Ongeval met een lesauto: aansprakelijkheid en letselschade

Waarom is een ongeval met een lesauto bijzonder?

Tijdens een rijles zitten feitelijk twee personen met invloed op het voertuig in de auto:

• de leerling bestuurt stuur, gas en meestal rem en koppeling
• de rijinstructeur begeleidt en corrigeert
• de instructeur kan via dubbele bediening ingrijpen
• de instructeur bepaalt in belangrijke mate welke verkeerssituaties geschikt zijn voor de leerling

Voor de verkeersregels wordt de instructeur tijdens het geven van rijonderricht als bestuurder beschouwd.

Daardoor moet bij aansprakelijkheid niet uitsluitend worden gekeken naar de leerling die achter het stuur zat.

Welke ongevallen met lesauto's komen voor?

Denk bijvoorbeeld aan:

• lesauto rijdt achterop een ander voertuig
• leerling verleent geen voorrang
• leerling slaat verkeerd af
• leerling rijdt door rood
• lesauto botst tijdens invoegen
• leerling maakt fout op rotonde
• lesauto raakt fietser of voetganger
• leerling remt te laat
• instructeur grijpt te laat in
• instructeur remt onverwacht met dubbele bediening
• ander voertuig rijdt tegen lesauto
• leerling raakt gewond tijdens de rijles
• rijinstructeur raakt gewond
• andere verkeersdeelnemer loopt letsel op

De juridische beoordeling hangt af van de concrete situatie.

Wie is juridisch de bestuurder van een lesauto?

Tijdens rijonderricht neemt de rijinstructeur juridisch een bijzondere positie in.

In het RVV wordt degene die rijonderricht geeft voor de toepassing van die verkeersregels als bestuurder aangemerkt. De leerling is degene die het voertuig feitelijk bedient, maar wordt niet zonder meer op dezelfde manier behandeld als een gewone rijbewijsbezitter die zelfstandig rijdt.

Dat onderscheid is belangrijk bij:

• verkeersaansprakelijkheid
• verzekering
• schade aan derden
• letselschade

Gebruik daarom niet automatisch de formulering: “De leerling reed, dus de leerling is aansprakelijk.”

Is de rijinstructeur altijd aansprakelijk?

Niet automatisch voor ieder mogelijk schadegeval.

De instructeur heeft tijdens rijonderricht een bijzondere verantwoordelijkheid, maar een ongeval kan bijvoorbeeld ook volledig door een andere verkeersdeelnemer worden veroorzaakt.

Denk aan:

• spookrijder
• auto die van achteren op de lesauto botst
• bestuurder die door rood rijdt
• fietser of andere verkeersdeelnemer die onverwacht een gevaarlijke situatie veroorzaakt

Daarom moet steeds worden onderzocht:

• wat deed de leerling
• welke instructie gaf de rijinstructeur
• kon de instructeur tijdig ingrijpen
• wat deed de tegenpartij
• welke verkeersregel werd overtreden?

Lesauto veroorzaakt een ongeval

Wanneer tijdens de rijles een verkeersfout vanuit de lesauto wordt gemaakt, kan de bijzondere positie van de rijinstructeur centraal staan.

Denk bijvoorbeeld aan:

• geen voorrang geven
• achterop rijden
• verkeerde rijstrook kiezen
• onveilig afslaan
• te laat remmen

De rijschool hoort een lesauto voor aansprakelijkheid te verzekeren. Bronnen uit de verzekerings- en letselschadepraktijk beschrijven dat de WA-verzekering van de rijschool schade aan de tegenpartij behandelt wanneer tijdens de rijles een aansprakelijke verkeersfout vanuit de lesauto wordt gemaakt.

Voorbeeld: leerling rijdt achterop

Een leerling nadert een verkeerslicht en reageert te laat op stilstaand verkeer.

De instructeur probeert nog met het rempedaal in te grijpen, maar de lesauto rijdt tegen de auto ervoor.

Een passagier in de voorste auto loopt letsel op.

Bij de aansprakelijkheidsbeoordeling is dan relevant:

• hoe de verkeerssituatie ontstond
• wanneer de leerling had moeten remmen
• wanneer de instructeur had kunnen ingrijpen
• of een andere factor een rol speelde

Voor het slachtoffer staat vooral centraal welke aansprakelijke partij en verzekeraar de schade moeten behandelen.

Wat als de instructeur te laat ingrijpt?

Dubbele bediening is juist bedoeld om de instructeur in staat te stellen in bepaalde situaties in te grijpen.

Dat betekent niet dat ieder ongeval bewijst dat de instructeur te laat heeft gereageerd.

Bij de beoordeling kunnen relevant zijn:

• snelheid
• reactietijd
• plotselingheid van de situatie
• niveau van de leerling
• verkeersdrukte
• eerdere gedragingen van de leerling
• mogelijkheid om daadwerkelijk veilig in te grijpen

Achteraf kan een andere manoeuvre soms ideaal lijken, maar aansprakelijkheid moet worden beoordeeld vanuit de situatie op dat moment.

Kan de leerling aansprakelijk zijn?

De leerling heeft niet automatisch dezelfde juridische positie als een zelfstandig bestuurder met rijbewijs.

Toch moet ook het feitelijke gedrag van de leerling worden onderzocht.

Er kunnen bijzondere situaties bestaan waarin de leerling bewust instructies negeert of opzettelijk gevaarlijk handelt.

Daarmee kan juridisch een andere situatie ontstaan dan bij een gewone fout die juist onderdeel is van het leerproces.

Maak dus geen absolute regel dat een leerling nooit enige juridische relevantie heeft.

Wat als de leerling al een rijbewijs heeft?

Niet iedereen die in een lesauto rijdt is een beginnende leerling zonder rijbewijs.

Een lesauto kan bijvoorbeeld worden gebruikt voor:

• opfrisles
• rijvaardigheidstraining
• herexamenvoorbereiding
• angstbegeleiding
• rijtest
• aanvullende opleiding

Bronnen uit de letselschadepraktijk wijzen er terecht op dat dan de positie anders kan liggen, omdat de persoon achter het stuur al zelfstandig rijbevoegd kan zijn.

Controleer daarom altijd:

• had de leerling al een geldig rijbewijs
• wat voor soort les of training vond plaats
• wie gaf het rijonderricht
• onder welke verzekering werd gereden?

Wat als een andere auto de lesauto aanrijdt?

Dan kan de andere verkeersdeelnemer aansprakelijk zijn.

Bijvoorbeeld wanneer:

• andere auto achterop rijdt
• tegenpartij geen voorrang verleent
• tegenpartij door rood rijdt
• spookrijder botst met lesauto

Dan is de enkele aanwezigheid van een leerling achter het stuur niet voldoende om de aansprakelijkheid naar de rijschool te verschuiven.

De feitelijke verkeersfout blijft belangrijk.

Leerling raakt zelf gewond

Een leerling kan tijdens de rijles ook zelf letsel oplopen.

Dat kan bijvoorbeeld gebeuren door:

• botsing met een andere auto
• fout vanuit de lesauto
• technisch defect
• ongeval door derde

Voor de leerling moet worden onderzocht welke aansprakelijkheids- en verzekeringsroutes relevant zijn.

Rijschoolverzekeraars bieden naast aansprakelijkheidsdekking soms aparte ongevallen- of schadeverzekeringen voor inzittenden. Die verzekeringen zijn niet hetzelfde als de wettelijke aansprakelijkheidsverzekering en de exacte dekking verschilt per polis.

Rijinstructeur raakt gewond

Ook de rijinstructeur kan letsel oplopen.

Dan kunnen verschillende routes naast elkaar spelen:

• aansprakelijkheid van andere verkeersdeelnemer
• eigen voertuigverzekering
• inzittendenverzekering
• arbeidssituatie
• eventuele arbeidsongeschiktheid

Wanneer de instructeur werknemer is, kunnen daarnaast arbeidsrechtelijke of werkgeversaspecten spelen.

Deze pagina behandelt primair de verkeersaansprakelijkheid en letselschade.

Passagier in lesauto

Soms zit naast leerling en instructeur nog iemand in de lesauto.

Bijvoorbeeld:

• andere leerling
• examinator
• begeleider

De juridische positie van die persoon kan verschillen.

Leg daarom altijd vast:

• wie in het voertuig zat
• welke rol iedereen had
• waarom die persoon meereed

Ongeval tijdens rijexamen

Een rijexamen is niet exact hetzelfde als een gewone rijles.

Daarbij kan bijvoorbeeld een examinator van het CBR aanwezig zijn in plaats van de normale instructeur.

De aansprakelijkheids- en verzekeringspositie kan daardoor anders worden beoordeeld.

Maak daarom onderscheid tussen rijles en praktijkexamen of toets.

Deze pagina richt zich primair op rijles. Bij een examen moet de specifieke rolverdeling afzonderlijk worden onderzocht.

Fietser aangereden door lesauto

Wanneer een lesauto een fietser raakt, kunnen ook de bijzondere aansprakelijkheidsregels voor ongemotoriseerde verkeersdeelnemers relevant zijn.

Onderzocht moet worden:

• wat deed de fietser
• wat deed de lesauto
• welke verkeersregels golden
• wie juridisch als bestuurder moet worden aangemerkt
• welke beschermingsregels van toepassing zijn

De bijzondere positie van de instructeur verandert niet automatisch de beschermingspositie van de fietser.

Voetganger aangereden door lesauto

Hetzelfde geldt voor een voetganger.

Bij een botsing met een motorvoertuig kan artikel 185 WVW een belangrijke rol spelen.

De precieze aansprakelijkheidsverdeling hangt af van:

• leeftijd
• verkeerssituatie
• mogelijke overmacht
• eventuele eigen schuld
• concrete toedracht

Maak geen automatische aansprakelijkheidspercentages.

Scooter of motor en lesauto

Bij een scooter- of motorrijder gelden niet automatisch dezelfde beschermingsregels als bij een fietser of voetganger.

Dan wordt vooral gekeken naar:

• voorrang
• afslaan
• snelheid
• rijstrook
• invoegen
• andere verkeersgedragingen

De rol van instructeur en leerling moet daarbij worden meegenomen.

Ingrijpen met dubbele bediening veroorzaakt ongeval

Een instructeur kan remmen of koppelen via dubbele bediening.

Dat ingrijpen kan noodzakelijk zijn om een ongeval te voorkomen.

Maar het kan ook discussie opleveren wanneer daardoor bijvoorbeeld een achteropkomende auto op de lesauto botst.

Dan moet worden onderzocht:

• waarom werd ingegrepen
• was het ingrijpen noodzakelijk
• hield het achteropkomende voertuig voldoende afstand
• was de manoeuvre voorspelbaar
• welke noodsituatie bestond?

Rijschool en verzekering

Een lesauto moet passend verzekerd zijn voor het professionele gebruik als lesvoertuig.

De gewone particuliere autoverzekering is niet vanzelfsprekend voldoende voor bedrijfsmatig rijonderricht.

Voor slachtoffers is vooral van belang welke verzekeraar daadwerkelijk de aansprakelijkheidsdekking van de lesauto verzorgt.

Noteer na het ongeval:

• kenteken
• naam rijschool
• naam instructeur
• verzekeringsgegevens
• eventueel polisgegevens

Schadeverzekering inzittenden

Een rijschool kan aanvullend een schadeverzekering voor inzittenden hebben.

Een gespecialiseerde rijschoolverzekeraar wijst erop dat zo'n dekking andere schade kan vergoeden dan een eenvoudige ongevallenverzekering, die vaak alleen een vast bedrag uitkeert bij overlijden of blijvende invaliditeit.

Dat betekent niet dat iedere rijschool dezelfde aanvullende verzekering heeft.

Controleer de daadwerkelijke polis.

Technisch defect aan lesauto

Een ongeval kan ook ontstaan door een technisch probleem, bijvoorbeeld:

• remdefect
• stuurprobleem
• band
• dubbele bediening
• verlichting

Dan kan aansprakelijkheid mogelijk breder liggen dan alleen bij de verkeershandeling van leerling of instructeur.

Bij ernstig letsel kan technisch bewijs belangrijk zijn.

Rijschoolhouder versus instructeur

De instructeur hoeft niet altijd zelf eigenaar van de rijschool te zijn.

Mogelijk betrokken rollen zijn:

• instructeur in loondienst
• zelfstandig rijinstructeur
• franchise-instructeur
• rijschoolhouder
• eigenaar voertuig

Die rollen moeten juridisch uit elkaar worden gehouden.

Voor het slachtoffer is het vooral van belang dat de juiste verzekerde onderneming en verzekeraar worden geïdentificeerd.

Bewijs na ongeval met lesauto

Leg indien mogelijk vast:

• kenteken lesauto
• naam rijschool
• naam instructeur
• naam leerling
• andere betrokken voertuigen
• verzekeringsgegevens
• verkeerssituatie
• foto's
• getuigen
• dashcambeelden
• politiegegevens

Letsel na een lesauto-ongeval

Mogelijk letsel is bijvoorbeeld:

• nekklachten
• rugklachten
• kneuzingen
• botbreuken
• hoofdletsel
• arm- of beenletsel
• psychische klachten

Deze opsomming is niet bedoeld voor zelfdiagnose.

Laat medische klachten passend beoordelen.

Medische zorg vóór claim

Medische veiligheid staat voorop.

Wacht bij noodzakelijke zorg niet op:

• erkenning van aansprakelijkheid
• reactie van rijschool
• reactie van verzekeraar

De juridische afhandeling kan daarna plaatsvinden.

Medische en juridische causaliteit

Bij letselschade moeten twee vragen worden onderscheiden.

Medisch: welke klachten en beperkingen bestaan?

Juridisch: welke schade kan voldoende aan het ongeval worden toegerekend?

Een jurist stelt geen medische diagnose.

Medische informatie moet bovendien relevant, noodzakelijk en proportioneel worden gebruikt.

Welke letselschade kan worden vergoed?

Bij aansprakelijkheid kunnen onder andere spelen:

• medische kosten die niet elders worden vergoed
• reiskosten
• beschadigde spullen
• inkomstenverlies
• verlies van arbeidsvermogen
• huishoudelijke hulp
• persoonlijke hulp
• studievertraging
• toekomstige schade
• smartengeld

De ANWB benadrukt bij schadeverhaal dat bewijs van aansprakelijkheid en schade belangrijk is en dat gegevens van tegenpartij, verzekering en getuigen moeten worden verzameld.

Smartengeld

Bij lichamelijk of psychisch letsel kan onder omstandigheden smartengeld aan de orde zijn.

Er bestaat geen standaardbedrag voor een ongeval met een lesauto.

Relevant zijn onder andere:

• aard van het letsel
• ernst
• herstelduur
• blijvende beperkingen
• invloed op dagelijks leven
• vergelijkbare zaken

Voorschot

Bij ernstig letsel kan financiële schade ontstaan voordat de zaak definitief is geregeld.

Wanneer aansprakelijkheid voldoende duidelijk is, kunnen voorschotten worden gevraagd.

Denk bijvoorbeeld aan:

• inkomstenverlies
• huishoudelijke hulp
• vervoer
• noodzakelijke kosten

Eigen schuld

Ook gedrag van een slachtoffer kan relevant zijn.

Bij een tegenpartij kan bijvoorbeeld sprake zijn van:

• te hoge snelheid
• geen voorrang verlenen
• onvoldoende afstand

Bij een leerling moet de bijzondere leersituatie worden meegewogen.

Maak daarom geen automatische regel dat iedere fout van de leerling volledig aan hem of haar persoonlijk wordt toegerekend.

Wat als verzekeraar aansprakelijkheid afwijst?

Vraag dan om een duidelijke motivering.

Bijvoorbeeld:

• tegenpartij veroorzaakte ongeval
• instructeur kon niet tijdig ingrijpen
• leerling handelde bewust anders dan geïnstrueerd
• geen causaal verband met letsel

Controleer vervolgens welk bewijs beschikbaar is.

Een eerste afwijzing is niet automatisch het definitieve juridische oordeel.

Veelgemaakte fouten na een lesauto-ongeval

Probeer onder andere te voorkomen:

• alleen leerling als bestuurder noteren zonder rijinstructeur te vermelden
• aannemen dat de leerling automatisch persoonlijk aansprakelijk is
• aannemen dat de rijschool altijd aansprakelijk is
• niet vastleggen of leerling al rijbewijs had
• rijles en rijexamen als dezelfde situatie behandelen
• gewone particuliere verzekering en rijschoolverzekering verwarren
• geen gegevens van rijschool noteren
• geen getuigen verzamelen
• medische klachten niet laten beoordelen
• schadeformulier onvolledig invullen

Lesauto-ongeval stap voor stap beoordelen

Bij de aansprakelijkheid kunnen onder andere deze vragen relevant zijn:

• Ging het daadwerkelijk om rijonderricht?
• Wie zat achter het stuur?
• Had de leerling al een rijbewijs?
• Wie was de rijinstructeur?
• Welke verkeersfout of andere oorzaak speelde?
• Kon de instructeur ingrijpen?
• Was een andere verkeersdeelnemer aansprakelijk?
• Welke rijschool en verzekering waren betrokken?
• Welke getuigen en beelden bestaan?
• Welk letsel en welke schade zijn ontstaan?

Pas daarna kan zorgvuldig worden vastgesteld welke partij of verzekeraar moet worden aangesproken.

Letselschade na een ongeval met een lesauto?

Bent u als leerling, instructeur, passagier of andere verkeersdeelnemer gewond geraakt bij een ongeval met een lesauto? Dan kan het zinvol zijn de rol van de leerling, instructeur, rijschool, tegenpartij en verzekeraar gestructureerd in kaart te brengen.

Via de claimscan kunt u uw situatie nader bekijken.

Bij medische klachten staat passende zorg voorop. De claimscan vervangt geen medische beoordeling.