Wie is aansprakelijk bij een voorrangsfout?

Wat is een voorrangsfout?

Een voorrangsfout ontstaat wanneer een verkeersdeelnemer iemand die volgens de verkeersregels voorrang heeft, niet in staat stelt ongehinderd zijn weg te vervolgen. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren op een gelijkwaardig kruispunt, bij haaientanden, bij een voorrangsweg, bij het afslaan, bij een rotonde, bij het oversteken van een fietspad of wanneer een bestuurder uit een zijweg komt.

De hoofdregel op een gelijkwaardig kruispunt is dat bestuurders voorrang moeten verlenen aan bestuurders die van rechts komen. Maar dat is niet de enige regel. Bij een concrete aanrijding moet daarom altijd worden vastgesteld welke wegen en verkeersstromen elkaar kruisten, welke verkeersborden aanwezig waren, of er haaientanden stonden, welke verkeersbeweging beide partijen maakten en waar de botsing precies plaatsvond.

Is degene die geen voorrang geeft automatisch aansprakelijk?

Een voorrangsfout is doorgaans een zwaarwegende verkeersfout bij de beoordeling van aansprakelijkheid. Wanneer vaststaat dat een bestuurder voorrang moest verlenen, dat niet deed en daardoor een botsing ontstond, ligt aansprakelijkheid voor de hand. Maar juridisch moet nog steeds naar de gehele toedracht worden gekeken: de andere bestuurder kan bijvoorbeeld aantoonbaar veel te hard hebben gereden, een gevaarlijke manoeuvre hebben uitgevoerd, onvoldoende hebben opgelet of zelf een verkeersregel hebben overtreden.

Een voorrangsfout kan een sterke basis voor aansprakelijkheid vormen, maar bepaalt niet in iedere zaak automatisch dat één partij de volledige schade moet dragen. Zie ook aansprakelijkheid bij een verkeersongeval.

Aanrijding op een gelijkwaardig kruispunt

Op een gelijkwaardig kruispunt geldt in beginsel dat bestuurders voorrang verlenen aan bestuurders die van rechts komen. Een gelijkwaardig kruispunt is een kruispunt waar de voorrang niet anders is geregeld door bijvoorbeeld verkeerslichten, voorrangsborden, haaientanden of een voorrangsweg.

Wanneer uit het bewijs blijkt dat de ene bestuurder inderdaad van rechts kwam en de overige omstandigheden dat beeld ondersteunen, heeft de andere partij een relevante voorrangsregel overtreden. Maar ook hier kan discussie ontstaan over bijvoorbeeld de snelheid, het zicht op het kruispunt, waar de botsing plaatsvond en of de partij van rechts zelf een andere verkeersfout maakte. Meer over kruispuntongevallen leest u op aanrijding op een kruispunt.

Aanrijding bij haaientanden

Haaientanden zijn bijzonder belangrijk bij aansprakelijkheidsdiscussies. Wanneer een bestuurder haaientanden nadert, moet hij voorrang verlenen aan bestuurders op de kruisende weg. Na een ongeval moet echter eerst duidelijk zijn voor welke verkeersstroom de haaientanden golden, waar de voertuigen reden, of de andere partij daadwerkelijk tot het voorrangsgerechtigde verkeer behoorde en hoe de voertuigen elkaar raakten.

Fotografeer daarom niet alleen de auto's, maar ook de haaientanden, verkeersborden, het volledige kruispunt, de rijrichting van beide voertuigen, eventuele fietspaden en de plaats van de botsing. Een close-up van alleen voertuigschade laat de voorrangssituatie vaak niet zien.

Voorrang en afslaand verkeer

Bij afslaan gelden eigen verkeersregels. Een bestuurder die afslaat, moet onder andere verkeer dat op dezelfde weg rechtdoor gaat en zich naast of dicht achter hem bevindt voor laten gaan. Dat is belangrijk omdat mensen dergelijke situaties in de praktijk vaak ook een voorrangsfout noemen, terwijl de vraag eigenlijk is welke verkeersbeweging iedere partij maakte.

Voorrangsfout of bijzondere manoeuvre?

Een belangrijk juridisch onderscheid is dat niet iedere situatie wordt beoordeeld aan de hand van de gewone voorrangsregels. Wanneer iemand een bijzondere manoeuvre uitvoert, zoals wegrijden, achteruitrijden, vanuit een uitrit de weg oprijden, keren, invoegen, uitvoegen of van rijstrook wisselen, geldt een aparte regel. De bestuurder die zo'n bijzondere manoeuvre uitvoert, moet het overige verkeer voor laten gaan. Dat kan zelfs zwaarder wegen dan een gewone voorrangsregel die voor de andere verkeersdeelnemer geldt.

Daarom moet eerst worden vastgesteld welke verkeersregel juridisch op de situatie van toepassing is, voordat over een voorrangsfout wordt gesproken.

Wat als beide bestuurders een verkeersfout maken?

Soms is duidelijk dat één partij geen voorrang verleende, maar blijkt dat ook de andere partij een relevante fout heeft gemaakt, bijvoorbeeld doordat deze aantoonbaar te hard reed. Dan kan worden onderzocht in welke mate beide gedragingen hebben bijgedragen aan de schade. Dit kan leiden tot een discussie over eigen schuld.

Niet iedere fout van de andere verkeersdeelnemer leidt automatisch tot een vermindering van de schadevergoeding: de fout moet juridisch relevant zijn voor het ontstaan of de omvang van de schade. Zie ook causaal verband en overmacht bij een verkeersongeval.

Fietser of voetganger en een voorrangsfout

Bij een botsing tussen een motorvoertuig en een fietser of voetganger gelden aanvullende regels. Een verkeersfout van de fietser of voetganger betekent niet automatisch dat deze persoon de volledige schade zelf moet dragen. Bij aanrijdingen tussen een motorvoertuig en een ongemotoriseerde verkeersdeelnemer kan artikel 185 Wegenverkeerswet een bijzondere beschermende rol spelen; overmacht en eigen schuld kunnen dan aan de orde komen.

Daarom moet onderscheid worden gemaakt tussen wie een verkeersregel heeft overtreden en wie uiteindelijk juridisch welk deel van de schade moet dragen. Zie ook fietser aangereden door een auto, voetganger aangereden en artikel 185 Wegenverkeerswet.

Hoe bewijst u een voorrangsfout?

Wanneer partijen verschillende verklaringen geven, kan bewijs doorslaggevend zijn. Leg indien mogelijk vast: haaientanden, verkeersborden, verkeerslichten, zichtlijnen, rijstroken, fietspaden en het gehele kruispunt.

• positie van de voertuigen: waar zij vandaan kwamen, elkaar raakten en tot stilstand kwamen
• schadebeelden die aanwijzingen geven over de botsingsrichting en onderlinge positie
• dashcam- en camerabeelden
• contactgegevens van onafhankelijke getuigen
• een zorgvuldig ingevuld schadeformulier met relevante verkeersborden en markeringen

Doe dit alleen wanneer dat veilig kan. Zie ook bewijs verzamelen na een ongeval en schadeformulier invullen.