Verkeersongeval tijdens werk: wie is aansprakelijk?

Wanneer is een verkeersongeval ook een arbeidsongeval?

Een arbeidsongeval hoeft niet binnen een bedrijfspand of op een bouwplaats plaats te vinden. Volgens het Arboportaal is sprake van een arbeidsongeval wanneer een gebeurtenis tijdens het werk of onder werktijd leidt tot gezondheidsschade. Daarbij wordt een ongeval onderweg naar of tijdens een werkbezoek expliciet als voorbeeld genoemd. De Nederlandse Arbeidsinspectie bevestigt dat ook ongevallen op de openbare weg onder de definitie kunnen vallen.

• een chauffeur tijdens een bezorgroute
• een monteur onderweg naar een klant
• een thuiszorgmedewerker onderweg tussen cliënten
• een verkoper onderweg naar een zakelijke afspraak
• een werknemer die in opdracht van de werkgever materiaal vervoert
• een medewerker die tijdens werktijd naar een andere vestiging rijdt

De concrete omstandigheden bepalen of de rit voldoende met het werk samenhangt.

Is woon-werkverkeer ook een arbeidsongeval?

In de regel niet. Zowel het Arboportaal als de Nederlandse Arbeidsinspectie maakt duidelijk dat een ongeval tijdens gewoon verkeer van huis naar het werk of van het werk naar huis doorgaans niet onder de definitie van een arbeidsongeval valt.

Rijdt u 's morgens vanuit huis rechtstreeks naar uw vaste werkplek en krijgt u onderweg een aanrijding, dan is dat in beginsel iets anders dan een rit van kantoor naar een klant terwijl u al aan het werk bent. Die tweede rit heeft een directe functionele relatie met uw werkzaamheden. Wat er geldt bij een ongeval in het woon-werkverkeer wordt apart toegelicht.

Wat als u onderweg naar huis nog een opdracht uitvoert?

Dan wordt de situatie minder eenvoudig. Rijdt u normaal na het werk rechtstreeks naar huis, maar vraagt uw werkgever u onderweg eerst documenten af te geven bij een klant, dan kan het zakelijke karakter van die rit relevant worden. Ook een combinatie van privé- en zakelijke doeleinden kan juridische vragen oproepen.

Gebruik daarom geen simpele regel als “ieder ongeval tussen huis en werk is privé”. De feitelijke reden voor de rit moet worden bekeken.

Wie is aansprakelijk bij een verkeersongeval tijdens werk?

Er kunnen meerdere partijen juridisch relevant zijn. In de eerste plaats een andere verkeersdeelnemer: wanneer een automobilist geen voorrang verleent, achterop rijdt, door rood rijdt, verkeerd van rijstrook wisselt of een andere verkeersfout maakt, kan die verkeersdeelnemer aansprakelijk zijn. Zie aansprakelijkheid na een verkeersongeval.

Los daarvan kunnen verplichtingen van de werkgever een rol spelen. Werkgevers hebben een wettelijke zorgplicht voor de veiligheid van werknemers; het Arboportaal verwijst hiervoor naar artikel 7:658 BW. Bij verkeersdeelname tijdens het werk bestaat daarnaast rechtspraak over verplichtingen die uit goed werkgeverschap (artikel 7:611 BW) kunnen voortvloeien.

Is de werkgever altijd aansprakelijk?

Nee. Een verkeersongeval tijdens werktijd betekent niet automatisch dat de werkgever alle schade moet betalen. De juridische beoordeling hangt onder meer af van:

• de omstandigheden waarin de werknemer deelnam aan het verkeer
• de relatie van de rit tot het werk
• de oorzaak van het ongeval
• beschikbare verzekeringen
• eventuele verplichtingen van de werkgever
• de wijze waarop het vervoer was georganiseerd

Werkgeversaansprakelijkheid bij verkeersdeelname is een juridisch specialistisch terrein. “Ongeval tijdens werk = werkgever aansprakelijk” is dus geen juiste vuistregel.

De zorgplicht van de werkgever

Artikel 7:658 BW vormt een belangrijke basis voor werkgeversaansprakelijkheid. Het Arboportaal beschrijft dat de werkgever maatregelen moet nemen om te voorkomen dat werknemers tijdens hun werkzaamheden schade oplopen: er geldt een zorgplicht voor een veilige werkomgeving en veilige arbeidsomstandigheden.

Bij verkeersdeelname heeft de werkgever echter minder directe controle over de openbare weg dan over bijvoorbeeld een machine, een werkplaats, een magazijn of persoonlijke beschermingsmiddelen. Daarom is rond verkeersgevallen aanvullende rechtspraak ontstaan over goed werkgeverschap.

Goed werkgeverschap en een behoorlijke verzekering

De Hoge Raad heeft geoordeeld over situaties waarin werknemers voor hun werkzaamheden aan het verkeer deelnemen en daarbij schade oplopen. Uit die rechtspraak volgt dat een werkgever onder omstandigheden op grond van artikel 7:611 BW gehouden kan zijn voor die werknemers een behoorlijke verzekering te verzorgen.

Dat is juridisch iets anders dan zeggen dat de werkgever het verkeersongeval heeft veroorzaakt. De aansprakelijkheid kan juist samenhangen met het ontbreken van een verzekering die de werkgever redelijkerwijs had behoren te regelen.

Waarom is dat onderscheid belangrijk?

Rijdt een werknemer voor zijn werk naar een klant en raakt hij betrokken bij een verkeersongeval, dan kunnen verschillende vragen naast elkaar bestaan:

• Wie veroorzaakte het verkeersongeval? Mogelijk een andere bestuurder.
• Welke schade wordt door de verzekering van die bestuurder vergoed? Dat hangt af van de aansprakelijkheid.
• Had de werkgever voor bepaalde risico's een verzekering moeten regelen? Dat kan afzonderlijk relevant zijn op grond van goed werkgeverschap.

Eén ongeval kan dus meerdere juridische routes hebben.

Wat als u in een bedrijfsauto rijdt?

Het enkele feit dat de auto eigendom is van de werkgever bepaalt niet automatisch wie aansprakelijk is voor uw letselschade. Wel kunnen verschillende verzekeringen aanwezig zijn, bijvoorbeeld rond het voertuig, aansprakelijkheid, inzittenden, werknemers of zakelijke verkeersrisico's.

Vraag daarom na het ongeval welke verzekeringen van toepassing kunnen zijn. Neem geen genoegen met alleen de mededeling “de bedrijfsauto is verzekerd, dus alles is geregeld”. Welke dekking daadwerkelijk bestaat, hangt af van de polis. Zie ook inzittende en letselschade.

Wat als u uw eigen auto gebruikt voor het werk?

Ook dan kan sprake zijn van een zakelijke rit. Dat u in uw eigen voertuig rijdt, betekent niet automatisch dat het ongeval uitsluitend privé is. De relevante vraag is onder meer: waarom nam u op dat moment deel aan het verkeer? Reed u naar een klant, bracht u materiaal weg, bezocht u namens uw werkgever een locatie of reed u tussen twee werklocaties?

De rechtspraak over goed werkgeverschap en verkeersrisico's is daarom niet beperkt tot bedrijfsauto's.

Wat als u tijdens het werk fietst?

Ook verkeersdeelname per fiets kan werkgerelateerd zijn. Denk aan fietskoeriers, thuiszorgmedewerkers, werknemers die tussen locaties fietsen of medewerkers die namens hun werkgever een boodschap doen. In de rechtspraak zijn ook zaken beoordeeld over werknemers die tijdens het werk op de fiets betrokken raakten bij een ongeval en over de verzekeringsverplichtingen van hun werkgever.

Dat betekent niet dat iedere fietsrit automatisch tot werkgeversaansprakelijkheid leidt. De omstandigheden blijven bepalend.

Wat als u zelf het verkeersongeval veroorzaakt?

Ook dan hoeft de analyse niet automatisch te eindigen. Bij een eenzijdig ongeval of een ongeval zonder andere aansprakelijke verkeersdeelnemer kan bijvoorbeeld nog worden onderzocht welke eigen verzekering dekking biedt, welke verzekering via de werkgever bestaat en of de werkgever een relevante verzekeringsplicht had.

Daarbij bestaan juridische grenzen en uitzonderingen. Het is dus onjuist om te schrijven dat eigen schuld nooit tot vergoeding leidt, maar evenzeer onjuist dat de werkgever altijd betaalt wanneer u zelf schuld heeft.

Wat als u met een collega meerijdt?

Dan kunnen meerdere rollen ontstaan: bestuurder, collega-passagier, werkgever, voertuigverzekeraar en eventuele andere verkeersdeelnemer. Bij letsel van een inzittende moet de positie van de passagier afzonderlijk worden bekeken.

Lees daarvoor passagier gewond bij een auto-ongeval en inzittende en letselschade.

Wat als u beroepschauffeur bent?

Voor vrachtwagenchauffeurs, taxichauffeurs, buschauffeurs, bezorgers en koeriers is verkeersdeelname de kern van de werkzaamheden. Een verkeersongeval tijdens zo'n rit kan duidelijk samenhangen met de uitvoering van de arbeid.

De werkgever blijft verantwoordelijk voor gezonde en veilige arbeidsomstandigheden en moet relevante arbeidsrisico's in kaart brengen. Werkgevers zijn verplicht een passende risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) op te stellen.

Is ieder verkeersongeval tijdens werktijd meldingsplichtig bij de Arbeidsinspectie?

Nee. Niet ieder arbeidsongeval is automatisch meldingsplichtig. De Nederlandse Arbeidsinspectie geeft aan dat werkgevers bepaalde ernstige arbeidsongevallen direct moeten melden. De werkgever houdt daarnaast een registratie bij van gemelde arbeidsongevallen en van ongevallen die leiden tot meer dan drie dagen verzuim.

Bij een ernstig arbeidsongeval moet de werkgever de actuele meldregels van de Nederlandse Arbeidsinspectie controleren; die criteria kunnen wijzigen en betreffen primair werkgeversverplichtingen.

Moet u het ongeval bij uw werkgever melden?

Wanneer het ongeval tijdens uw werkzaamheden plaatsvindt, is het verstandig dit zo snel mogelijk bij uw werkgever te melden. Leg daarbij vast:

• datum, tijd en locatie
• reden van de rit en bestemming
• betrokken voertuigen
• eventuele getuigen
• letsel
• politiegegevens

Maak de melding bij voorkeur schriftelijk of zorg dat daarvan een schriftelijke bevestiging bestaat.

Wat moet u direct na het verkeersongeval doen?

De normale stappen na een verkeersongeval blijven gelden: zorg eerst voor veiligheid, neem letsel serieus en laat klachten medisch beoordelen. Wissel daarna gegevens uit, maak foto's van de voertuigen en de verkeerssituatie, zoek getuigen en vul het schadeformulier zorgvuldig in.

Zie wat te doen na een aanrijding, foto's maken na een aanrijding, getuigen zoeken en schadeformulier invullen. Vermeld bij uw werkgever dat het ongeval tijdens een zakelijke rit gebeurde.

Waarom moet u het doel van de rit vastleggen?

Omdat juist dit kan helpen bepalen of sprake was van verkeersdeelname in verband met het werk. Bewaar bijvoorbeeld:

• agenda-afspraak
• opdracht van de werkgever
• e-mail of appberichten over de rit
• planning en rittenregistratie
• bezoekadres en werkbon
• routegegevens

Dit kan later belangrijk zijn wanneer discussie ontstaat over de vraag of het een zakelijke of privérit was. Zie ook aansprakelijkheid bewijzen.

Welke schade kan ontstaan?

Bij een verkeersongeval tijdens het werk kan dezelfde letselschade ontstaan als bij andere verkeersongevallen: medische kosten, reiskosten, verlies aan inkomen, huishoudelijke hulp, beschadigde persoonlijke spullen, andere kosten en immateriële schade bij lichamelijk of psychisch letsel.

Daarnaast kunnen arbeidsgerelateerde gevolgen ontstaan, zoals langdurige uitval of re-integratie. Voor de berekening verwijzen wij naar letselschadevergoeding en inkomensschade.

Wat gebeurt er met uw loon als u uitvalt?

Arbeidsongeschiktheid en loondoorbetaling vormen een afzonderlijk arbeidsrechtelijk onderwerp. Deze pagina geeft daarom geen volledige uitleg over loon tijdens ziekte, wachtdagen, cao-regelingen, WIA, Ziektewet of re-integratierecht.

Wel is belangrijk dat tijdelijke of langdurige arbeidsuitval als gevolg van het verkeersongeval goed wordt gedocumenteerd; zie arbeidsongeschikt na een verkeersongeval.

Is de bedrijfsarts relevant?

Wanneer lichamelijk of psychisch letsel leidt tot arbeidsverzuim, kan de bedrijfsarts onderdeel worden van het verzuim- en re-integratieproces. Werkgevers zijn verplicht toegang tot een bedrijfsarts te organiseren.

De bedrijfsarts beoordeelt echter niet wie civielrechtelijk aansprakelijk is voor het verkeersongeval. Medische begeleiding en aansprakelijkheid zijn afzonderlijke onderwerpen.

Wat als een andere verkeersdeelnemer aansprakelijk is?

Dan kan de verkeersrechtelijke aansprakelijkheidsroute het eerste logische aanknopingspunt zijn. Rijdt een werknemer namens zijn werkgever naar een klant en wordt hij van achteren aangereden, dan kan de automobilist die het ongeval veroorzaakte aansprakelijk zijn.

Het feit dat het ongeval tijdens het werk gebeurde, neemt die aanspraak niet weg. Daarnaast kan worden bekeken welke werkgever- of werknemersverzekeringen relevant zijn.

Kunt u zowel de tegenpartij als de werkgever aanspreken?

Er kunnen meerdere juridische grondslagen of verzekeringen naast elkaar bestaan. Dat betekent niet dat dezelfde schade dubbel wordt vergoed. De juiste route hangt af van de oorzaak, de aansprakelijke partijen, de dekking, de verzekeringen en het type schade.

Daarom is het verstandig eerst een totaalbeeld van de zaak te maken.

Wat als uw werkgever zegt dat het een privézaak is?

Neem zo'n conclusie niet automatisch over wanneer de rit rechtstreeks verband hield met uw werkzaamheden. Leg vast waarom u onderweg was, wie opdracht gaf, welke bestemming u had, wanneer de rit plaatsvond, of reistijd als werktijd gold en welke kosten de werkgever vergoedde.

Of juridisch sprake is van een werkgerelateerd verkeersongeval hangt af van de concrete omstandigheden.