belangenbehartiging kan de relatie met eigen schuld afzonderlijke vragen oproepen. Deze pagina formuleert daar geen absolute regel voor.

De beoordeling van redelijke kosten van juridische bijstand kent naast artikel 6:101 BW ook andere wettelijke vereisten. Als dit in een concrete zaak speelt, is een afzonderlijke beoordeling nodig.

Eigen schuld betekent niet "morele schuld"

Het juridische begrip kan verwarrend zijn.

"Eigen schuld" betekent binnen artikel 6:101 BW niet noodzakelijk dat iemand moreel verwijtbaar heeft gehandeld. De centrale vraag is of een omstandigheid die aan de benadeelde kan worden toegerekend aan de schade heeft bijgedragen.

Het juridische begrip kan daardoor breder of anders werken dan het gewone dagelijkse begrip "schuld".

Veelgemaakte fouten

"De ander is aansprakelijk, dus ik krijg altijd 100%."

Niet noodzakelijk. Artikel 6:101 BW kan de vergoedingsplicht verminderen wanneer u zelf door een toerekenbare omstandigheid aan de schade heeft bijgedragen.

"Ik heb één fout gemaakt, dus ik heb automatisch 50% eigen schuld."

Nee. Artikel 6:101 BW kent geen standaardpercentage voor één verkeersfout.

"De ernstigste fout bepaalt direct het percentage."

Niet helemaal. Eerst wordt gekeken naar de causale bijdrage van de omstandigheden. De ernst van fouten kan vervolgens onder meer relevant worden voor de billijkheidscorrectie.

"Iedere fietser krijgt altijd minimaal 50%."

Nee. De 50%-regel heeft een specifieke juridische context binnen verkeersongevallen waarbij artikel 185 WVW en ongemotoriseerde verkeersdeelnemers een rol spelen.

"De verzekeraar bepaalt het percentage definitief."

Nee. Het percentage is een juridisch standpunt dat moet kunnen worden onderbouwd en zo nodig kan worden betwist.

"Eigen schuld betekent dat de aansprakelijkheid vervalt."

Niet automatisch. Aansprakelijkheid en vermindering van de vergoedingsplicht zijn verschillende vragen.

Juridische kern

Artikel 6:101 BW kan het beste in een vaste volgorde worden toegepast.

Stap 1 — Bestaat een vergoedingsplicht?

Eerst moet een juridische grond voor aansprakelijkheid bestaan.

Stap 2 — Is de schade mede veroorzaakt door een omstandigheid aan de zijde van de benadeelde?

Zo nee, dan is artikel 6:101 BW in beginsel niet om die reden aan de orde.

Stap 3 — Kan die omstandigheid aan de benadeelde worden toegerekend?

Niet iedere denkbare omstandigheid leidt automatisch tot eigen schuld.

Stap 4 — Wat is de causale verdeling?

De schade wordt verdeeld naar de mate waarin de omstandigheden aan beide zijden hebben bijgedragen.

Stap 5 — Vereist de billijkheid een andere uitkomst?

Daarbij kunnen onder meer de uiteenlopende ernst van de fouten en andere omstandigheden worden betrokken.

Stap 6 — Gelden bijzondere regels?

Bijvoorbeeld de beschermingsregels rond artikel 185 WVW bij ongemotoriseerde verkeersdeelnemers.

Deze volgorde voorkomt dat aansprakelijkheid, causaliteit, eigen schuld en billijkheid door elkaar worden gehaald.

Verder lezen

Binnen Verkeersongevallen.nl sluiten vooral aan:

• Artikel 185 WVW
• Billijkheidscorrectie
• Aansprakelijkheid bij verkeersongeval
• Wie is aansprakelijk bij een verkeersongeval?
• Aansprakelijkheid bewijzen
• Verzekeraar wijst aansprakelijkheid af
• Gedeelde aansprakelijkheid
• Eigen schuld bij verkeersongeval

Een beroep op eigen schuld laten beoordelen

Wanneer een verzekeraar een deel van de schade niet wil vergoeden vanwege eigen schuld, kijk dan vooral naar de onderbouwing van het percentage.

Een verkeersfout alleen vertelt nog niet automatisch welk deel van de schade voor rekening van de benadeelde moet blijven. Bij een substantieel verschil van mening kan juridische beoordeling zinvol zijn.

Verkeersongevallen.nl blijft daarbij primair een informatieplatform. Een eventuele verwijzing naar Claims.nl is slechts een aanvullende, facultatieve vervolgstap.