Wat gebeurt er na een dodelijk verkeersongeval?

Direct na een ernstig verkeersongeval

Bij een ernstig verkeersongeval waarbij iemand levensgevaarlijk gewond raakt of overlijdt, zijn hulpdiensten doorgaans betrokken bij de eerste opvang en afhandeling. Bij een acute noodsituatie is 112 het aangewezen alarmnummer. De meldkamer vraagt daarbij onder meer wat er is gebeurd, waar hulp nodig is en welke hulpdienst nodig lijkt.

Wanneer iemand overlijdt, kunnen politie en andere instanties onderzoek doen naar de omstandigheden van het ongeval. Welke onderzoeken plaatsvinden, hangt af van wat er is gebeurd.

Voor nabestaanden kan dit een periode zijn waarin medische, praktische, emotionele en juridische vragen door elkaar lopen. Het is niet nodig om direct alle juridische of financiële beslissingen te nemen.

Waarom wordt een dodelijk verkeersongeval onderzocht?

Na een ernstig of dodelijk ongeval kan het belangrijk zijn om vast te stellen hoe het ongeval is ontstaan. Daarbij kunnen bijvoorbeeld relevant zijn:

• de positie van de voertuigen
• verklaringen van bestuurders en getuigen
• camerabeelden of dashcambeelden
• de verkeerssituatie
• sporen op de weg
• schade aan voertuigen
• technische omstandigheden
• gegevens die tijdens het onderzoek beschikbaar komen

Het doel en de omvang van onderzoek verschillen per zaak. Een onderzoek naar een mogelijke strafbare verkeersgedraging en de civielrechtelijke beoordeling van aansprakelijkheid zijn bovendien niet hetzelfde. Dat iemand bij een verkeersongeval overlijdt, betekent daarom niet automatisch dat een andere verkeersdeelnemer civielrechtelijk of strafrechtelijk aansprakelijk is. Zie ook bewijs verzamelen na een ongeval.

Wordt er altijd een strafzaak gestart?

Nee. Een dodelijke afloop betekent op zichzelf niet automatisch dat iemand een strafbaar feit heeft gepleegd. Voor eventuele strafrechtelijke vervolging moeten de feiten en toepasselijke strafrechtelijke regels worden beoordeeld.

Als wel een strafzaak volgt, kunnen nabestaanden bepaalde slachtofferrechten hebben. Rijksoverheid vermeldt dat nabestaanden van slachtoffers van strafbare feiten verschillende wettelijke rechten hebben, waaronder rechten op informatie en ondersteuning.

De vraag of een strafrechtelijke procedure plaatsvindt, staat los van de civielrechtelijke vraag of iemand aansprakelijk is voor de schade van nabestaanden.

Wie informeert de nabestaanden?

Welke instantie informatie verstrekt, hangt af van de fase en omstandigheden van de zaak. Nabestaanden kunnen onder meer contact krijgen met:

• politie
• Openbaar Ministerie wanneer een strafrechtelijk traject speelt
• een verzekeraar
• Slachtofferhulp Nederland
• een rechtshulpverlener
• andere betrokken instanties

Slachtofferhulp Nederland biedt specifiek informatie en ondersteuning aan nabestaanden van verkeersslachtoffers en kan ook helpen bij het vinden van passende rechtshulp.

Mogen nabestaanden weten wat er is gebeurd?

Het is begrijpelijk dat nabestaanden na een dodelijk verkeersongeval willen weten hoe het ongeval heeft kunnen gebeuren. Welke informatie beschikbaar is en wanneer deze kan worden gedeeld, hangt af van het onderzoek en een eventuele strafrechtelijke procedure.

Soms ontstaat pas na verloop van tijd een vollediger beeld van:

• de ongevalstoedracht
• verklaringen van betrokkenen
• onderzoeksresultaten
• de mogelijke verantwoordelijkheid van een andere verkeersdeelnemer

Aansprakelijkheid na een dodelijk verkeersongeval

Naast een eventueel strafrechtelijk onderzoek kan een civielrechtelijke aansprakelijkheidsvraag ontstaan. Daarbij gaat het om de vraag of iemand juridisch verantwoordelijk is voor schade die door het ongeval is veroorzaakt. Bijvoorbeeld omdat een bestuurder:

• geen voorrang verleende
• door rood reed
• onvoldoende afstand hield
• een gevaarlijke manoeuvre maakte
• een andere verkeersfout beging

Maar aansprakelijkheid mag niet alleen uit de ernstige afloop worden afgeleid. De feitelijke toedracht en toepasselijke juridische regels moeten afzonderlijk worden beoordeeld. Lees verder: aansprakelijkheid bij een verkeersongeval.

Strafrechtelijke schuld en civiele aansprakelijkheid zijn niet hetzelfde

Strafrecht gaat onder meer over de vraag of iemand een strafbaar feit heeft gepleegd en daarvoor kan worden vervolgd. Civiele aansprakelijkheid gaat over de vraag of iemand juridisch gehouden is bepaalde schade te vergoeden.

Een strafrechtelijke beslissing kan relevant zijn voor andere procedures, maar beide trajecten hebben een eigen juridische beoordeling. Daarom mag niet worden aangenomen dat het ontbreken van een strafzaak automatisch betekent dat geen civiele aansprakelijkheid kan bestaan — of omgekeerd.

Kan de verzekeraar van een betrokken voertuig aansprakelijk zijn?

Wanneer een motorrijtuig betrokken is en de bestuurder of houder aansprakelijk is, kan de betrokken aansprakelijkheidsverzekeraar een belangrijke rol spelen bij de schadeafhandeling. Bij een verkeersongeval kunnen daarom naast de betrokken verkeersdeelnemers ook verzekeraars bij het verdere traject betrokken raken.

Welke verzekeraar relevant is en welke schade kan worden verhaald, hangt af van de omstandigheden. Lees verder: welke verzekering is belangrijk na een verkeersongeval en WA-verzekering bij een aanrijding.

Welke schade kunnen nabestaanden hebben?

Een overlijden kan naast emotioneel verlies ook financiële gevolgen hebben. Het Nederlandse schadevergoedingsrecht kent voor bepaalde nabestaanden en naasten specifieke mogelijkheden. Welke aanspraken bestaan, hangt af van de relatie tot de overledene, de aansprakelijkheid en de soort schade.

Bij overlijdensschade gaat het om bepaalde financiële gevolgen van het overlijden, zoals het wegvallen van financiële ondersteuning en bepaalde kosten rond het overlijden.

Affectieschade is een bijzondere wettelijke vergoeding voor het verdriet van bepaalde naasten en nabestaanden wanneer iemand door een gebeurtenis ernstig en blijvend letsel oploopt of overlijdt. Niet iedere familierelatie geeft automatisch recht op deze vergoeding. Rijksoverheid beschrijft welke categorieën naasten en nabestaanden in aanmerking kunnen komen en vermeldt vaste wettelijke bedragen binnen de daarvoor geldende regeling.

Daarnaast kunnen afhankelijk van de omstandigheden andere schadeposten of verzekeringsuitkeringen spelen. Welke daarvan daadwerkelijk voor vergoeding in aanmerking komen, moet per situatie worden beoordeeld.

Affectieschade is niet hetzelfde als overlijdensschade

Affectieschade is een vergoeding voor het leed en verdriet van bepaalde naasten of nabestaanden volgens een wettelijk stelsel. De regeling bestaat sinds 1 januari 2019 voor gebeurtenissen waarop die wet van toepassing is.

Overlijdensschade heeft betrekking op bepaalde financiële gevolgen die door het overlijden ontstaan. Het is mogelijk dat in één situatie verschillende juridische schadecategorieën naast elkaar relevant zijn.

Wie kan als nabestaande een vergoeding krijgen?

Dat hangt af van de soort schadevergoeding. Niet iedere persoon die emotioneel zeer dicht bij de overledene stond, valt automatisch binnen iedere wettelijke categorie.

Bij affectieschade bestaat een wettelijk afgebakende kring van gerechtigden. Rijksoverheid noemt onder andere partners, kinderen, ouders en onder omstandigheden personen met een daarmee vergelijkbare nauwe persoonlijke relatie. Bij overlijdensschade gelden weer andere wettelijke uitgangspunten. Daarom moet per schadepost afzonderlijk worden gekeken wie aanspraak kan maken.

Hoe wordt schade na overlijden vastgesteld?

Een schadeberekening na overlijden kan ingrijpend en complex zijn. Wanneer bijvoorbeeld een deel van het gezinsinkomen wegvalt, moet worden bekeken welke financiële gevolgen het overlijden voor nabestaanden heeft. Daarbij kunnen onder meer relevant zijn:

• inkomen vóór het overlijden
• gezinssamenstelling
• financiële bijdragen binnen het huishouden
• kosten die na het overlijden veranderen
• bepaalde toekomstige financiële gevolgen

De berekening van overlijdensschade is daarom wezenlijk anders dan de berekening van letselschade van iemand die het ongeval heeft overleefd.

Uitvaartkosten

Kosten die rechtstreeks samenhangen met het overlijden kunnen juridisch relevant zijn. Bewaar daarom facturen en betaalbewijzen wanneer mogelijk. Denk bijvoorbeeld aan kosten voor:

• uitvaart
• begrafenis of crematie
• andere rechtstreeks samenhangende uitgaven

Of en in welke omvang specifieke kosten kunnen worden verhaald, hangt af van de toepasselijke juridische regels en omstandigheden.

Moeten nabestaanden zelf direct een aansprakelijkstelling sturen?

Dat hoeft niet altijd onmiddellijk. Bij een overlijden kan het verstandig zijn eerst duidelijkheid te krijgen over:

• wat er is gebeurd
• welke partijen betrokken waren
• welke verzekeraar betrokken is
• of onderzoek nog loopt
• welke nabestaanden mogelijk rechten hebben

Bij grotere of complexe schade kan gespecialiseerde rechtshulp verstandig zijn. Slachtofferhulp Nederland wijst nabestaanden van verkeersslachtoffers er eveneens op dat rechtshulp kan worden ingeschakeld voor het aansprakelijk stellen van de tegenpartij en het behandelen van schade. Wordt aansprakelijkheid betwist, lees dan wat u kunt doen als aansprakelijkheid wordt afgewezen.

Ondersteuning voor nabestaanden

Ondersteuning kan onder meer gaan over emotionele hulp, praktische vragen, informatie over een strafproces, hulp bij het vinden van rechtshulp en begeleiding bij contact met de veroorzaker. Slachtofferhulp Nederland biedt hiervoor kosteloze ondersteuning en specifieke informatie voor nabestaanden van verkeersslachtoffers.

Sommige nabestaanden willen op enig moment contact met de veroorzaker, bijvoorbeeld om vragen te stellen. Slachtofferhulp beschrijft dat herstelbemiddeling daar onder omstandigheden bij kan helpen. Dat is een persoonlijke keuze en geen noodzakelijke stap in een schadeprocedure.

Waar vindt u verdere informatie?

Binnen Verkeersongevallen.nl behandelen we de verschillende onderwerpen afzonderlijk. Voor de positie, vragen en mogelijke rechten van nabestaanden kunt u verder lezen op nabestaanden na een verkeersongeval.

Over de vraag wie juridisch verantwoordelijk kan zijn voor het ontstaan van het ongeval leest u meer op aansprakelijkheid bij een verkeersongeval. Voor de eerste praktische stappen na een aanrijding, zie wat te doen na een aanrijding.