Ongeval met een huifkar: aansprakelijkheid en letselschade

Wat bedoelen we met een huifkar?

Deze pagina gaat primair over een huifkar of vergelijkbare wagen die door één of meer paarden wordt voortbewogen en waarin personen worden vervoerd.

Denk aan:

• recreatieve huifkartocht
• toeristische rit
• groepsuitje
• bedrijfsuitje
• familiedag
• kinderactiviteit
• vervoer tijdens een evenement
• paard en wagen met overdekte personenwagen

Niet ieder voertuig dat in de praktijk 'huifkar' wordt genoemd heeft juridisch dezelfde status.

Er bestaan bijvoorbeeld ook gemotoriseerde recreatievoertuigen die qua uiterlijk of gebruik op een huifkar lijken.

Let op — stel eerst het voertuigtype vast

Ga bij de aansprakelijkheidsbeoordeling niet uitsluitend af op de naam 'huifkar'. Leg vast hoe de wagen werd voortbewogen, wie eigenaar was, of personen tegen betaling werden vervoerd en welke verzekering(en) van toepassing waren.

Welke huifkarongevallen komen voor?

Een ongeval kan bijvoorbeeld ontstaan doordat:

• het paard schrikt
• het paard op hol slaat
• de huifkar omslaat
• een wiel in de berm raakt
• de combinatie van de weg raakt
• een passagier uit de huifkar valt
• de huifkar tegen een boom of object botst
• een auto tegen de huifkar botst
• de huifkar een fietser of voetganger raakt
• een ander voertuig te dicht passeert
• een paard wordt geraakt
• materiaal of tuigage defect raakt
• de bestuurder de controle verliest
• te veel of verkeerd verdeelde belasting een rol speelt

De oorzaak bepaalt mede welke aansprakelijkheidsregels relevant zijn.

Wie kan aansprakelijk zijn?

Dat hangt volledig af van de omstandigheden.

Mogelijke partijen zijn onder andere:

• bestuurder van de huifkar
• eigenaar of bezitter van het paard
• exploitant van de huifkartocht
• eigenaar van de wagen
• organisator
• werkgever
• bestuurder van een ander voertuig

Soms kunnen meerdere partijen of juridische grondslagen naast elkaar relevant zijn.

Daarom is de vraag 'Wie bestuurde de huifkar?' niet altijd voldoende.

Ook moet worden onderzocht:

• van wie het paard was
• van wie de wagen was
• wie de activiteit exploiteerde
• wie verantwoordelijk was voor onderhoud
• of een andere verkeersdeelnemer het ongeval veroorzaakte

Aansprakelijkheid voor het gedrag van het paard

Bij een paardengetrokken huifkar is artikel 6:179 BW belangrijk.

Dit artikel kent een risicoaansprakelijkheid voor de bezitter van een dier wanneer het dier door zijn eigen energie schade veroorzaakt.

Dat kan bijvoorbeeld relevant zijn wanneer een paard:

• onverwacht schrikt
• plotseling wegspringt
• op hol slaat
• onverwacht van richting verandert

De precieze toepassing hangt af van de omstandigheden.

Niet ieder ongeval waarbij toevallig een paard aanwezig was, is automatisch een aansprakelijkheidszaak op grond van artikel 6:179 BW.

Er moet worden onderzocht welke rol het eigen gedrag van het dier daadwerkelijk speelde.

Wat betekent 'eigen energie' van het paard?

Het onderscheid is belangrijk.

Stel dat de koetsier bewust naar links stuurt en daardoor tegen een object rijdt. Dan is dat iets anders dan een paard dat plotseling zelfstandig uitbreekt en de wagen meesleurt.

Bij de beoordeling moet daarom worden vastgesteld:

• wat deed het paard
• wat deed de bestuurder
• was het gedrag van het paard onverwacht
• volgde het paard een commando
• verloor de bestuurder de controle
• welke gebeurtenis veroorzaakte uiteindelijk het letsel?

Maak hiervan geen automatische juridische conclusie.

Huifkar slaat om

Een omgeslagen huifkar kan meerdere gewonden tegelijk veroorzaken.

Passagiers kunnen:

• tegen elkaar vallen
• uit de wagen worden geslingerd
• onder onderdelen terechtkomen
• hoofd- of nekletsel oplopen
• armen of benen verwonden

Bij aansprakelijkheid moet de oorzaak van het omslaan worden onderzocht.

Denk aan:

• snelheid
• scherpe bocht
• berm
• wegdek
• gewichtsverdeling
• aantal passagiers
• technisch defect
• gedrag van het paard
• reactie van de bestuurder

Voorbeeld: huifkar raakt berm en kantelt

Een huifkar met een groep passagiers rijdt over een smalle buitenweg. Een wiel komt in de zachte berm terecht en de wagen kantelt.

Verschillende passagiers raken gewond.

Dan is niet voldoende om alleen vast te stellen dat de wagen is omgeslagen. Er moet bijvoorbeeld worden onderzocht waarom de wagen in de berm terechtkwam, hoe snel werd gereden, of een ander voertuig ruimte afdwong en of de technische staat van de huifkar een rol speelde.

Paard schrikt en slaat op hol

Dit is een kenmerkend scenario bij een paardengetrokken huifkar.

Een paard kan bijvoorbeeld reageren op:

• harde geluiden
• passerend verkeer
• claxon
• motor
• onverwachte beweging
• ander dier
• object langs de weg

Wanneer het paard vervolgens zelfstandig reageert en de huifkar meesleurt, kan het eigen gedrag van het dier juridisch belangrijk zijn.

Daarnaast moet worden onderzocht of iemand anders de gevaarlijke situatie veroorzaakte.

Voorbeeld: paard schrikt van passerend voertuig

Een voertuig passeert een huifkar. Het paard schrikt, maakt een onverwachte beweging en de bestuurder verliest de controle. De huifkar raakt een obstakel en een passagier loopt letsel op.

Dan kunnen verschillende vragen spelen:

• was het passeren verantwoord
• was snelheid of afstand van het andere voertuig relevant
• was de reactie van het paard doorslaggevend
• kon de koetsier redelijkerwijs ingrijpen
• welke partij of partijen zijn juridisch verantwoordelijk?

De enkele constatering dat 'het paard schrok' bepaalt dus niet automatisch wie de schade moet betalen.

Auto botst met huifkar

Een huifkar kan op de openbare weg in botsing komen met gemotoriseerd verkeer.

Bijvoorbeeld doordat een auto:

• achterop rijdt
• tijdens inhalen de huifkar raakt
• onvoldoende afstand houdt
• bij een kruising botst
• de combinatie over het hoofd ziet

Dan kunnen gewone verkeersregels en de gedragingen van beide bestuurders belangrijk zijn.

Relevant zijn bijvoorbeeld:

• snelheid
• zicht
• verlichting
• positie op de weg
• inhalen
• voorrang
• afstand
• verkeerssituatie

Auto rijdt achterop huifkar

Een huifkar rijdt doorgaans aanzienlijk langzamer dan een auto.

Een achteropkomende bestuurder moet daarmee rekening houden.

Toch moet ook bij een achteropaanrijding de volledige situatie worden bekeken.

Bijvoorbeeld:

• was de huifkar voldoende zichtbaar
• was het donker
• welke verlichting of markering was aanwezig
• hoe snel reed de auto
• hoeveel zicht had de bestuurder
• veranderde de huifkar plotseling van richting?

Een achteropaanrijding is belangrijk bewijs over de toedracht, maar gebruik geen automatische aansprakelijkheidspercentages.

Ongeval tijdens het inhalen

Het inhalen van een huifkar vraagt ruimte.

De combinatie bestaat niet alleen uit een wagen, maar ook uit één of meer paarden.

Een automobilist of motorrijder moet daarmee rekening houden.

Bij een ongeval kunnen onder andere relevant zijn:

• snelheid
• zijdelingse afstand
• tegemoetkomend verkeer
• breedte van de weg
• reactie van het paard
• moment van inhalen

Ook een inhaalmanoeuvre waarbij geen direct contact plaatsvindt kan een ongeval veroorzaken wanneer het paard daardoor schrikt.

Huifkar raakt fietser of voetganger

Ook andere kwetsbare verkeersdeelnemers kunnen bij een huifkarongeval betrokken raken.

Een fietser kan bijvoorbeeld tijdens het passeren worden geraakt door:

• paard
• wagen
• wiel
• uitstekend onderdeel

Een voetganger kan worden geraakt wanneer een paard onverwacht beweegt of de wagen van richting verandert.

De aansprakelijkheid moet vervolgens worden beoordeeld aan de hand van de specifieke oorzaak.

Pas artikel 185 WVW niet automatisch toe alsof de paardengetrokken huifkar een gewone personenauto is.

Passagier gewond in een huifkar

Een passagier kan geen enkele invloed hebben gehad op het ontstaan van het ongeval.

Dat betekent echter niet dat zonder verdere beoordeling automatisch vaststaat welke partij of verzekeraar de schade moet vergoeden.

Onderzocht moet worden:

• wie de tocht organiseerde
• wie de huifkar exploiteerde
• wie het paard bezat
• wie bestuurder was
• waardoor het ongeval ontstond
• welke verzekeringen van toepassing zijn

Voor het slachtoffer is vooral belangrijk dat niet alleen naar de bestuurder wordt gekeken.

Betaalde huifkartocht

Bij een commerciële huifkartocht kunnen aanvullende juridische verhoudingen bestaan.

De passagier heeft bijvoorbeeld betaald voor deelname aan een recreatieve activiteit.

Dan kunnen naast verkeers- en dierenaansprakelijkheid vragen spelen over:

• overeenkomst
• zorgplicht
• organisatie
• veiligheid
• instructies
• verzekering

Maak daarvan geen automatische conclusie dat de organisator altijd aansprakelijk is.

De oorzaak van het ongeval en de juridische verhouding moeten afzonderlijk worden onderzocht.

Groepsuitje of bedrijfsuitje

Huifkartochten worden regelmatig georganiseerd als:

• bedrijfsuitje
• familiedag
• schoolactiviteit
• verenigingsactiviteit
• toeristische excursie

Daardoor kunnen meerdere organisaties betrokken zijn.

De partij die het uitje boekte is niet noodzakelijk dezelfde partij die verantwoordelijk is voor:

• paard
• wagen
• bestuurder
• onderhoud
• uitvoering

Breng daarom de contractuele en feitelijke rollen afzonderlijk in kaart.

Ongeval door technisch defect

Niet ieder huifkarongeval wordt veroorzaakt door een verkeersfout of het gedrag van het paard.

Een technisch probleem kan bijvoorbeeld betrekking hebben op:

• wiel
• as
• rem
• koppeling
• tuigage
• constructie
• bevestiging

Bij ernstig letsel kan het belangrijk zijn dat de huifkar en defecte onderdelen niet worden gerepareerd of weggegooid voordat voldoende bewijs is veiliggesteld.

Mogelijk is technisch onderzoek nodig.

Tuigage breekt of raakt los

De verbinding tussen paard en wagen is essentieel voor de bestuurbaarheid van de combinatie.

Wanneer tuigage breekt of losraakt, moet onder andere worden onderzocht:

• welk onderdeel faalde
• hoe oud het was
• hoe het was onderhouden
• wanneer het voor het laatst is gecontroleerd
• of het correct was aangebracht

De aansprakelijkheid kan dan anders liggen dan wanneer een gezond paard onverwacht op hol slaat.

Ongeval door slecht wegdek

Een kuil, verzakte berm, gladheid of ander probleem met de weg kan bijdragen aan een huifkarongeval.

Dan kan naast de positie van bestuurder, exploitant of eigenaar mogelijk ook de toestand van de weg relevant zijn.

Dat betekent niet dat de wegbeheerder automatisch aansprakelijk is.

Er moet onder andere worden onderzocht:

• wat het gebrek was
• hoe ernstig het was
• hoe zichtbaar het was
• hoelang het bestond
• welke maatregelen waren genomen
• hoe de huifkar werd bestuurd

Geen botsing nodig

Letselschade kan ook ontstaan zonder botsing met een ander voertuig.

Een auto passeert bijvoorbeeld op korte afstand, het paard schrikt en een passagier valt uit de huifkar.

Of de bestuurder moet uitwijken en de wagen kantelt.

Dan kan bewijs van de oorzaak extra belangrijk zijn omdat fysieke contactschade tussen de voertuigen ontbreekt.

Denk aan:

• getuigen
• dashcam
• camerabeelden
• foto's
• kenteken van het andere voertuig

Wat als het andere voertuig doorrijdt?

Probeer indien mogelijk vast te leggen:

• kenteken
• merk
• kleur
• rijrichting
• getuigen
• dashcambeelden
• camerabeelden

Bij onbekende of onverzekerde motorvoertuigen kan onder voorwaarden het Waarborgfonds Motorverkeer relevant zijn.

Dat geldt niet automatisch bij ieder huifkarongeval. Eerst moet worden vastgesteld of de wettelijke voorwaarden voor een beroep op het Waarborgfonds zijn vervuld.

Welk bewijs is belangrijk?

Leg na een ernstig huifkarongeval indien mogelijk vast:

• plaats van het ongeval
• huifkar
• paard of paarden
• tuigage
• wielen
• schade
• wegdek
• berm
• verkeersborden
• andere betrokken voertuigen
• kentekens
• bestuurder
• exploitant
• getuigen
• foto's en video's
• politiegegevens

Fotografeer niet alleen de beschadigde huifkar. Leg indien veilig mogelijk ook paard, tuigage, wagen, wielen, zitplaatsen en de omgeving vast. Bij de aansprakelijkheidsbeoordeling kan juist belangrijk zijn of het ongeval ontstond door het gedrag van het dier, de bediening van de combinatie, een technisch probleem of een externe verkeerssituatie.

Letsel na een huifkarongeval

Mogelijk letsel is bijvoorbeeld:

• kneuzingen
• botbreuken
• hoofdletsel
• hersenletsel
• nek- en rugletsel
• schouderletsel
• arm- en beenletsel
• snijwonden
• psychische klachten

Deze opsomming is niet bedoeld om zelf een diagnose te stellen.

De aard van het ongeval zegt niet automatisch welk letsel iemand heeft.

Medische veiligheid vóór schadeclaim

Medische zorg staat vóór de juridische claim.

Bij acute of zorgwekkende klachten moet passende medische hulp niet worden uitgesteld omdat nog onduidelijk is:

• wie aansprakelijk is
• welke verzekeraar moet betalen
• of artikel 6:179 BW van toepassing is

De juridische beoordeling kan daarna plaatsvinden.

Psychische gevolgen

Een ongeval waarbij een huifkar omslaat of paarden op hol slaan kan ingrijpend zijn.

Slachtoffers kunnen bijvoorbeeld:

• bang worden voor paarden
• spanning ervaren in het verkeer
• slecht slapen
• terugkerende herinneringen hebben

Daarmee kan niet zelfstandig worden vastgesteld dat sprake is van PTSS of een andere psychische diagnose.

Bij ernstige of aanhoudende klachten is passende professionele beoordeling belangrijk.

Medische en juridische causaliteit

Ook hier moeten twee vragen worden onderscheiden.

**Medisch:** Welke klachten, beperkingen en medische bevindingen bestaan?

**Juridisch:** Welke schade kan juridisch in voldoende verband met het huifkarongeval worden gebracht?

Een jurist stelt geen medische diagnose.

Ook hoeft niet automatisch een volledig medisch verleden te worden verstrekt. Medische informatie moet relevant, noodzakelijk en proportioneel zijn voor de beoordeling van de claim.

Welke letselschade kan worden vergoed?

Wanneer aansprakelijkheid bestaat, kunnen afhankelijk van de omstandigheden onder andere aan de orde komen:

• medische kosten die niet elders worden vergoed
• reiskosten
• beschadigde kleding en spullen
• verlies van inkomen
• verlies van arbeidsvermogen
• huishoudelijke hulp
• persoonlijke hulp
• studievertraging
• hulpmiddelen
• toekomstige schade
• smartengeld

Iedere schadepost moet voldoende verband houden met het ongeval en worden onderbouwd.

Smartengeld

Bij lichamelijk of psychisch letsel kan onder omstandigheden recht bestaan op smartengeld.

Er bestaat geen standaardbedrag voor een huifkarongeval.

Relevant kunnen zijn:

• aard en ernst van het letsel
• herstelduur
• operaties
• blijvende beperkingen
• pijn
• psychische gevolgen
• invloed op dagelijks leven
• vergelijkbare gevallen

Voorschot

Bij ernstig letsel kan een schadezaak langere tijd duren.

Wanneer aansprakelijkheid voldoende duidelijk is, kan een voorschot op de schadevergoeding worden gevraagd.

Denk bijvoorbeeld aan:

• inkomstenverlies
• huishoudelijke hulp
• reiskosten
• andere noodzakelijke uitgaven

Een voorschot is een vooruitbetaling op de uiteindelijke schadevergoeding.

Eigen schuld of eigen gedrag

Ook gedrag van een slachtoffer kan in bepaalde omstandigheden relevant zijn voor de omvang van een schadevergoeding.

Daarbij moet zorgvuldig onderscheid worden gemaakt tussen:

• oorzaak van het ongeval
• gedrag van het slachtoffer
• ernst van de gevolgen
• eventuele aanvaarding van normale risico's

De enkele omstandigheid dat iemand vrijwillig deelnam aan een huifkartocht betekent niet automatisch dat alle risico's en letselschade voor eigen rekening komen.

Algemene voorwaarden of aansprakelijkheidsuitsluiting

Bij commerciële activiteiten kunnen algemene voorwaarden worden gebruikt.

Daaruit volgt niet automatisch dat een gewonde deelnemer geen schadevergoeding kan krijgen.

De geldigheid en werking van een eventuele aansprakelijkheidsbeperking hangen af van de concrete omstandigheden en toepasselijke wettelijke regels.

Laat een afwijzing daarom inhoudelijk beoordelen wanneer aanzienlijk letsel is ontstaan.

Kind gewond tijdens huifkartocht

Kinderen nemen regelmatig deel aan recreatieve huifkartochten.

Bij een ongeval moet medische veiligheid vooropstaan.

Bij ernstiger kinderletsel kunnen toekomstige gevolgen pas veel later duidelijk worden.

Denk aan:

• ontwikkeling
• onderwijs
• toekomstige hulp
• arbeidsmogelijkheden

Wees daarom voorzichtig met een definitieve schaderegeling wanneer de medische toekomst nog onzeker is.

Dodelijk huifkarongeval

Een ernstig ongeval kan fataal aflopen.

Voor nabestaanden kunnen afhankelijk van de omstandigheden verschillende schadeposten relevant zijn, zoals:

• uitvaartkosten
• verlies van levensonderhoud
• affectieschade
• andere wettelijk vergoedbare schade

Welke aanspraken bestaan moet afzonderlijk worden beoordeeld.

Ondersteuning van nabestaanden staat in de acute periode voorop.

Veelgemaakte fouten na een huifkarongeval

Probeer onder andere te voorkomen:

• alleen de wagen fotograferen en niet het paard en tuig
• niet vaststellen wie eigenaar van het paard is
• bestuurder en eigenaar automatisch als dezelfde persoon behandelen
• organisator en exploitant automatisch als dezelfde partij behandelen
• aannemen dat de eigenaar van het paard altijd aansprakelijk is
• aannemen dat een geschrokken paard altijd automatisch tot aansprakelijkheid leidt
• geen gegevens van andere voertuigen verzamelen
• technisch defect materiaal direct laten repareren of weggooien
• geen getuigen vastleggen
• medische klachten niet laten beoordelen
• vrijwillige deelname verwarren met automatisch afstand doen van schadevergoeding

Aansprakelijkheid stap voor stap beoordelen

Bij een huifkarongeval kunnen onder andere deze vragen worden onderzocht:

• Om welk type huifkar ging het?
• Werd de huifkar door paarden of mechanisch voortbewogen?
• Wie bestuurde de combinatie?
• Wie was bezitter/eigenaar van het paard?
• Wie was eigenaar of exploitant van de wagen?
• Wat deed het paard direct vóór het ongeval?
• Speelde een verkeersfout van iemand anders een rol?
• Was sprake van een technisch defect of probleem met weg/berm?
• Welke verzekeringen zijn van toepassing?
• Welk letsel en welke schade zijn ontstaan?

Pas daarna kan zorgvuldig worden beoordeeld wie voor de schade kan worden aangesproken.

Bezitter, eigenaar, exploitant en organisator niet automatisch gelijk

Gebruik 'eigenaar van het paard' en 'bezitter van het dier' juridisch niet automatisch als synoniemen. Controleer bij een concrete aansprakelijkheidsbeoordeling welke hoedanigheid juridisch relevant is.

Pas artikel 185 WVW niet automatisch op een paardengetrokken huifkar toe alsof deze een motorrijtuig is.

Wanneer een gemotoriseerd voertuig bij het ongeval betrokken is, beoordeel afzonderlijk welke aansprakelijkheidsregels op die verhouding van toepassing zijn.

Letselschade na een ongeval met een huifkar?

Bent u als passagier of andere verkeersdeelnemer gewond geraakt bij een ongeval met een huifkar? Dan kan het zinvol zijn om de oorzaak, betrokken partijen, verzekeringen en mogelijke aansprakelijkheidsgrondslagen gestructureerd in kaart te brengen.

Via de claimscan kunt u uw situatie nader bekijken.

Heeft u medische klachten, dan staat passende medische zorg voorop. De claimscan vervangt geen medische beoordeling.