Ongeval met een koets: aansprakelijkheid en letselschade

Wat verstaan we onder een koets?

Deze pagina gaat over een door één of meer paarden getrokken koets die wordt gebruikt voor vervoer van personen.

Dat kan bijvoorbeeld zijn:

• recreatieve koetsrit
• toeristische rondrit
• trouwkoets
• ceremonieel vervoer
• evenement
• privérit
• bedrijfsmatig personenvervoer
• menwedstrijd of demonstratie

Een koets is niet automatisch hetzelfde als een huifkar. Bij een huifkar ligt de nadruk vaak op groeps- en recreatievervoer in een grotere wagen. Een koets kan kleiner, sneller en anders ingericht zijn en wordt regelmatig gebruikt voor individueel of ceremonieel personenvervoer.

De juridische kern blijft echter hetzelfde: eerst moet worden vastgesteld waardoor het ongeval ontstond en welke partijen verantwoordelijk waren.

Welke koetsongevallen komen voor?

Denk bijvoorbeeld aan:

• paard schrikt
• paard slaat op hol
• koets kantelt
• wiel breekt
• as breekt
• tuigage raakt los
• menner verliest controle
• auto botst met koets
• voertuig passeert te dicht
• koets rijdt tegen fietser of voetganger
• passagier valt uit koets
• paard botst met voertuig
• combinatie raakt van de weg
• ongeval door kuil of zachte berm
• aanrijding tijdens evenement of optocht

Voor aansprakelijkheid is het precieze scenario bepalend.

Wie kan aansprakelijk zijn?

Afhankelijk van het ongeval kunnen meerdere partijen relevant zijn.

Denk bijvoorbeeld aan:

• menner of koetsier
• bezitter van het paard
• eigenaar van de koets
• exploitant van een koetsbedrijf
• organisator van een evenement
• onderhoudspartij
• bestuurder van een ander voertuig

Soms kunnen meerdere aansprakelijkheidsgrondslagen naast elkaar bestaan.

Het is daarom belangrijk onderscheid te maken tussen wie bestuurde, wie het paard bezat, wie de koets exploiteerde, en wie het ongeval feitelijk veroorzaakte.

Aansprakelijkheid voor gedrag van het paard

Artikel 6:179 BW kent een risicoaansprakelijkheid voor de bezitter van een dier voor schade die door het dier wordt aangericht.

Het gaat daarbij niet simpelweg om ieder ongeval waarbij een paard aanwezig is.

Van belang is onder andere of de schade voortkomt uit het eigen, zelfstandige gedrag van het dier. Rechtspraak over paarden benadrukt dat onberekenbaar gedrag en de eigen energie van het paard daarbij centraal kunnen staan.

Denk bijvoorbeeld aan een paard dat:

• onverwacht wegspringt
• op hol slaat
• plotseling van richting verandert
• schopt
• steigert

Wanneer is artikel 6:179 BW niet automatisch van toepassing?

Stel dat de koetsier bewust naar links stuurt en daardoor tegen een stilstaand voertuig rijdt.

Dan is het ongeval niet zonder meer veroorzaakt door zelfstandig gedrag van het paard.

Er moet dus steeds worden vastgesteld:

• handelde het dier uit eigen beweging
• volgde het een commando
• wat deed de menner
• kon de menner ingrijpen
• welke gebeurtenis veroorzaakte uiteindelijk de schade

Artikel 6:179 BW moet daarom niet als standaardetiket op ieder koetsongeval worden geplakt.

Paard slaat op hol

Een op hol geslagen paard kan een koets moeilijk beheersbaar maken.

Dat kan leiden tot:

• botsing met voertuig
• botsing met boom of gebouw
• kantelen
• passagiers die uit de koets vallen
• botsing met voetgangers

Voorbeeld: paard schrikt van verkeer

Een koets rijdt over een openbare weg. Een motorrijder passeert en het paard schrikt van geluid en beweging. Het dier versnelt plotseling, de koetsier verliest de controle en de koets raakt een boom.

Dan kunnen meerdere oorzaken relevant zijn:

• het eigen gedrag van het paard
• afstand en snelheid van de motorrijder
• handelingen van de koetsier
• geschiktheid van het paard voor verkeer
• overige omstandigheden

Er hoeft dus niet automatisch één aansprakelijke partij te zijn.

Koets kantelt

Een koets kan kantelen door bijvoorbeeld:

• te hoge snelheid in een bocht
• zachte berm
• oneffen wegdek
• onverwachte beweging van het paard
• verkeerd verdeelde belasting
• technisch defect

Voorbeeld: wiel raakt berm

Een koets met passagiers rijdt over een smalle weg. Een tegenligger passeert dicht langs de combinatie. De koets wijkt naar rechts uit, een wiel zakt weg in de berm en de koets kantelt.

Dan moet worden onderzocht:

• hoeveel ruimte de tegenligger gaf
• of uitwijken noodzakelijk was
• hoe de berm eraan toe was
• snelheid
• rijpositie van de koets
• eventuele technische factoren

Het enkele feit dat de koets kantelde bepaalt de aansprakelijkheid niet.

Passagier gewond in een koets

Een passagier heeft meestal geen directe invloed op het besturen van paard en koets.

Dat betekent echter niet automatisch dat één specifieke partij volledig aansprakelijk is.

Er moet worden onderzocht:

• wie de rit organiseerde
• wie het paard bezat
• wie de koets bestuurde
• wie de koets exploiteerde
• waardoor het ongeval ontstond
• welke verzekering van toepassing is

Bij een commerciële rit kunnen daarnaast contractuele verplichtingen en een zorgplicht van de exploitant een rol spelen.

Commerciële koetsrit

Een koets kan tegen betaling worden ingezet voor bijvoorbeeld:

• bruiloften
• toeristische rondritten
• evenementen
• feesten
• excursies

Dan kan de organisator of exploitant verplichtingen hebben rond:

• veilige uitvoering
• geschikte paarden
• deskundige bestuurder
• deugdelijk materiaal
• instructies
• onderhoud

Dat betekent niet dat de exploitant automatisch aansprakelijk is na ieder incident.

De concrete tekortkoming en oorzaak moeten worden vastgesteld.

Trouwkoets of ceremonieel vervoer

Bij trouw- en ceremonieel vervoer bevindt de koets zich soms in druk verkeer of tussen publiek.

Daar kunnen extra risico's bestaan:

• mensen dicht langs de route
• fotografen
• geluid
• muziek
• verkeersdrukte
• onverwachte bewegingen

Bij een ongeval kan daarom ook de organisatie van de route of begeleiding relevant zijn.

Auto botst met koets

Een koets kan op de openbare weg met gemotoriseerd verkeer in botsing komen.

Bijvoorbeeld doordat:

• auto achterop rijdt
• automobilist onveilig inhaalt
• koets afslaat
• voertuig onvoldoende afstand houdt
• voorrangsfout ontstaat

Dan moeten de gewone verkeersgedragingen van betrokken partijen worden onderzocht.

Relevante omstandigheden kunnen zijn:

• snelheid
• zicht
• verlichting
• afstand
• rijpositie
• richtingverandering
• verkeersborden
• getuigen

Auto rijdt achterop koets

Een koets rijdt doorgaans langzamer dan regulier gemotoriseerd verkeer.

Een achteropkomende bestuurder moet daarop anticiperen.

Toch kan ook de zichtbaarheid van de koets relevant zijn.

Bijvoorbeeld:

• tijdstip
• duisternis
• verlichting
• reflectie
• wegverloop
• plotselinge vertraging of manoeuvre

Een achteropbotsing wijst dus vaak sterk in een bepaalde richting, maar is geen reden om andere relevante omstandigheden te negeren.

Inhalen van een koets

Bij het inhalen moet rekening worden gehouden met:

• breedte van paard én wagen
• mogelijke reactie van het paard
• beschikbare afstand
• tegemoetkomend verkeer
• snelheid

Een voertuig dat met hoge snelheid of op zeer korte afstand passeert kan bovendien een paard laten schrikken.

Een ongeval kan daardoor ook ontstaan zonder fysiek contact tussen het voertuig en de koets.

Geen botsing met ander voertuig nodig

Stel dat een vrachtwagen de koets op korte afstand passeert.

Het paard schrikt, de koets wijkt uit en kantelt.

De vrachtwagen raakt de koets niet.

Toch kan worden onderzocht of het rijgedrag van de vrachtwagen voldoende causaal verband had met het ongeval.

Dan zijn bewijs en getuigen extra belangrijk.

Fietser aangereden door koets

Een fietser kan bijvoorbeeld worden geraakt door:

• paard
• wiel
• zijkant van de koets
• uitstekend onderdeel

De aansprakelijkheid hangt af van onder andere:

• positie van fietser en koets
• passeerruimte
• snelheid
• gedrag van het paard
• manoeuvres van de bestuurder

Pas niet automatisch dezelfde aansprakelijkheidsregels toe als bij een botsing tussen een fietser en een gewone auto.

De juridische kwalificatie van een paardengetrokken koets is anders dan die van een regulier motorrijtuig.

Voetganger en koets

Ook voetgangers kunnen bij een koetsongeluk betrokken raken.

Dat kan bijvoorbeeld gebeuren:

• tijdens optocht
• bij evenement
• tijdens in- of uitstappen
• wanneer het paard onverwacht beweegt
• in een druk stadscentrum

Bij aansprakelijkheid kan het gedrag van paard, menner, organisator en voetganger worden onderzocht.

Technisch defect aan koets

Een ongeval kan ook ontstaan door een defect.

Denk aan:

• wielbreuk
• asbreuk
• remprobleem
• gebroken koppeling
• constructiefout
• gebrekkig onderhoud

Bij een vermoeden van technisch falen is het verstandig relevante onderdelen niet direct te laten repareren of verwijderen voordat bewijs is veiliggesteld.

Technisch onderzoek kan nodig zijn.

Tuigage raakt los of breekt

De tuigage verbindt het paard met de koets en is essentieel voor de bestuurbaarheid.

Bij een defect moet worden onderzocht:

• welk onderdeel faalde
• ouderdom
• onderhoud
• montage
• inspecties
• passend gebruik

Een ongeval door gebrekkige tuigage kan juridisch anders worden beoordeeld dan een ongeval door zelfstandig gedrag van het paard.

Koetsier of menner maakt fout

Een koetsier kan ook zelf een fout maken.

Bijvoorbeeld:

• te snel rijden
• onvoldoende opletten
• te scherp sturen
• verkeerde inschatting
• controle verliezen door onjuist handelen

Dan kan gewone schuldaansprakelijkheid relevant zijn.

De aanwezigheid van een paard betekent niet dat iedere zaak automatisch via dierenaansprakelijkheid wordt beoordeeld.

Ervaring van koetsier

Bij commerciële of georganiseerde ritten kan ook de ervaring van de bestuurder relevant zijn.

Bijvoorbeeld:

• opleiding
• ervaring met het paard
• ervaring in verkeer
• kennis van de route
• omstandigheden van de rit

Een gebrek aan ervaring leidt niet automatisch tot aansprakelijkheid, maar kan onderdeel zijn van de beoordeling van de zorgvuldigheid.

Geschiktheid van het paard

Bij bedrijfsmatige koetsritten kan worden onderzocht of het gebruikte paard geschikt was voor de omstandigheden.

Bijvoorbeeld:

• ervaring met verkeer
• bekendheid met drukte
• reactie op geluid
• lichamelijke conditie
• eerdere incidenten

Een onverwachte reactie van een dier blijft mogelijk, maar bekende problemen kunnen relevant zijn voor de zorgplicht van een professionele exploitant.

Ongeval door slecht wegdek

Een koets kan extra gevoelig zijn voor:

• kuilen
• verzakkingen
• zachte berm
• losliggende stenen
• gladheid

Wanneer wegconditie een belangrijke rol speelt, kan ook worden onderzocht of de wegbeheerder juridisch relevant is.

Daarvoor moet onder andere duidelijk worden:

• wat het gebrek was
• hoe gevaarlijk het was
• hoe lang het bestond
• of het bekend was
• welke maatregelen redelijkerwijs konden worden verwacht

De wegbeheerder is niet automatisch aansprakelijk zodra een koets door een kuil rijdt.

Evenement of optocht

Een koets kan onderdeel zijn van:

• parade
• intocht
• historische optocht
• evenement
• festival

Dan kunnen aanvullende organisatorische vragen spelen:

• route
• verkeersafzetting
• begeleiding
• publiek
• veiligheidsmaatregelen

De organisator hoeft niet automatisch aansprakelijk te zijn, maar kan afhankelijk van zijn rol wel relevant worden.

Wie moet worden aangesproken?

Na een koetsongeval moet worden vastgesteld welke juridische partij of partijen relevant zijn.

Dat kunnen bijvoorbeeld zijn:

• bezitter van het paard
• koetsier
• exploitant
• eigenaar van de koets
• organisator
• andere verkeersdeelnemer
• verzekeraar

Dezelfde persoon kan meerdere rollen vervullen, maar dat hoeft niet.

Leg die rollen daarom afzonderlijk vast.

Welke verzekering speelt?

Dat verschilt sterk per situatie.

Denk aan:

• aansprakelijkheidsverzekering particulier
• bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering
• verzekering voor paarden
• verzekering van koetsbedrijf
• WAM-verzekering van een betrokken motorvoertuig

Ga niet automatisch uit van één specifieke verzekering.

Eerst moet worden vastgesteld wie juridisch aansprakelijk is en welke dekking daarbij hoort.

Bewijs na een koetsongeval

Leg indien mogelijk vast:

• paard of paarden
• volledige koets
• tuigage
• schade
• wielen en assen
• plaats ongeval
• berm en wegdek
• andere voertuigen
• kentekens
• koetsier
• exploitant
• getuigen
• foto's
• video
• politiegegevens

Camerabeelden en dashcams

Een koetsongeval op de openbare weg kan zijn vastgelegd door:

• dashcams
• deurbelcamera's
• bedrijven
• evenementcamera's
• verkeerscamera's

Leg daarom zo snel mogelijk vast:

• datum
• tijd
• exacte locatie
• rijrichting
• relevante voertuigen

Beelden worden niet altijd lang bewaard.

Letsel na een koetsongeval

Een koetsongeval kan bijvoorbeeld leiden tot:

• kneuzingen
• botbreuken
• hoofdletsel
• nek- en rugletsel
• schouderletsel
• arm- of beenletsel
• inwendig letsel
• psychische klachten

Deze opsomming is geen hulpmiddel voor zelfdiagnose.

Laat medische klachten beoordelen wanneer dat nodig is.

Psychische gevolgen

Een ongeval met een op hol geslagen paard of kantelende koets kan ingrijpend zijn.

Mogelijke gevolgen zijn:

• angst voor paarden
• angst in verkeer
• slaapproblemen
• terugkerende herinneringen
• schrikreacties

Daarmee kan niet zelfstandig een diagnose worden gesteld.

Bij ernstige of aanhoudende klachten is professionele medische of psychologische beoordeling passend.

Medische zorg vóór letselschadeclaim

De medische situatie heeft voorrang.

Wacht bij noodzakelijke zorg niet totdat duidelijk is:

• wie juridisch aansprakelijk is
• welke verzekering van toepassing is
• of artikel 6:179 BW geldt

De schadeclaim kan daarna worden opgebouwd.

Medische en juridische causaliteit

Bij letselschade spelen twee verschillende vragen.

**Medisch:** Welke klachten, beperkingen en medische bevindingen bestaan?

**Juridisch:** Welke schade staat in voldoende verband met het koetsongeval?

Een jurist stelt geen diagnose.

Ook medische informatie moet alleen worden gebruikt voor zover die relevant, noodzakelijk en proportioneel is.

Welke letselschade kan worden vergoed?

Bij aansprakelijkheid kunnen onder andere relevant zijn:

• medische kosten die niet elders worden vergoed
• reiskosten
• beschadigde kleding
• inkomstenverlies
• verlies van arbeidsvermogen
• huishoudelijke hulp
• persoonlijke hulp
• studievertraging
• hulpmiddelen
• toekomstige schade
• smartengeld

Iedere schadepost moet voldoende worden onderbouwd.

Smartengeld

Bij lichamelijk of psychisch letsel kan onder omstandigheden smartengeld worden vergoed.

Er bestaat geen standaardbedrag voor een koetsongeval.

Relevant kunnen zijn:

• aard van het letsel
• ernst
• herstelduur
• behandelingen
• blijvende beperkingen
• psychische gevolgen
• invloed op dagelijks leven
• vergelijkbare gevallen

Voorschot

Wanneer aansprakelijkheid voldoende duidelijk is, kan bij lopende schade een voorschot worden gevraagd.

Bijvoorbeeld voor:

• inkomstenverlies
• huishoudelijke hulp
• vervoer
• noodzakelijke kosten

Een voorschot wordt later meegenomen in de definitieve schadeafwikkeling.

Eigen schuld

Ook gedrag van het slachtoffer kan onder omstandigheden relevant zijn.

Dat moet echter concreet worden onderbouwd.

Vrijwillig in een koets stappen betekent niet automatisch dat iemand alle mogelijke risico's van slecht onderhoud, onzorgvuldig bestuur of ondeugdelijke organisatie accepteert.

De uiteindelijke schadeverdeling hangt af van de concrete bijdrage van gedragingen aan de schade.

Algemene voorwaarden

Een commerciële koetsvervoerder kan algemene voorwaarden hanteren.

Een bepaling over eigen risico of beperking van aansprakelijkheid betekent niet automatisch dat geen claim mogelijk is.

Er moet worden onderzocht:

• wat de bepaling inhoudt
• of deze geldig van toepassing is
• wat het ongeval veroorzaakte
• welke wettelijke regels gelden

Maak daarom geen automatische conclusie op basis van alleen de voorwaarden.

Kind gewond in koets

Bij ernstig letsel van een kind is extra voorzichtigheid nodig.

Toekomstige gevolgen kunnen betrekking hebben op:

• ontwikkeling
• onderwijs
• hulpbehoefte
• toekomstige arbeid

Een definitieve schadeafwikkeling moet niet te vroeg plaatsvinden wanneer de toekomstige medische en functionele gevolgen nog onzeker zijn.

Dodelijk koetsongeval

Bij overlijden kunnen voor nabestaanden andere schadeposten spelen dan bij letsel van een overlevend slachtoffer.

Denk afhankelijk van de omstandigheden aan:

• uitvaartkosten
• verlies van levensonderhoud
• affectieschade
• andere wettelijk vergoedbare schade

Deze aanspraken vragen een afzonderlijke beoordeling.

Veelgemaakte fouten na een koetsongeval

Probeer onder andere te voorkomen:

• eigenaar en bezitter van paard automatisch gelijkstellen
• aannemen dat artikel 6:179 BW altijd geldt zodra een paard betrokken is
• alleen de koets fotograferen en niet paard en tuigage
• technisch defect materiaal direct laten repareren
• koetsier en exploitant automatisch als dezelfde partij behandelen
• geen kenteken van betrokken auto noteren
• geen getuigen verzamelen
• beelden te laat veiligstellen
• vrijwillige deelname verwarren met automatische risicoaanvaarding
• medische klachten niet laten beoordelen

Koetsongeval stap voor stap beoordelen

Bij de juridische beoordeling kunnen onder andere deze vragen relevant zijn:

• Wat voor koets was betrokken?
• Wie bestuurde de koets?
• Wie was bezitter van het paard?
• Wat deed het paard direct vóór het ongeval?
• Was sprake van zelfstandig gedrag van het dier?
• Speelde een fout van de koetsier een rol?
• Speelde een technisch defect of tuigageprobleem een rol?
• Was een andere verkeersdeelnemer betrokken?
• Welke verzekeringen zijn relevant?
• Welk letsel en welke schade zijn ontstaan?

Daarna kan zorgvuldig worden bepaald welke partij of partijen aansprakelijk kunnen zijn.

Letselschade na een ongeval met een koets?

Bent u als passagier, fietser, voetganger of andere verkeersdeelnemer gewond geraakt bij een koetsongeval? Dan kan het zinvol zijn om de oorzaak, betrokken partijen, aansprakelijkheidsgronden en verzekeringen gestructureerd in kaart te brengen.

Via de claimscan kunt u uw situatie nader bekijken.

Bij medische klachten staat passende zorg voorop. De claimscan vervangt geen medische beoordeling.