Overlijden na een verkeersongeval

Wat gebeurt er juridisch na een dodelijk verkeersongeval?

Bij een dodelijk verkeersongeval moet eerst worden onderscheiden tussen de strafrechtelijke en civielrechtelijke gevolgen. Politie en justitie kunnen onderzoek doen naar de oorzaak van het ongeval en naar mogelijke verkeersovertredingen of strafbare feiten. Voor schadevergoeding is daarnaast de civielrechtelijke aansprakelijkheid van belang.

Daarbij staat de vraag centraal: wie is juridisch verantwoordelijk voor het ontstaan van het ongeval en de daardoor veroorzaakte schade? Dat kan bijvoorbeeld een automobilist, werkgever, wegbeheerder of andere verantwoordelijke partij zijn, afhankelijk van de omstandigheden. Een strafrechtelijke veroordeling is niet in alle gevallen noodzakelijk om civielrechtelijke aansprakelijkheid te kunnen vaststellen.

Wie kan schadevergoeding krijgen?

Niet iedere persoon die emotioneel door het overlijden wordt geraakt, heeft automatisch recht op dezelfde schadevergoeding. De wet bepaalt voor verschillende vormen van schade welke personen daarvoor in aanmerking kunnen komen. Daarom moet onderscheid worden gemaakt tussen onder andere overlijdensschade en affectieschade.

Bij overlijdensschade gaat het voornamelijk om bepaalde financiële gevolgen die door het overlijden ontstaan. Bij affectieschade gaat het om een wettelijk geregelde vergoeding voor het verdriet van bepaalde naasten door ernstig en blijvend letsel of overlijden van een dierbare. De kring van personen die voor deze vergoedingen in aanmerking kan komen, is wettelijk afgebakend.

Wat is overlijdensschade?

Wanneer iemand door een gebeurtenis waarvoor een ander aansprakelijk is overlijdt, kunnen bepaalde nabestaanden schade lijden doordat de overledene niet langer financieel of praktisch aan hun levensonderhoud kan bijdragen. Dit wordt doorgaans aangeduid als overlijdensschade.

• inkomen
• financiële bijdragen aan het huishouden
• huishoudelijke werkzaamheden
• verzorgende taken
• andere bijdragen aan het gezinsleven die economisch moeten worden gewaardeerd

De berekening kan complex zijn omdat niet alleen naar de situatie direct na het overlijden wordt gekeken. Er moet worden vergeleken hoe de financiële situatie waarschijnlijk zou zijn geweest zonder het ongeval, met de situatie die door het overlijden daadwerkelijk is ontstaan. Daarbij kunnen onder andere inkomen, leeftijd, gezinssamenstelling en toekomstverwachtingen relevant zijn. Lees verder: overlijdensschade.

Kunnen uitvaartkosten worden vergoed?

Wanneer een ander aansprakelijk is voor het overlijden, kunnen redelijke kosten van de uitvaart onder omstandigheden worden verhaald. Het gaat om kosten die in verband staan met de uitvaart en die, gelet op de omstandigheden, redelijk zijn.

• begrafenis of crematie
• uitvaartverzorging
• kist of urn
• rouwkaarten
• bijeenkomst
• andere gebruikelijke uitvaartkosten

Dat betekent niet dat zonder meer iedere uitgave volledig door de aansprakelijke partij moet worden betaald. De redelijkheid van de kosten blijft relevant. Lees verder: dodelijk verkeersongeval.

Wat is affectieschade?

Affectieschade is een wettelijk geregelde vergoeding voor het verdriet dat bepaalde naasten ervaren wanneer een dierbare door toedoen van een ander overlijdt of ernstig en blijvend letsel oploopt. Het gaat dus niet om vergoeding van een concrete rekening of inkomensverlies. De vergoeding ziet op het persoonlijke leed van de naaste.

Niet iedereen uit de sociale omgeving van het slachtoffer komt automatisch voor affectieschade in aanmerking. De wet bepaalt welke categorieën naasten daarvoor in beginsel in aanmerking kunnen komen. Lees verder: affectieschade.

Is affectieschade hetzelfde als overlijdensschade?

Nee. Dit onderscheid is belangrijk. Affectieschade heeft betrekking op het verdriet van bepaalde naasten als gevolg van het overlijden. Overlijdensschade heeft betrekking op bepaalde financiële schade die nabestaanden door het overlijden ondervinden. Eén persoon kan afhankelijk van de omstandigheden met beide onderwerpen te maken krijgen, maar de juridische grondslag en berekening verschillen.

Wat gebeurt er met de schade van het slachtoffer zelf?

Wanneer iemand niet onmiddellijk na het verkeersongeval overlijdt, kan er tussen het ongeval en het overlijden een periode liggen waarin het slachtoffer zelf schade heeft geleden. Denk bijvoorbeeld aan medische kosten, inkomensschade, andere kosten en pijn en leed gedurende de periode vóór overlijden.

De juridische behandeling daarvan moet worden onderscheiden van de schade die nabestaanden door het overlijden zelf lijden. Ook de vraag welke aanspraken na het overlijden overgaan op erfgenamen kan daarbij relevant worden.

Eerst aansprakelijkheid vaststellen

Voordat schade op een andere partij kan worden verhaald, moet worden onderzocht wie aansprakelijk is.

• politiegegevens
• getuigenverklaringen
• foto's en videobeelden
• schade aan voertuigen
• verkeerstekens
• positie van voertuigen
• technisch onderzoek
• verklaringen van betrokkenen

Bij sommige verkeersongevallen gelden daarnaast bijzondere aansprakelijkheidsregels. Denk bijvoorbeeld aan een aanrijding tussen een motorrijtuig en een fietser of voetganger. Zie wie is aansprakelijk bij een verkeersongeval.

Wat als de overledene zelf ook een verkeersfout maakte?

Een eigen verkeersfout van de overledene betekent niet automatisch dat nabestaanden nergens aanspraak op kunnen maken.

• volledige aansprakelijkheid van een andere partij
• gedeelde verantwoordelijkheid
• eigen schuld
• bijzondere beschermingsregels voor fietsers en voetgangers

Daarom moet de aansprakelijkheidsvraag eerst juridisch worden beoordeeld voordat conclusies over de uiteindelijke vergoeding worden getrokken. Zie artikel 6:101 BW en eigen schuld.

Welke verzekeraar behandelt de schade?

Bij een ongeval dat door een motorrijtuig is veroorzaakt, zal de aansprakelijkheidskwestie vaak bij de aansprakelijkheidsverzekeraar van het voertuig terechtkomen. Welke verzekeraar of andere partij moet worden aangesproken, hangt echter af van de oorzaak van het ongeval.

• het voertuig is onverzekerd
• de veroorzaker is onbekend
• meerdere partijen zijn mogelijk aansprakelijk
• het ongeval vond plaats tijdens werkzaamheden
• een gebrek aan de weg speelde een rol

De aansprakelijke partij en de verzekeringsroute moeten daarom per ongeval worden vastgesteld.

Welke informatie is belangrijk om te bewaren?

Ook wanneer nabestaanden kort na het overlijden begrijpelijkerwijs niet bezig zijn met een schadeclaim, kan het belangrijk zijn beschikbare informatie niet verloren te laten gaan.

• correspondentie over het ongeval
• politiegegevens
• verzekeringsgegevens
• gegevens van getuigen
• foto's en andere bewijsstukken
• uitvaartfacturen
• financiële stukken
• inkomensgegevens
• informatie over de gezinssituatie
• andere documenten die met de financiële gevolgen van het overlijden verband houden

Niet ieder document zal uiteindelijk nodig zijn, maar achteraf ontbrekende informatie reconstrueren kan moeilijk zijn. Zie ook bewijs verzamelen na een ongeval.