Ongeval met trein: letselschade claimen en aansprakelijkheid

Welke soorten treinongevallen kunnen voorkomen?

Een treinongeval hoeft niet te betekenen dat twee treinen tegen elkaar zijn gebotst.

Letsel kan bijvoorbeeld ontstaan door:

• een botsing tussen treinen
• een ontsporing
• een aanrijding op een spoorwegovergang
• een aanrijding met een fietser of voetganger
• een val tijdens een treinrit
• plotseling of hard remmen
• plotseling optrekken
• letsel bij instappen
• letsel bij uitstappen
• een val tussen trein en perron
• letsel door sluitende deuren
• een ongeval op een perron
• een defecte trap, roltrap of lift op een station
• een botsing met een object op het spoor
• een incident waarbij meerdere reizigers gewond raken

De ILT rekent onder spoorongevallen onder andere botsingen, ontsporingen en aanrijdingen op overwegen.

Wie kan aansprakelijk zijn bij een treinongeval?

Dat hangt af van de oorzaak.

Bij spoorvervoer kunnen meerdere partijen een eigen verantwoordelijkheid hebben. Denk bijvoorbeeld aan:

• de spoorwegonderneming of vervoerder
• de infrastructuurbeheerder
• een andere weggebruiker
• een onderhoudsbedrijf
• een andere spoorwegonderneming
• een derde die een gevaarlijke situatie heeft veroorzaakt

Daarom is de vraag “is de NS aansprakelijk?” niet altijd de juiste eerste vraag.

Eerst moet worden vastgesteld welke vervoerder betrokken was en waardoor het ongeval ontstond.

Voor reizigers bestaan bovendien specifieke Europese regels over de aansprakelijkheid van spoorwegondernemingen bij overlijden of lichamelijk of geestelijk letsel door een spoorwegongeval. Spoorwegondernemingen moeten voor die aansprakelijkheid verzekerd zijn of voldoende financiële waarborgen hebben.

Gewond als passagier in een trein

Wanneer u als reiziger tijdens het treinvervoer gewond raakt, kunnen bijzondere regels voor spoorvervoer relevant zijn.

Dat betekent niet dat ieder letsel in een trein automatisch tot schadevergoeding leidt.

Er moet worden onderzocht waardoor het letsel ontstond.

Denk bijvoorbeeld aan:

• een botsing
• een ontsporing
• een technische storing
• een noodstop
• een ongebruikelijk heftige beweging
• een defect aan het voertuig
• handelen van personeel
• handelen van een andere reiziger
• een oorzaak buiten de trein

Voor spoorwegondernemingen bestaan specifieke aansprakelijkheidsregels voor lichamelijk of geestelijk letsel van reizigers bij ongevallen die samenhangen met de exploitatie van het spoor.

Botsing of ontsporing van een trein

Een botsing of ontsporing kan leiden tot letsel bij veel reizigers tegelijk.

Bij dergelijke ongevallen kan uitgebreid onderzoek plaatsvinden naar bijvoorbeeld:

• treinbeveiliging
• seinen
• wissels
• infrastructuur
• snelheid
• menselijke fouten
• onderhoud
• technische defecten
• communicatie
• veiligheidsprocedures

De ILT houdt toezicht op het veiligheidsbeheersysteem van spoorwegondernemingen en infrastructuurbeheer en voert onder meer audits en inspecties uit.

Bij ernstige spoorongevallen kan ook de Onderzoeksraad voor Veiligheid onderzoek verrichten.

Voor een individuele letselschadeclaim hoeft een slachtoffer niet zelf het volledige technische ongevalsonderzoek uit te voeren. Wel kunnen onderzoeksgegevens later van groot belang zijn voor het vaststellen van de toedracht en aansprakelijkheid.

Ongeval op een spoorwegovergang

Een botsing tussen een trein en een auto, fietser of voetganger op een spoorwegovergang is juridisch anders dan een ongeval van een reiziger in de trein.

Daar kunnen onder andere verkeersgedrag, spoorbeveiliging en infrastructuur een rol spelen.

Relevant kunnen zijn:

• waren spoorbomen aanwezig
• stonden deze open of dicht
• werkten licht- en geluidssignalen
• was het zicht op het spoor voldoende
• reed iemand ondanks een waarschuwing de overweg op
• stond een voertuig vast op de overweg
• was sprake van een storing
• kon de machinist nog reageren
• wat tonen camerabeelden en technische gegevens?

Alleen het feit dat de trein niet tijdig kon stoppen bepaalt nog niet automatisch de volledige aansprakelijkheid.

Voorbeeld: automobilist op spoorwegovergang

Een automobilist rijdt een beveiligde spoorwegovergang op. Terwijl de auto zich op de overweg bevindt, sluiten de spoorbomen en nadert een trein. Er ontstaat een botsing.

Dan moet onder andere worden onderzocht waarom de auto zich op dat moment op de overweg bevond.

Was de automobilist ondanks een rood sein doorgereden? Ontstond plotseling een file waardoor het voertuig niet kon doorrijden? Was sprake van een storing in de overweginstallatie?

Deze omstandigheden kunnen tot een geheel andere aansprakelijkheidsbeoordeling leiden.

Fietser of voetganger aangereden door trein

Een aanrijding tussen een trein en een fietser of voetganger kan zeer ernstig zijn.

Ook hier moet eerst de toedracht worden vastgesteld.

Denk bijvoorbeeld aan:

• een spoorwegovergang
• een bewaakte of onbewaakte overgang
• een station
• toegang tot het spoor
• veiligheidssignalen
• fysieke afsluitingen
• zicht
• handelen van het slachtoffer
• handelen van derden
• technische omstandigheden

De bijzondere bescherming die fietsers en voetgangers bij een normale aanrijding met een motorvoertuig op de weg kunnen hebben, kan niet zonder meer één-op-één worden toegepast op iedere treinongevalssituatie.

Daarom moet specifiek naar het toepasselijke aansprakelijkheidsregime worden gekeken.

Val in de trein door plotseling remmen

Een veel minder ernstig maar veel vaker denkbaar scenario is een reiziger die valt doordat een trein remt.

Dat betekent niet automatisch dat de vervoerder aansprakelijk is.

Een trein moet kunnen remmen en reizigers moeten rekening houden met normale bewegingen tijdens de rit.

Relevant wordt daarom het onderscheid tussen:

**een normale treinbeweging** en **een uitzonderlijke of ongebruikelijk heftige beweging**.

Bijvoorbeeld:

• moest de machinist een noodstop maken
• waarom was die noodstop nodig
• vielen meerdere reizigers
• was er een botsing of technisch probleem
• stond de reiziger op een normale plaats
• waren handgrepen beschikbaar
• wat verklaren andere passagiers?

Voorbeeld: meerdere reizigers vallen

Een trein remt onverwacht zeer hard. Verschillende staande reizigers vallen. Eén reiziger breekt daarbij een arm.

Dat meerdere onafhankelijke reizigers door dezelfde beweging vielen kan relevante informatie zijn.

Maar ook dan moet nog worden onderzocht waarom zo hard werd geremd. Een noodremming kan bijvoorbeeld noodzakelijk zijn geweest om een groter ongeval te voorkomen.

De oorzaak van de remmanoeuvre blijft dus belangrijk.

Letsel tijdens instappen of uitstappen

Ook rond het in- en uitstappen kunnen ongevallen ontstaan.

Bijvoorbeeld doordat:

• iemand tussen trein en perron valt
• een deur onverwacht sluit
• een reiziger struikelt over een hoogteverschil
• de trein begint te bewegen
• drukte tot een val leidt
• een hulpmiddel niet goed kan worden gebruikt

Daarbij kunnen zowel het voertuig als het station, de infrastructuur, de reiziger en andere personen een rol spelen.

Een ongeval tijdens het instappen betekent daarom niet automatisch dat de vervoerder aansprakelijk is.

Tussen trein en perron gevallen

De ruimte tussen trein en perron kan per station en voertuig verschillen.

Bij een val kunnen bijvoorbeeld relevant zijn:

• de afstand tussen trein en perron
• het hoogteverschil
• de verlichting
• waarschuwingen
• drukte
• de plaats waar de trein stopte
• mobiliteitsbeperkingen
• handelen van andere reizigers

Bij ernstig letsel is het verstandig om de situatie snel vast te leggen.

Een trein kan kort daarna vertrekken, waardoor de oorspronkelijke positie van het voertuig niet meer zichtbaar is.

Letsel door sluitende treindeuren

Een reiziger kan door sluitende deuren worden geraakt of ertussen terechtkomen.

Dan kunnen onder andere deze vragen spelen:

• was de reiziger al aan het instappen
• klonk een waarschuwingssignaal
• probeerde iemand na het sluitsignaal alsnog in te stappen
• functioneerde de deur correct
• detecteerde het systeem een obstakel
• begon de trein daarna te rijden
• zijn er camerabeelden?

Een technisch defect en risicovol gedrag van een reiziger zijn juridisch niet dezelfde situatie.

Ongeval op een station of perron

Niet ieder spoorwegongeval heeft rechtstreeks met een trein te maken.

Een reiziger kan bijvoorbeeld vallen door:

• een gladde vloer
• beschadigde bestrating
• een obstakel
• een defecte trap
• een defecte roltrap
• onvoldoende verlichting
• werkzaamheden

Bij zulke ongevallen moet worden onderzocht wie verantwoordelijk was voor de betreffende locatie of voorziening en of sprake was van een gevaarlijke situatie.

Niet iedere val op een station leidt automatisch tot aansprakelijkheid.

Letsel op roltrap, trap of in lift

Stations bevatten verschillende voorzieningen waarvoor beheer en onderhoud nodig zijn.

Ontstaat letsel door bijvoorbeeld een defecte roltrap of lift, dan kunnen technische gegevens en onderhoudsinformatie belangrijk zijn.

Bij een val op een gewone trap kan juist worden gekeken naar:

• beschadigingen
• gladheid
• verlichting
• leuningen
• obstakels
• waarschuwingen

De aansprakelijke partij hoeft dus niet noodzakelijk dezelfde partij te zijn als de treinvervoerder.

Andere reiziger veroorzaakt het ongeval

Een medepassagier kan ook een ongeval veroorzaken.

Denk bijvoorbeeld aan:

• duwen
• een bagagestuk in het gangpad
• agressief gedrag
• een gevaarlijke handeling
• morsen waardoor iemand uitglijdt

Dan kan primair het handelen van die persoon relevant zijn.

Onder omstandigheden kan daarnaast de vraag ontstaan of personeel voldoende heeft gehandeld nadat een gevaarlijke situatie bekend was.

Ook dat moet concreet worden beoordeeld.

Bewijs na een treinongeval

Bij spoorongevallen kunnen verschillende soorten bewijs beschikbaar zijn.

Denk aan:

• foto's
• videobeelden
• camerabeelden van stations
• camerabeelden uit de trein
• getuigenverklaringen
• informatie van personeel
• ritgegevens
• technische gegevens
• onderzoeksrapporten
• politiegegevens
• ILT-onderzoek
• rapportages van de Onderzoeksraad voor Veiligheid

De ILT kan onderzoek doen naar de oorzaak van spoorincidenten. Dergelijke onderzoeken zijn gericht op spoorveiligheid en zijn niet hetzelfde als de civielrechtelijke beoordeling van een individuele schadeclaim.

Letselschade claimen na een treinongeval

Wanneer een andere partij juridisch aansprakelijk is, kan schade als gevolg van het treinongeval voor vergoeding in aanmerking komen.

Bij een reiziger kan daarbij specifieke spoorvervoerswetgeving gelden.

Bij een ongeval op een station, spoorwegovergang of door een derde kunnen juist andere aansprakelijkheidsregels relevant zijn.

Daarom moet een letselschadeclaim niet beginnen bij een standaard aanname over wie aansprakelijk is.

Begin bij:

**toedracht → toepasselijke regels → aansprakelijke partij → schade.**

Welke schade kan worden vergoed?

Afhankelijk van de omstandigheden kunnen verschillende schadeposten spelen.

Bijvoorbeeld:

• medische kosten die niet elders worden vergoed
• reiskosten
• beschadigde kleding
• beschadigde bagage
• inkomstenverlies
• verlies van arbeidsvermogen
• huishoudelijke hulp
• persoonlijke hulp
• studievertraging
• hulpmiddelen
• woningaanpassingen
• toekomstige schade
• smartengeld

Niet iedere schadepost wordt automatisch volledig vergoed.

Het causale verband en de omvang van de schade moeten voldoende worden onderbouwd.

Smartengeld na een treinongeval

Bij lichamelijk of psychisch letsel kan onder omstandigheden recht bestaan op vergoeding van immateriële schade: smartengeld.

De hoogte daarvan hangt niet alleen af van het type ongeval.

Relevant kunnen onder andere zijn:

• aard van het letsel
• ernst
• duur van herstel
• blijvende gevolgen
• leeftijd
• beperkingen in werk en privéleven
• psychische gevolgen
• vergelijkbare rechterlijke uitspraken

Een standaardbedrag voor een treinongeval bestaat daarom niet.

Voorschot op letselschade

Bij ernstig letsel kan een zaak langere tijd duren terwijl kosten en inkomstenverlies al direct ontstaan.

Wanneer aansprakelijkheid voldoende vaststaat en duidelijk is dat schade moet worden vergoed, kunnen voorschotten worden gevraagd.

Een voorschot kan bijvoorbeeld worden gebruikt voor:

• inkomensverlies
• hulp
• vervoer
• noodzakelijke uitgaven

Het voorschot wordt later meegenomen in de definitieve schadeafwikkeling.

Wat als aansprakelijkheid wordt afgewezen?

Een verzekeraar of vervoerder kan aansprakelijkheid geheel of gedeeltelijk afwijzen.

Vraag dan waarop dit standpunt is gebaseerd.

Bijvoorbeeld:

• het incident is volgens de partij niet bewezen
• de beweging van de trein zou normaal zijn geweest
• de reiziger zou zelf onvoorzichtig hebben gehandeld
• een derde zou verantwoordelijk zijn
• er zou geen technisch gebrek bestaan

Een afwijzing is een juridisch standpunt en niet automatisch het definitieve antwoord.

Bij aanzienlijk letsel kan het verstandig zijn de beschikbare feiten en bewijsstukken opnieuw te laten beoordelen.

Eigen schuld

Ook het gedrag van het slachtoffer kan onder omstandigheden relevant zijn.

Denk bijvoorbeeld aan bewust:

• negeren van veiligheidsinstructies
• oversteken terwijl waarschuwingssignalen actief zijn
• betreden van verboden spoorgebied
• risicovol handelen rond een trein

Dat betekent niet dat iedere onvoorzichtigheid automatisch leidt tot het volledig vervallen van een schadeclaim.

De juridische gevolgen moeten per geval worden beoordeeld.

Kind betrokken bij treinongeval

Is een kind betrokken, dan moet extra zorgvuldig worden gekeken naar wat gezien de leeftijd redelijkerwijs van het kind kon worden verwacht.

Bij ernstig letsel kunnen bovendien gevolgen ontstaan die pas jaren later volledig duidelijk worden.

Denk aan:

• opleiding
• hulpbehoefte
• ontwikkeling
• toekomstige arbeidsmogelijkheden

Voorkom daarom dat ernstige kinderschade te vroeg definitief wordt geregeld wanneer toekomstige gevolgen nog onzeker zijn.

Psychische gevolgen van een treinongeval

Een ernstig spoorongeval kan ook psychische gevolgen veroorzaken.

Iemand kan bijvoorbeeld:

• angstig worden voor treinreizen
• slecht slapen
• schrikreacties ervaren
• het ongeval herhaaldelijk beleven
• moeite krijgen met reizen of werken

Deze symptomen betekenen niet automatisch dat sprake is van een bepaalde psychiatrische diagnose.

Bij aanhoudende of ernstige klachten staat professionele medische of psychologische beoordeling voorop.

Medische zorg vóór letselschadeclaim

De schadeclaim mag nooit reden zijn om medische zorg uit te stellen.

Heeft u acute of ernstige klachten, zoek dan passende medische hulp.

Ook klachten die pas later ontstaan kunnen medische beoordeling verdienen.

Een juridische belangenbehartiger kan geen diagnose stellen en behoort geen medische behandeling voor te schrijven.

Medische en juridische causaliteit zijn verschillend

Na een treinongeval kunnen twee vragen spelen.

**Medisch:** Welke klachten en beperkingen zijn aanwezig en welke behandeling is passend?

**Juridisch:** Welke klachten en schade kunnen juridisch aan het ongeval worden toegerekend?

Deze vragen moeten van elkaar worden onderscheiden.

Medische informatie kan relevant zijn voor een letselschadeclaim, maar dat betekent niet dat automatisch het volledige medische dossier moet worden gedeeld.

Bij het opvragen en verstrekken van medische informatie behoren relevantie, noodzakelijkheid en proportionaliteit te worden bewaakt.

Veelgemaakte fouten na een treinongeval

Voorkom waar mogelijk:

• geen melding maken van het incident
• trein- en ritgegevens niet noteren
• geen getuigen verzamelen
• camerabeelden te laat proberen veilig te stellen
• aannemen dat de vervoerder altijd aansprakelijk is
• aannemen dat een val in een trein altijd eigen schuld is
• een spoorwegoval behandelen als een gewone auto-aanrijding
• alleen de zichtbare verwonding vastleggen
• te snel instemmen met een definitieve vergoeding
• medische hulp uitstellen
• medische en juridische causaliteit door elkaar halen

Treinongeval stap voor stap beoordelen

Voor de beoordeling kunnen onder andere de volgende vragen relevant zijn:

• Wat voor soort treinongeval was het?
• Was het slachtoffer reiziger of een andere verkeersdeelnemer?
• Waar vond het ongeval plaats?
• Welke spoorwegonderneming was betrokken?
• Wat gebeurde direct vóór het ongeval?
• Speelde voertuig of infrastructuur een rol?
• Was een andere persoon of organisatie betrokken?
• Welke technische of cameragegevens bestaan?
• Wat verklaren getuigen?
• Welk letsel en welke schade zijn ontstaan?

Daarmee kan worden bepaald welk juridisch kader en welke aansprakelijke partij relevant zijn.

Letselschade na een treinongeval?

Bent u gewond geraakt in een trein, op een station, bij het instappen of uitstappen of bij een aanrijding met een trein? Dan kan het zinvol zijn om uw situatie gestructureerd in kaart te brengen.

Via de claimscan kunt u kijken naar de toedracht, mogelijke aansprakelijkheid en schade.

De claimscan vervangt geen medische beoordeling. Bij gezondheidsklachten staat passende medische zorg voorop.