Voorschot op schadevergoeding na een verkeersongeval

Wat is een voorschot op letselschade?

Een voorschot is een bedrag dat tijdens een nog lopende letselschadezaak alvast wordt betaald. De totale schade hoeft op dat moment nog niet definitief bekend te zijn. Dat is vooral relevant omdat bij letselschade vaak tijd nodig is om vast te stellen hoe het herstel verloopt en welke gevolgen blijvend zijn.

• hoe het herstel verloopt
• wanneer iemand weer kan werken
• of beperkingen blijven bestaan
• welke toekomstige schade ontstaat
• hoeveel smartengeld passend kan zijn

Ondertussen kunnen bepaalde schadeposten al wel voldoende duidelijk zijn. Een voorschot kan dan voorkomen dat een slachtoffer gedurende de volledige looptijd van de zaak zelf alle financiële gevolgen moet dragen.

Waarom worden voorschotten betaald?

Het doel van een voorschot is niet om de letselschadezaak alvast definitief af te handelen. Het gaat erom dat reeds voldoende duidelijke schade tussentijds kan worden gecompenseerd, terwijl andere onderdelen van de zaak nog worden onderzocht.

Stel dat iemand na een aanrijding tijdelijk niet volledig kan werken. De uiteindelijke herstelduur is nog onbekend, maar er is inmiddels aantoonbaar inkomensverlies ontstaan. Dan kan het onwenselijk zijn wanneer het slachtoffer maanden moet wachten op vergoeding van reeds ontstane schade, uitsluitend omdat nog niet duidelijk is hoe de situatie zich op langere termijn ontwikkelt.

Wanneer kan een voorschot aan de orde zijn?

• Is voldoende duidelijk dat een andere partij aansprakelijk is?
• Is voldoende duidelijk dat bepaalde schade daadwerkelijk is ontstaan en voor vergoeding in aanmerking komt?

Hoe duidelijker deze onderdelen zijn, hoe beter kan worden beoordeeld welk bedrag tussentijds kan worden betaald. Wanneer aansprakelijkheid volledig wordt betwist, ligt een voorschot doorgaans ingewikkelder. Ook kan discussie bestaan over de omvang of de oorzaak van een bepaalde schadepost. Hoe aansprakelijkheid wordt beoordeeld, staat op de pagina over aansprakelijkheid bij een verkeersongeval.

Moet aansprakelijkheid eerst zijn erkend?

Aansprakelijkheid speelt een centrale rol. Een verzekeraar zal doorgaans niet zonder meer schade voorschieten wanneer nog fundamenteel wordt betwist dat de verzekerde voor het ongeval aansprakelijk is. Dat betekent echter niet dat de gehele letselschade al definitief moet zijn vastgesteld.

Er bestaat een belangrijk verschil tussen aansprakelijkheid voor het ongeval en de uiteindelijke omvang van alle schade. De aansprakelijkheid kan voldoende duidelijk zijn terwijl nog onzeker is hoeveel inkomensschade in de toekomst ontstaat. Juist in zo'n situatie kunnen voorschotten relevant worden.

Welke schade kan in een voorschot worden meegenomen?

Dat hangt af van de individuele zaak. Vooral schade die al is ontstaan en voldoende kan worden onderbouwd, kan relevant zijn. Welke schadeposten in het algemeen voor vergoeding in aanmerking kunnen komen, staat op de pagina over letselschadevergoeding.

• inkomensverlies
• medische kosten
• reiskosten
• huishoudelijke hulp
• andere noodzakelijke hulp
• beschadigde persoonlijke eigendommen
• andere reeds ontstane schade

Niet iedere opgegeven schadepost wordt automatisch geaccepteerd. Er moet voldoende verband bestaan met het ongeval en de schade moet juridisch voor vergoeding in aanmerking komen. Hoe schade wordt begroot, leest u op de pagina over schadevergoeding berekenen; welke factoren het totaalbedrag bepalen, staat op de pagina over de hoogte van de schadevergoeding.

Voorschot bij inkomensverlies

Inkomensverlies kan een belangrijke reden zijn waarom behoefte bestaat aan tussentijdse betaling. Wanneer u door het ongeval tijdelijk minder kunt werken, kunnen vaste lasten ondertussen gewoon doorlopen. Bij werknemers kan verschil ontstaan tussen het inkomen dat zonder ongeval zou zijn ontvangen en het inkomen dat daadwerkelijk wordt ontvangen.

Bij ondernemers kan de situatie ingewikkelder zijn. Daar kan onderzoek nodig zijn naar bijvoorbeeld de volgende onderdelen.

• omzet
• winst
• gemiste werkzaamheden
• vervangingskosten
• orderportefeuille
• andere bedrijfsontwikkelingen

Hoe beter het reeds ontstane inkomensverlies kan worden onderbouwd, hoe duidelijker de basis voor een eventueel voorschot wordt.

Voorschot voor huishoudelijke hulp

Kunt u door uw letsel tijdelijk huishoudelijke werkzaamheden niet uitvoeren, dan kan behoefte aan hulp ontstaan. Ook dergelijke schade kan tijdens een lopende zaak doorlopen. Houd daarom bij welke hulp nodig is.

• welke werkzaamheden u vóór het ongeval uitvoerde
• welke werkzaamheden door het letsel niet meer lukken
• hoeveel hulp nodig is
• wie de hulp verleent
• gedurende welke periode hulp nodig is

Een voorschot kan onder omstandigheden mede betrekking hebben op reeds ontstane schade door noodzakelijke huishoudelijke hulp.

Voorschot voor medische en reiskosten

Medische behandeling kan extra uitgaven veroorzaken en ook reizen naar bijvoorbeeld het ziekenhuis of een behandelaar kan kosten met zich meebrengen. Wanneer deze kosten voldoende verband houden met het ongeval en voor vergoeding in aanmerking komen, kunnen zij onderdeel zijn van de lopende schade. Meer hierover staat op de pagina over medische kosten na een ongeval.

• facturen
• bonnetjes
• kilometerregistraties
• ov-bewijzen
• parkeerbewijzen
• andere relevante betalingsgegevens

Kleine bedragen kunnen gezamenlijk oplopen wanneer een herstelperiode lang duurt.

Moet u zelf om een voorschot vragen?

Het is verstandig om niet automatisch aan te nemen dat iedere reeds ontstane schade vanzelf direct wordt betaald. Wanneer voldoende duidelijke schade is ontstaan, kan om een tussentijdse betaling worden gevraagd. Maak daarbij inzichtelijk waar het verzoek op ziet.

• welke schadepost het betreft
• over welke periode de schade is ontstaan
• hoe het bedrag is berekend
• welke onderbouwing beschikbaar is
• welk bedrag reeds is betaald

Een actueel schadeoverzicht helpt hierbij. Zie ook kosten bijhouden na een verkeersongeval voor een praktische checklist.

Hoe vraagt u een voorschot aan?

Een verzoek hoeft niet onnodig ingewikkeld te zijn. Geef bijvoorbeeld de volgende punten aan.

• welke schade inmiddels is ontstaan
• hoe de schade is berekend
• welke documenten de schade ondersteunen
• welke voorschotten eventueel al zijn ontvangen
• welk bedrag volgens het actuele overzicht nog openstaat

Wanneer de zaak door een belangenbehartiger wordt behandeld, kan deze het voorschotverzoek namens u bespreken met de verzekeraar. Regelt u de zaak zelf, zorg dan dat het verzoek feitelijk en controleerbaar blijft. Het bredere claimproces staat beschreven op de pagina over schadevergoeding claimen.

Is een voorschot hetzelfde als de definitieve schadevergoeding?

Nee, en dat onderscheid is essentieel. Een voorschot is een tussentijdse betaling tijdens een nog lopende schadeafhandeling. De definitieve schadevergoeding is het bedrag dat uiteindelijk wordt vastgesteld wanneer de volledige schade voldoende kan worden beoordeeld en de zaak wordt afgewikkeld.

• Voorschot: betaling tijdens de lopende zaak — definitieve vergoeding: betaling bij de eindafwikkeling
• Voorschot: op reeds voldoende duidelijke schade — definitieve vergoeding: op de totale vastgestelde schade
• Voorschot: wordt later verrekend — definitieve vergoeding: houdt rekening met eerdere voorschotten
• Voorschot: de zaak blijft in beginsel lopen — definitieve regeling: de zaak kan worden afgesloten

Ontvangt u gedurende de zaak meerdere voorschotten, dan worden deze bedragen bij de uiteindelijke afrekening meegenomen. Een voorschot komt dus niet boven op de definitieve schadevergoeding.

Wordt een voorschot later verrekend?

Ja, een voorschot is een vooruitbetaling op de uiteindelijke vergoeding. Wanneer tijdens de schadeafhandeling bijvoorbeeld in totaal € 8.000 aan voorschotten is betaald en de uiteindelijk vastgestelde vergoeding € 12.000 bedraagt, resteert in dit vereenvoudigde rekenvoorbeeld nog € 4.000 om te verrekenen.

Ook dit is uitsluitend een rekenvoorbeeld en geen richtbedrag. De daadwerkelijke eindafrekening hangt af van alle schadeposten, eerdere betalingen en de afspraken in de individuele zaak.

Kunt u meerdere voorschotten ontvangen?

Dat kan. Bij langdurige letselschade kunnen gedurende de behandeling verschillende momenten ontstaan waarop nieuwe schade voldoende duidelijk wordt.

• maand 1–3: eerste inkomensschade en kosten
• maand 4–6: aanvullende inkomensschade en huishoudelijke hulp
• latere periode: verdere schade terwijl het herstel nog voortduurt

In plaats van jarenlang te wachten op één eindbetaling kunnen tussentijdse voorschotten worden gebruikt om reeds voldoende duidelijke schade te compenseren.

Hoe vaak en hoe hoog kan een voorschot zijn?

Er bestaat geen universele frequentie. Het is vooral zinvol om opnieuw naar voorschotten te kijken wanneer de situatie inhoudelijk verandert.

• nieuwe substantiële schade is ontstaan
• een eerdere voorschotperiode is verstreken
• actuele inkomensschade kan worden onderbouwd
• andere schadeposten verder zijn opgelopen

Ook voor de hoogte bestaat geen standaardbedrag. Die hangt onder meer af van de reeds ontstane schade, de mate waarin die is onderbouwd, de aansprakelijkheid, eventuele discussie over causaliteit, eerdere voorschotten en de omstandigheden van de zaak. Een voorschot is daarom niet standaard 25%, 50% of 75% van een verwachte eindvergoeding: een dergelijke algemene regel zou onvoldoende rekening houden met individuele omstandigheden.

Kan een voorschot ook smartengeld bevatten?

Tijdens een lopende letselschadezaak kan soms ook immateriële schade onderwerp zijn van tussentijdse betaling. De definitieve omvang van smartengeld kan echter mede afhangen van het verdere herstel en eventuele blijvende gevolgen. Daardoor kan het lastiger zijn dit onderdeel vroeg in een zaak definitief te begroten.

Behandel een eventueel voorschot op smartengeld daarom niet automatisch als de definitieve vaststelling van het totale smartengeld. Meer achtergrond staat op de pagina over smartengeld.

Wat als de verzekeraar geen voorschot betaalt?

Vraag eerst naar de reden. Er kan bijvoorbeeld discussie bestaan over verschillende onderdelen van de zaak.

• aansprakelijkheid
• het causale verband
• de hoogte van de opgevoerde schade
• ontbrekende onderbouwing
• reeds verrichte betalingen

Wanneer duidelijk is waarom betaling wordt geweigerd of beperkt, kan worden beoordeeld welke aanvullende informatie nodig is of waar het inhoudelijke geschil precies over gaat. Bij aanzienlijke financiële belangen of een juridisch geschil kan deskundige hulp verstandig zijn.

Wat als het voorschot te laag is?

Een betaald voorschot betekent niet automatisch dat u akkoord moet gaan met de stelling dat uw totale schade niet hoger is. Controleer daarom de opbouw van de betaling.

• welke schadeperiode is meegenomen
• welke schadeposten zijn meegenomen
• welke posten zijn afgewezen
• waarom bedragen verschillen
• welke eerdere betalingen zijn verrekend

Vraag bij onduidelijkheid om een specificatie. Dat maakt zichtbaar of het verschil ontstaat door een rekenfout, ontbrekende informatie of een inhoudelijk verschil van mening.

Wat als aansprakelijkheid maar gedeeltelijk is erkend?

Bij gedeeltelijke aansprakelijkheid kan de situatie complexer zijn. De totale schade kan op een bepaald bedrag worden begroot, terwijl discussie bestaat over welk deel daarvan voor rekening van de andere partij komt.

Bij verkeersongevallen kunnen bovendien bijzondere regels gelden, onder meer wanneer fietsers of voetgangers betrokken zijn. Ga daarom niet automatisch uit van een eenvoudig percentage zonder te beoordelen welke juridische regels op de situatie van toepassing zijn.

Een voorschot betekent niet dat de zaak klaar is

Wanneer u een voorschot ontvangt, hoeft dat niet te betekenen dat de zaak inhoudelijk is afgerond.

• uw herstel is afgerond
• alle schade is bekend
• smartengeld is definitief vastgesteld
• toekomstige schade is geregeld
• de volledige zaak is afgesloten

Controleer daarom goed of een document daadwerkelijk alleen betrekking heeft op een voorschot, of dat daarnaast andere afspraken worden gemaakt.

Moet u wachten op medisch herstel voor een voorschot?

Niet per definitie. Juist omdat volledig herstel nog niet vast hoeft te staan, bestaan voorschotten. Bepaalde schade kan al duidelijk zijn terwijl de medische toekomst nog onzeker is.

• reeds gemist inkomen
• reeds gemaakte reiskosten
• reeds gemaakte medische kosten
• reeds benodigde huishoudelijke hulp

Voor een definitieve schadeafwikkeling kan het verloop van het herstel juist veel belangrijker zijn.

Houd ontvangen voorschotten en actuele schade bij

Bewaar een overzicht van iedere betaling, bijvoorbeeld met per regel de datum, de betaler, het bedrag en een korte omschrijving.

• Datum — Verzekeraar — € … — Eerste voorschot
• Datum — Verzekeraar — € … — Voorschot inkomensschade
• Datum — Verzekeraar — € … — Aanvullend voorschot

Bewaar ook de correspondentie waarin staat waarop een betaling betrekking heeft. Dat voorkomt onduidelijkheid bij de latere eindafrekening.

Registreer daarnaast welke schade ontstaat. Een eenvoudig overzicht bestaat uit de totale reeds geleden schade minus de reeds ontvangen voorschotten; wat overblijft is de nog niet gecompenseerde schade. Dit is slechts een administratief overzicht: of het volledige openstaande bedrag juridisch voor vergoeding in aanmerking komt, moet afzonderlijk worden beoordeeld.

Voorkom financiële problemen tijdens de schaderegeling

Een van de praktische doelen van voorschotten is voorkomen dat een slachtoffer door het ongeval en een langdurige schadeafhandeling onnodig financieel in de knel komt. Signaleer daarom vroeg wanneer de situatie financieel knelt.

• inkomen loopt sterk terug
• vaste lasten worden moeilijk betaalbaar
• noodzakelijke hulp kan niet worden betaald
• andere ongevalsgerelateerde kosten stapelen zich op

Wacht niet automatisch tot de definitieve afwikkeling wanneer reeds geleden schade voldoende duidelijk is.

Wat kunt u zelf doen?

Wanneer u zelf met de verzekeraar communiceert, helpt een feitelijke en controleerbare administratie.

• houd uw schade actueel bij
• verzamel bewijsstukken
• houd ontvangen betalingen apart bij
• stuur periodiek een duidelijk schadeoverzicht
• vermeld welk bedrag al is betaald
• vraag om een voorschot op voldoende duidelijke openstaande schade
• vraag om uitleg wanneer een post niet wordt meegenomen

Maak daarbij geen onnodig hoge of speculatieve schattingen. Een goed onderbouwd overzicht is doorgaans nuttiger dan een groot afgerond bedrag zonder toelichting.

Wanneer kan deskundige hulp verstandig zijn?

• er ontstaat aanzienlijke inkomensschade
• u bent zelfstandig ondernemer
• aansprakelijkheid wordt betwist
• voorschotten blijven structureel uit
• er bestaat discussie over causaliteit
• langdurige of blijvende beperkingen worden verwacht
• toekomstige schade kan groot zijn
• u begrijpt niet welke afspraken aan een betaling zijn verbonden

Het doel is niet om iedere eenvoudige schadezaak onnodig juridisch te maken, maar om bij grotere belangen tijdig te herkennen wanneer een gespecialiseerde beoordeling nuttig kan zijn.

Eerst voorschotten, later de eindafrekening

De belangrijkste gedachte achter voorschotten is eenvoudig: schade die voldoende duidelijk is, hoeft niet noodzakelijk te wachten op schade die nog onzeker is. Bij een langdurige letselschadezaak kan daardoor gedurende het herstel al een deel van de schade worden gecompenseerd.

Wanneer later voldoende duidelijk is wat de totale gevolgen van het ongeval zijn, worden alle schadeposten en eerdere voorschotten in de uiteindelijke afrekening betrokken.