ZZP'er en letselschade na een verkeersongeval

Waarom is letselschade bij een zzp'er anders?

Bij een werknemer is het inkomen meestal relatief eenvoudig zichtbaar op loonstroken. Bij een zelfstandige kan de financiële situatie veel variabeler zijn.

De ene maand kan bijvoorbeeld veel beter zijn dan de andere. Omzet kan seizoensgebonden zijn. Een grote opdracht kan net vóór of na het ongeval zijn binnengekomen. Investeringen kunnen de winst tijdelijk verlagen terwijl de onderneming juist sterk groeit.

Daarom zegt alleen één factuur, één maand omzet of één belastingaangifte meestal weinig over de volledige schade.

Bij een zelfstandige kunnen onder andere deze factoren relevant zijn:

• omzet vóór het ongeval
• winst vóór het ongeval
• bedrijfskosten
• aard van de onderneming
• aantal gewerkte uren
• orderportefeuille
• bestaande klanten
• terugkerende opdrachten
• groeitrend
• seizoensinvloeden
• investeringen
• beschikbare vervanging
• mogelijkheden om werkzaamheden uit te stellen

Welke financiële schade kan een zelfstandige hebben?

De gevolgen verschillen sterk per onderneming.

Gemiste inkomsten

De meest voor de hand liggende schade ontstaat wanneer u door letsel minder werkzaamheden kunt verrichten en daardoor inkomsten mist.

Gemiste winst

Voor de schadeberekening is vaak vooral belangrijk hoeveel resultaat u uiteindelijk misloopt.

Omzet en winst zijn verschillende begrippen.

Wanneer een omzetbedrag wegvalt, kunnen sommige kosten eveneens vervallen. Bij het bepalen van de werkelijke schade moet daarom worden gekeken naar het financiële resultaat dat zonder ongeval waarschijnlijk zou zijn gerealiseerd.

Kosten van vervanging

Misschien kunt u opdrachten behouden door tijdelijk iemand anders in te huren.

Denk bijvoorbeeld aan:

• een freelancer
• invalkracht
• collega-ondernemer
• uitzendkracht
• waarnemer

De redelijke kosten daarvan kunnen relevant zijn wanneer deze noodzakelijk zijn om de gevolgen van het ongeval op te vangen.

Doorlopende bedrijfskosten

Ook wanneer u tijdelijk niet werkt, kunnen kosten doorgaan.

Bijvoorbeeld:

• huur van bedrijfsruimte
• leasekosten
• softwareabonnementen
• verzekeringen
• telefoonkosten
• financieringslasten
• bepaalde personeelskosten

Doorlopende kosten zijn niet automatisch afzonderlijk volledig verhaalbare schade. Ze kunnen wel relevant zijn bij het bepalen van het financiële verschil tussen de situatie zonder ongeval en de werkelijke situatie.

Verlies van klanten

Wanneer u langdurig niet beschikbaar bent, kunnen klanten naar een concurrent overstappen.

Dat kan ook na uw herstel nog financiële gevolgen hebben.

Gemiste groei

Een onderneming die vóór het ongeval aantoonbaar groeide, kan door langdurige uitval van de ondernemer minder hard groeien of zelfs krimpen.

Toekomstige groei kan alleen worden meegenomen wanneer deze voldoende aannemelijk kan worden gemaakt.

Hoe wordt inkomensschade bij een zzp'er berekend?

De basisgedachte is dezelfde als bij andere vormen van verlies van arbeidsvermogen: financiële situatie zonder ongeval − financiële situatie met ongeval = mogelijke schade.

Bij een zelfstandige moeten daarvoor echter vaak meerdere jaren worden onderzocht.

Situatie zonder ongeval

Er moet een zo realistisch mogelijk beeld worden gemaakt van wat waarschijnlijk was gebeurd wanneer het verkeersongeval niet had plaatsgevonden.

Daarvoor kunnen bijvoorbeeld worden bekeken:

• omzetontwikkeling
• winstontwikkeling
• aantal opdrachten
• tarieven
• gewerkte uren
• bestaande contracten
• offertes
• orderportefeuille
• marktomstandigheden
• geplande uitbreiding
• investeringen
• historische groei

Situatie met ongeval

Vervolgens wordt gekeken naar wat feitelijk na het ongeval gebeurt.

Bijvoorbeeld:

• minder declarabele uren
• lagere omzet
• vervangingskosten
• geannuleerde opdrachten
• minder nieuwe klanten
• lagere winst
• eventuele uitkeringen
• resterende verdienmogelijkheden

Het verschil tussen beide scenario's kan uiteindelijk inzicht geven in het verlies van arbeidsvermogen.

Welke documenten zijn belangrijk?

Bij zelfstandigen kan goede administratie doorslaggevend zijn voor de schadeberekening.

Bewaar daarom zoveel mogelijk zakelijke gegevens.

Denk aan:

• jaarrekeningen
• aangiften inkomstenbelasting
• btw-aangiften
• winst-en-verliesrekeningen
• grootboekgegevens
• bankafschriften
• facturen
• offertes
• opdrachtbevestigingen
• agenda
• urenadministratie
• orderportefeuille
• klantcontracten
• correspondentie over geannuleerde opdrachten
• gegevens over ingehuurde vervanging

Kijk ook naar de periode vóór het ongeval

Voor een betrouwbare vergelijking is meestal informatie over meerdere jaren nodig.

Daarmee kan bijvoorbeeld worden beoordeeld:

• of de onderneming stabiel was
• of omzet sterk fluctueerde
• of sprake was van groei
• welke winst normaal werd gerealiseerd
• hoeveel uren u gewoonlijk werkte

Een afzonderlijk uitzonderlijk goed of slecht jaar hoeft daardoor niet automatisch bepalend te zijn.

Wat als iemand anders uw werkzaamheden overneemt?

Voor zelfstandigen kan vervanging een belangrijke manier zijn om schade te beperken.

Stel dat u schilder bent en door een gebroken arm zes weken niet kunt werken. U kunt bestaande opdrachten misschien behouden door een andere zelfstandige in te huren.

Dat kan financieel gunstiger zijn dan alle opdrachten annuleren.

Voorbeeld

Een opdracht levert normaal € 4.000 omzet op. Om de opdracht toch uit te voeren, huurt u voor € 2.000 een andere zelfstandige in.

Het zou onjuist zijn om zonder verdere berekening automatisch € 4.000 omzetverlies te claimen, want de opdracht is uitgevoerd en de omzet is mogelijk ontvangen.

De vervangingskosten en het effect daarvan op uw uiteindelijke bedrijfsresultaat zijn dan relevanter.

Dit voorbeeld laat zien waarom bij ondernemers naar het totale financiële effect moet worden gekeken en niet alleen naar weggevallen omzet.

Schade beperken

Van een slachtoffer kan in redelijkheid worden verwacht dat onnodige schade wordt voorkomen wanneer dat mogelijk is.

Dat betekent niet dat u iedere denkbare maatregel moet nemen of grote financiële risico's moet lopen. Wel kan het verstandig zijn tijdig te onderzoeken of tijdelijke vervanging, aanpassing van werkzaamheden of uitstel van opdrachten mogelijk is.

Wat als u een arbeidsongeschiktheidsverzekering heeft?

Zelfstandigen vallen niet automatisch onder dezelfde werknemersverzekeringen als werknemers.

De Letselschade Raad wijst er daarom op dat een zelfstandig ondernemer mogelijk zelf een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) heeft afgesloten.

Heeft u een AOV en raakt u door het verkeersongeval arbeidsongeschikt, meld de situatie dan zo snel mogelijk bij uw verzekeraar.

Of en hoeveel de verzekering uitkeert, hangt af van uw polis.

Denk bijvoorbeeld aan:

• verzekerd bedrag
• eigenrisicoperiode
• definitie van arbeidsongeschiktheid
• beroepsdekking
• uitkeringsduur
• uitsluitingen

AOV en aansprakelijkheid zijn twee verschillende trajecten

Een uitkering uit uw eigen arbeidsongeschiktheidsverzekering en een schadeclaim tegen de aansprakelijke partij hebben verschillende juridische grondslagen.

Of en op welke manier een verzekeringsuitkering uiteindelijk invloed heeft op de schadeberekening kan afhangen van de aard van de verzekering en de concrete omstandigheden.

Ga daarom niet automatisch ervan uit dat iedere AOV-uitkering volledig van de letselschadevergoeding wordt afgetrokken, of dat een AOV-uitkering nooit invloed kan hebben.

Dat vraagt een afzonderlijke beoordeling.

Wat als uw onderneming vóór het ongeval groeide?

Een van de moeilijkste vragen bij letselschade van ondernemers is wat de onderneming zonder het ongeval in de toekomst zou hebben opgebracht.

Stel dat uw winst de laatste drie jaar achtereenvolgens was: jaar 1: € 40.000, jaar 2: € 48.000, jaar 3: € 58.000.

Het kan dan onjuist zijn om zonder verdere analyse alleen het laatste jaar als vaste toekomstige winst te gebruiken.

Maar het kan ook onjuist zijn om simpelweg het gemiddelde van drie jaren te nemen wanneer aantoonbaar sprake was van structurele groei.

Bij de beoordeling kunnen daarom verschillende factoren relevant zijn:

• historische trend
• marktontwikkeling
• groei van het klantenbestand
• tariefstijgingen
• concrete toekomstige opdrachten
• investeringen
• beschikbare capaciteit
• economische omstandigheden
• persoonlijke arbeidsinzet

Toekomst is nooit volledig zeker

Een onderneming kent altijd ondernemersrisico.

Niet iedere verwachte opdracht zou zeker zijn doorgegaan. Niet iedere groeiverwachting zou zijn gerealiseerd.

Daarom gaat een toekomstige schadeberekening niet om absolute zekerheid, maar om een zo realistisch mogelijke inschatting van wat zonder het ongeval waarschijnlijk zou zijn gebeurd.

Wat gebeurt er bij langdurige of blijvende arbeidsongeschiktheid?

Bij tijdelijk letsel kan de schade soms over een relatief korte periode worden vastgesteld.

Bij blijvende beperkingen kan de berekening veel ingewikkelder worden.

Er moet dan bijvoorbeeld worden onderzocht:

• hoeveel uur u nog kunt werken
• welke werkzaamheden nog mogelijk zijn
• of uw bestaande onderneming kan worden voortgezet
• of u uw onderneming moet aanpassen
• of ander ondernemerschap mogelijk is
• of u in loondienst kunt werken
• welk inkomen u daarmee kunt verdienen
• welke inkomsten u zonder ongeval waarschijnlijk had gehad

De Letselschade Raad geeft aan dat bij de berekening van verlies van arbeidsvermogen een rekenkundig expert kan worden geraadpleegd en dat dit vooral bij zelfstandigen doorgaans nodig is. De deskundige kijkt dan zowel naar de reeds geleden schade als naar de toekomst.

Rekenkundige expertise

Een rekenkundige kan bijvoorbeeld verschillende financiële scenario's uitwerken.

Daarbij kan worden gekeken naar:

• historische bedrijfsresultaten
• verwachte toekomstige inkomsten
• resterend verdienvermogen
• looptijd van de schade
• toekomstige ontwikkelingen
• financiële uitgangspunten bij kapitalisatie

De deskundige bepaalt daarmee niet zelfstandig wie juridisch gelijk heeft. De berekening wordt gemaakt op basis van uitgangspunten die eerst in de schadezaak moeten worden vastgesteld.

Vervolgstappen

Bent u zelfstandig ondernemer en kunt u door een verkeersongeval minder werken? Leg dan zo snel mogelijk uw zakelijke uitgangssituatie vast.

Verzamel bijvoorbeeld:

• jaarrekeningen van meerdere jaren
• aangiften inkomstenbelasting
• btw-aangiften
• omzet- en winstoverzichten
• lopende opdrachten
• offertes
• orderportefeuille
• agenda en urenadministratie
• correspondentie over geannuleerde werkzaamheden
• facturen van vervanging
• AOV-polis en correspondentie met de verzekeraar
• gegevens waaruit eventuele bedrijfsgroei blijkt

Maak daarnaast een tijdlijn: welke werkzaamheden kon u vóór het ongeval uitvoeren, vanaf wanneer kon u minder werken, welke opdrachten zijn daardoor geraakt, welke werkzaamheden zijn door anderen overgenomen, welke financiële gevolgen ontstonden, en hoe ontwikkelt uw belastbaarheid zich?

Wanneer een ander aansprakelijk is voor het verkeersongeval, kan worden onderzocht welke schade voor vergoeding in aanmerking komt. Lees hierover verder bij Letselschadevergoeding en Schadevergoeding berekenen.